Khi xếp các mẫu tự lại làm bút danh cho mình, có người đảo ngược tên cúng cơm để thành bút hiệu, chẳng hạn nhà văn Khái Hưng là từ Trần Khánh Giư mà ra; Âu Dương Tu là bút danh của nhà văn Nguyễn Tuân…
Xem chuyên đề Chữ và nghĩa TẠI ĐÂY
Cũng có trường hợp, chỉ họ mới biết ý nghĩa thật sự, thí dụ nhà văn Nguyễn Văn Sáu ký bút danh Rum Bảo Việt, nếu không nghe ông giải thích làm sao ta có thể biết nghĩa là Rừng U Minh bảo vệ Việt Minh.
Trong dòng văn học Việt Nam hiện đại có nhà văn nổi tiếng Đái Đức Tuấn, bút danh TchyA. Rõ ràng bút danh này Tây chẳng Tây, mà ta cũng chẳng ra ta.
Vậy nó là gì?
Có người đoán rằng, đó là cách viết tắt của "Ta chẳng yêu ai" (?) hoặc "Ta chỉ yêu Angèle". Nghe nói Angèle là tên của một giai nhân ở phố Hàng Bún (Hà Nội) trong những năm 1930. Với cách viết này, bạn bè của ông gọi là... "Tẩy Xìa" hoặc "Tê Xia"! Nhà văn Vũ Bằng bình luận: "Lại có anh Trần Quang Trân ký Ngym - là "Người yêu mợ", hoặc "Người yêu mình" gì đó, nhưng đến cái tên "Tê Xia" này, nghe cứ tức như thể bò đá!".
Ảnh minh hoạ: Internet
Ngược lại, có bút danh nghe êm tai lắm, khi nói lái từ tên thật, thí dụ trường hợp của nhà phê bình văn học Phong Lê là nói lái của Lê Phong, sau khi bỏ từ Sừ là tên thật; bút danh nhà thơ Bằng Việt là nói lái của tên thật Việt Bằng, sau khi không lấy từ Nguyễn là họ; nhà thơ Huyền Kiêu là đánh vần tên thật và nói ngược của Bùi Lão Kiều…
Nhà thơ Thế Lữ tên thật là Nguyễn Thứ Lễ, vì là con thứ, nên ông ký bút danh Thế Lữ, một cách nói lái tên của mình. Nhưng sau khi người anh cả mất thì ông bỏ chữ Thứ và lại có tên Nguyễn Đình Lễ. Với tên này, ông ký bút danh Đề Lĩnh - nói lái của Đình Lễ. Ông lại còn có tên Nguyễn Khắc Thảo - vì bố tên là Thuận, sau vì trùng tên với người trong họ nên bỏ. Con người rất tài hoa ấy đã tự nói về mình: "Tôi là kẻ bộ hành phiêu lãng/ Đường trần gian xuôi ngược để vui chơi"...
Không những là 1 trong những cây bút trụ cột của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, khi làm báo "Phong hóa", "Ngày nay" - nhà thơ Thế Lữ còn chứng tỏ là một nhà báo xông xáo, có khả năng viết nhiều thể loại, nhưng sở trường nhất là viết bình thơ trong mục "Tin văn... vắn" với lối văn trào phúng, hài hước với bút danh Lê Ta, Lê Tây, Lê Ngã... và nó nổi tiếng đến độ ngày nay nhiều người vẫn còn nhớ vế đối của ông như: "Thế Lữ mừng Xuân hai thứ lễ, một quả lê ta, một quả lê tây". Có những câu đối lại như: "Tản Đà uống rượu cuộc đã tàn, ấy là hiếu chén, ấy là hiếu ấm?". Nguyễn Khắc Hiếu là tên thật của Tản Đà.
Hoặc: "Tường Lân ăn Tết mấy lần tương, hai chai ở Bần, hai chai... hàng xóm!". Tường Lân là tên thật của Thạch Lam. Hoặc: "Tường Lân ăn Tết mấy Tần Lang, có cả chè bánh, có cả chè thạch". Tần Lang cũng là bút danh của Thạch Lam. Hoặc: "Lệ Chi hôm Tết bảo chị Lê, vỹ nghĩa là đuôi, hay nghĩa là lớn". Lệ Chi là bút danh của nhà văn Nguyễn Vỹ...
