Bộ Quốc phòng Hàn Quốc tính thu hẹp, xóa bỏ chế độ miễn nghĩa vụ quân sự cho VĐV sau tranh cãi ASIAD

Từ tranh cãi liên quan đến những phát ngôn về quyền lợi nghĩa vụ quân sự của các cầu thủ U23 Hàn Quốc khi giành HCV ASIAD 2026, Bộ Quốc phòng nước này cho biết sẽ thúc đẩy kế hoạch thu hẹp, tiến tới xóa bỏ chế độ phục vụ thay thế dành cho các lĩnh vực nghệ thuật và thể thao.

Những dư chấn từ vụ việc liên quan đến đội bóng đá nam Hàn Quốc tại ASIAD 2026 đang ngày càng lớn. Không dừng lại ở những lời xin lỗi của các cầu thủ, tranh luận đã nhanh chóng lan sang chính sách nghĩa vụ quân sự dành cho vận động viên và nghệ sĩ – một chế độ tồn tại hơn nửa thế kỷ tại Hàn Quốc.

Tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 6/10, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Hàn Quốc Jeong Bit Na cho biết cơ quan này sẽ xem xét vấn đề dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có sự công bằng, bình đẳng giữa những người thuộc diện thực hiện nghĩa vụ quân sự, tình trạng suy giảm nguồn nhân lực quân đội và sự đồng thuận của xã hội.

Theo bà Jeong Bit Na, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc dự kiến định hướng thu hẹp và tiến tới xóa bỏ chế độ phục vụ thay thế, trong đó có đối tượng thuộc diện nhân sự nghệ thuật và thể thao, vào kế hoạch cải cách quốc phòng cơ bản để triển khai trong thời gian tới.

Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng bày tỏ sự tiếc nuối trước một số phát ngôn gần đây trong giới thể thao liên quan đến chính sách miễn nghĩa vụ quân sự dành cho vận động viên. "Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ thiêng liêng mà mọi thành viên trong xã hội cần tôn trọng và đề cao", người phát ngôn Bộ Quốc phòng Hàn Quốc nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi xây dựng một nền văn hóa xã hội coi trọng hơn nữa ý nghĩa của nghĩa vụ quân sự.

Nguồn cơn của cuộc tranh luận bắt đầu sau khi đội tuyển U23 Hàn Quốc giành HCV bóng đá nam tại ASIAD 2026. Trong trận chung kết ngày 3/10, thầy trò HLV Lee Min Sung đánh bại đội chủ nhà Nhật Bản với tỷ số 1-0, qua đó làm nên lịch sử với lần thứ tư liên tiếp vô địch bóng đá nam ASIAD.

Thành tích này cũng mang lại quyền lợi đặc biệt về nghĩa vụ quân sự cho phần lớn thành viên đội tuyển. Trong số 23 cầu thủ Hàn Quốc tham dự giải, 20 người đủ điều kiện hưởng chế độ phục vụ thay thế.

Thay vì nhập ngũ theo diện thông thường, các cầu thủ này sẽ thực hiện 4 tuần huấn luyện quân sự cơ bản, sau đó thực hiện nghĩa vụ trong thời gian 2 năm 10 tháng với tư cách nhân sự nghệ thuật và thể thao. Về mặt pháp lý, đây không hoàn toàn là "miễn nghĩa vụ quân sự", mà là được đưa vào diện phục vụ thay thế.

Tuy nhiên, chính cách một số cầu thủ thể hiện niềm vui sau chiến thắng đã khiến vấn đề trở nên nhạy cảm. Đội trưởng Lee Ki Hyuk gây chú ý khi cầm tấm HCV và nói rằng mình sẽ không phải nhập ngũ. Yang Min Hyuk cũng vướng tranh cãi với phát biểu liên quan đến việc quyền lợi nghĩa vụ quân sự là một trong những động lực mà đội hướng tới. Trong khi đó, Park Seung Su đăng ảnh kỷ niệm với chiếc "mũ xuất ngũ", khiến dư luận phản ứng dữ dội.

