Góc nhìn 365: Giao thông và "phép thử" đầu Xuân

Trong 8 ngày nghỉ Tết vừa qua, tai nạn giao thông giảm mạnh so với kỳ nghỉ Tết năm 2025. Cụ thể, số vụ tai nạn giảm khoảng 29,5%, số người chết giảm khoảng 24% và số người bị thương giảm khoảng 33,8%.

Xem chuyên đề Góc nhìn 365 TẠI ĐÂY

Đó là những thông tin được nhắc tới trong Công điện số 16/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (ban hành ngày 21/2) về tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông phục vụ Nhân dân trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Đáng nói, công điện còn gắn với bối cảnh mùa hội Xuân truyền thống vừa bắt đầu, khi lượng người sẽ tiếp tục đổ về các điểm hành hương hoặc du lịch tâm linh.

Rõ ràng, những số liệu đưa ra cho thấy một chuyển biến tích cực và giàu ý nghĩa. Tại đó, mỗi phần trăm tai nạn giao thông được kéo giảm gắn với nhiều nỗi đau được ngăn chặn kịp thời, nhiều gia đình bước sang năm mới trong đủ đầy thay vì thiếu vắng. Và như được nhắc tới trong công điện, đằng sau những con số ấy là nỗ lực đồng bộ của các địa phương và bộ, ngành - đặc biệt là Bộ Công an, với việc huy động 100% quân số ra quân ngay từ ngày đầu kỳ nghỉ Tết để bảo đảm trật tự giao thông.

Ở góc độ khác, Công điện số 16/CĐ-TTg cũng thẳng thắn chỉ những diễn biến phức tạp còn tồn tại vừa qua: Vẫn xảy ra một số vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng; vẫn còn tình trạng vi phạm nồng độ cồn hoặc một số trường hợp chống đối người thi hành công vụ trong hoạt động tuần tra và kiểm soát giao thông, gây bức xúc trong dư luận...

Bởi thế, trong công điện, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra nhiều yêu cầu mới, với sự cụ thể và quyết liệt. Các cơ quan chức năng được giao xử lý nghiêm các hành vi là nguyên nhân chính gây tai nạn, nghiên cứu phương án tổ chức giao thông hợp lý để giảm ùn tắc, đồng thời nghiêm túc rút kinh nghiệm đối với tình trạng xe chở quá số người quy định đã xảy ra trong thời gian qua.

Đặc biệt, công điện yêu cầu các Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương "chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nếu để xảy ra tình trạng mất an toàn giao thông trên địa bàn".

***

Có một thực tế: Giao thông dịp đầu Xuân luôn là phép thử rất rõ về khả năng tổ chức cũng như tự điều chỉnh của xã hội trong một thời điểm đặc thù, khi nhu cầu đi lại tăng cao. Tại đó, dù đang được chú trọng phát triển, hệ thống hạ tầng hiện có cũng rất khó hấp thụ trọn vẹn những đợt "tăng vọt" bất thường về mật độ phương tiện và lưu lượng di chuyển. Trong sự quá tải cục bộ này, khi không gian lưu thông bị thu hẹp, mọi hành vi sai lệch về giao thông đều có thể mở ra hiệu ứng dây chuyền.

Giữa bối cảnh ấy, Công điện 16/CĐ-TTg cho thấy rất rõ vai trò của Nhà nước trong việc điều tiết một lĩnh vực "nóng" - nơi áp lực gia tăng dễ kéo theo những hệ lụy - đồng thời góp phần giữ vững kỷ cương quản lý. Tại đó, những giải pháp được đưa ra thể hiện một cách tiếp cận đồng bộ về tổng thể, kết hợp giữa tổ chức linh hoạt và siết chặt thực thi, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tích cực nhằm hạn chế rủi ro khi mùa lễ hội phía trước vẫn còn dài.

Nhưng cũng sẽ thiếu công bằng nếu chỉ nhìn giao thông đầu Xuân như câu chuyện riêng của phía quản lý. Bởi về bản chất, an toàn giao thông cũng là thước đo về mức độ trưởng thành trong văn hóa ứng xử và ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng. Nói cách khác, kỷ cương trong giao thông không thể chỉ dựa vào sự hiện diện của lực lượng chức năng mà cần được nuôi dưỡng từ ý thức tự giác của từng cá thể trong xã hội.

Như thế, khi phát triển hạ tầng là một quá trình dài, cần nguồn lực và thời gian, xã hội khó có thể trông chờ vào sự hoàn thiện tức thì để giải quyết mọi áp lực trước mắt. Và, lựa chọn hợp lý của chúng ta vẫn sẽ là củng cố 2 trụ cột để vượt qua những giới hạn khách quan: Quản lý với tinh thần trách nhiệm rõ ràng và nâng cao ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Kết quả đáng mừng về việc giảm số vụ tai nạn dịp Tết là minh chứng cho điều ấy, khi 2 yếu tố cần thiết này cùng song hành và được thực thi nhất quán.

Giao thông đầu Xuân vì thế cũng không chỉ dừng ở câu chuyện về sự thuận tiện hay an toàn của từng cá nhân trên mỗi hành trình. Xa hơn, đó là biểu hiện cụ thể về cách một xã hội tự khắc phục trước những khó khăn hiện có. Và khi dòng người trở lại thành phố hay tìm đến các lễ hội Xuân một cách trật tự và an toàn, đó là tín hiệu tích cực của một cộng đồng biết bỏ qua sự vội vã nhất thời để đảm bảo lợi ích chung và trách nhiệm công dân của mình.