Phát triển y tế hiện đại từ nền tảng cơ sở và đổi mới công nghệ

Thời gian qua, ngành y tế cả nước chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. 

Việc thay đổi tư duy quản lý sức khỏe cộng đồng, củng cố nền tảng y tế cơ sở, đầu tư y tế chuyên sâu, tự chủ công nghệ vaccine… nhằm hướng tới mục tiêu cốt lõi: phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội.

Nâng cao năng lực y tế cơ sở

Để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 72, củng cố và nâng cao năng lực y tế cơ sở được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thời gian qua, nhiều địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, linh hoạt nhằm tháo gỡ khó khăn về nhân lực, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng hoạt động của y tế cơ sở.

Thành phố Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 1149/QĐ-UBND nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 72, thực hiện chuyển giao nguyên trạng nhiệm vụ dự phòng, dân số và hoạt động các trạm y tế từ trung tâm y tế khu vực về UBND xã, phường quản lý trực tiếp. Đưa y tế đến gần dân giúp chính quyền địa phương chủ động hơn trong việc điều hành, phân bổ nguồn lực và kiểm soát dịch bệnh. Giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng Trần Thanh Thủy cho biết, sự thay đổi này nhằm tối ưu hóa hiệu lực điều hành và tăng cường tính chủ động cho chính quyền cơ sở trong việc huy động nguồn lực. Việc phân cấp cũng giúp hệ thống y tế địa phương phản ứng linh hoạt hơn trước các nhu cầu của cộng đồng, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe toàn dân. Về nhân lực, Đà Nẵng phấn đấu đến năm 2027 sẽ có từ 4 - 5 bác sĩ cho mỗi trạm y tế.

Trong khi đó, tỉnh Hưng Yên chọn cách giải quyết quyết liệt bài toán thiếu bác sĩ tuyến cơ sở bằng cách điều chuyển hơn 400 nhân lực, trong đó có 100 bác sĩ đa khoa về xã, phường. Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hưng Yên Nguyễn Thị Anh nhấn mạnh, đây không phải là giải pháp tình thế mà là cơ cấu lại dòng nhân lực chất lượng để người dân được thụ hưởng dịch vụ tốt ngay tại quê nhà. Tỉnh cũng phân công 22 bệnh viện đa khoa "đỡ đầu", trực tiếp phụ trách và hướng dẫn chuyên môn trực tiếp cho các trạm y tế.

Để hệ thống y tế phát triển theo mô hình đa tầng - đa cực - đa trung tâm, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối trong những năm tới, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển đổi các trung tâm y tế khu vực thành "bệnh viện cấp cơ bản". Thành phố đã chấm dứt hoạt động của 25 trung tâm y tế không giường bệnh, đồng thời duy trì phần còn lại của 13 trung tâm y tế khu vực có giường bệnh để thực hiện điều trị nội trú, khám chữa bệnh tuyến cơ sở. Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố khẳng định, các bệnh viện cấp cơ bản này sẽ trở thành tuyến điều trị chủ lực tại địa phương, đảm nhận cấp cứu ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, giúp giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối.

Đối với các khu vực vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, việc chăm sóc sức khỏe cơ sở còn được hỗ trợ bởi các tổ chức xã hội và tình nguyện viên. Điển hình như tại xã miền núi Trung Lý (Thanh Hóa), Câu lạc bộ Thầy thuốc xứ Thanh tại Hà Nội đã tổ chức khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho hàng trăm người nghèo, đồng thời tập huấn sơ cấp cứu cho lực lượng y tế thôn bản, nhằm bảo vệ tính mạng người dân trong các tình huống khẩn cấp.

Làm chủ công nghệ vaccine, tạo nền tảng cho y tế hiện đại

Bên cạnh việc phát triển y tế cơ sở, Nghị quyết 72 cũng đặt ra yêu cầu phát triển y tế chuyên sâu, đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, từng bước làm chủ các công nghệ y học hiện đại.

Định hướng này tiếp tục được nhấn mạnh tại Hội nghị cấp cao Việt Nam - Pháp diễn ra tại Hà Nội ngày 9/7 vừa qua. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, đại dịch COVID-19 đã để lại bài học sâu sắc, tự chủ công nghệ phát triển vaccine không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà là vấn đề an ninh y tế, an ninh con người và sự ổn định kinh tế - xã hội. Bộ Chính trị đã ban hành các Nghị quyết chiến lược 57 NQ/TW và 72 NQ/TW nhằm chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy tập trung khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh từ sớm, đưa vaccine thế hệ mới trở thành sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Quốc hội cũng đã kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế thông qua việc ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, việc làm chủ quy trình nghiên cứu, sản xuất vaccine chất lượng cao đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ nâng cao năng lực nghiên cứu-phát triển (R&D), kiểm định, cấp phép đến việc thiết lập các mô hình hợp tác công - tư hiệu quả. Bộ Y tế đang tích cực cụ thể hóa các danh mục công nghệ chiến lược; kỳ vọng sự quy tụ của các nhà quản lý, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế sẽ mở ra một cách tiếp cận đa ngành, toàn diện để đưa công nghiệp sản xuất vaccine của Việt Nam tiến xa hơn.

Từ định hướng ở tầm quốc gia, nhiều địa phương đã từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển y tế chuyên sâu bằng những kết quả cụ thể. Tại Quảng Ninh, ngành y tế đã ghi nhận những chuyển mình khi vượt mục tiêu của Trung ương, thành lập 12 trung tâm chuyên sâu tại các bệnh viện lớn. Ông Bùi Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Y tế tỉnh khẳng định, địa phương đã làm chủ gần 80% kỹ thuật của tuyến Trung ương, bao gồm phẫu thuật tim hở, can thiệp tim mạch, mạch não, ghép tạng (12 ca ghép thận, 4 ca ghép giác mạc), nuôi dưỡng thành công trẻ sơ sinh cực non tháng chỉ nặng 600 gram. Nhờ đó, tỷ lệ bệnh nhân phải chuyển tuyến Trung ương trong 6 tháng đầu năm 2026 chỉ ở mức 0,59%, thuộc nhóm thấp nhất cả nước. Quảng Ninh cũng đi đầu trong chuyển đổi số khi hoàn thành triển khai bệnh án điện tử tại 100% bệnh viện công lập và tư nhân, đồng thời chuẩn bị đưa phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ đọc phim X-quang vào vận hành.

Trong khi đó, các hoạt động khám chữa bệnh miễn phí cho người dân tiếp tục diễn ra sôi động tại các địa phương như Cần Thơ, Đồng Tháp, Cà Mau, Huế... Việc ứng dụng công nghệ số thông qua Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID cũng được đẩy mạnh để quản lý dữ liệu y tế một cách khoa học, đồng bộ. Thông qua những đợt kiểm tra định kỳ, người dân có cơ hội phát hiện bệnh kịp thời, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính và áp lực cho các bệnh viện tuyến trên. Đây chính là chiến lược then chốt để xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, tối ưu hóa nguồn lực y tế quốc gia./.