Cả ba cầu thủ sau đó đều lần lượt xin lỗi. Yang Min Hyuk cho biết phát biểu của anh đã được truyền tải theo hướng khiến người hâm mộ hiểu rằng anh chỉ thi đấu vì quyền lợi quân sự. Lee Ki Hyuk thừa nhận mình đã phát ngôn thiếu suy nghĩ trong thời điểm quá phấn khích sau chiến thắng. Park Seung Su cũng nhận sai và cho biết anh không suy nghĩ đầy đủ về ý nghĩa của chiếc mũ khi đăng hình ảnh lên mạng xã hội.

Tranh luận lan tới chính sách tồn tại 53 năm

Khi tranh cãi lan rộng, Liên đoàn Bóng đá Hàn Quốc cũng lên tiếng, khẳng định sẽ coi vụ việc là cơ hội để tăng cường giáo dục về ứng xử và đạo đức cho các thành viên đội tuyển quốc gia, đồng thời quản lý hành vi của cầu thủ phù hợp hơn với chuẩn mực xã hội.

Chủ tịch Ủy ban Olympic và Thể thao Hàn Quốc (KSOC) Yoo Seong Min cũng xin lỗi công chúng và các quân nhân bị tổn thương bởi những phát ngôn thiếu suy nghĩ của một số vận động viên. Ông cho biết sẽ tăng cường giáo dục về cách ứng xử dành cho thành viên các đội tuyển quốc gia.

Tuy nhiên, cuộc tranh luận đã nhanh chóng vượt khỏi phạm vi bóng đá. Nghị sĩ Ahn Cheol Soo kêu gọi xem xét lại chính sách, đặt câu hỏi về sự công bằng giữa những vận động viên được hưởng chế độ đặc biệt và hàng triệu thanh niên Hàn Quốc vẫn thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định thông thường.

Một phương án khác cũng được đề xuất là chuyển sang cơ chế tính điểm. Theo đó, vận động viên sẽ không mặc nhiên nhận quyền lợi phục vụ thay thế ngay sau khi giành HCV mà phải tích lũy đủ số điểm nhất định thông qua thành tích ở các giải đấu. Đề xuất này xuất phát từ quan điểm cho rằng hệ thống nhân sự nghệ thuật và thể thao đã tồn tại từ năm 1973 và cần được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện xã hội hiện nay.

Trên thực tế, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc đã nghiên cứu việc thu hẹp và tiến tới xóa bỏ hệ thống phục vụ thay thế trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao từ trước khi xảy ra tranh cãi tại ASIAD 20.

Tháng 8 vừa qua, Ủy viên Cơ quan Quản lý Nhân lực Quân sự Hàn Quốc Hong So Young cho biết kế hoạch cải cách quốc phòng cơ bản sẽ bao gồm lộ trình giảm dần và xóa bỏ hệ thống phục vụ thay thế nói chung. Bà cho biết quá trình rà soát đã bước vào giai đoạn cuối, đồng thời định hướng thu hẹp đối tượng nhân sự nghệ thuật quanh các giải đấu danh giá và từng bước điều chỉnh tiêu chí tham gia.

Theo thông tin được công bố, cơ quan này cũng đã có sự thống nhất với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc về hướng cải cách.

Chính sách phục vụ thay thế trong lĩnh vực nghệ thuật và thể thao đã tồn tại khoảng 53 năm và từng mang lại lợi ích đáng kể cho nhiều ngôi sao Hàn Quốc.

Những tên tuổi như Son Heung Min, Lee Kang In, Park Chan Ho hay Kim Seon Hyung từng hưởng lợi từ chính sách này. Với các vận động viên chuyên nghiệp, việc giải quyết nghĩa vụ quân sự ở độ tuổi còn trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi sự nghiệp thể thao đỉnh cao thường có thời gian tương đối ngắn. Nó cho phép họ tiếp tục thi đấu và phát triển sự nghiệp quốc tế mà không phải gián đoạn trong giai đoạn sung sức nhất.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Hàn Quốc đang đối mặt với tình trạng tỷ lệ sinh thấp và nguồn nhân lực quân sự suy giảm, chính sách ưu đãi này ngày càng phải đối mặt với những câu hỏi về tính công bằng và sự cần thiết.

Việc Bộ Quốc phòng Hàn Quốc lần đầu công khai nhấn mạnh định hướng "thu hẹp và xóa bỏ" cho thấy hệ thống phục vụ thay thế dành cho lĩnh vực nghệ thuật và thể thao đang đứng trước một bước ngoặt lớn.

Nếu chính sách bị thu hẹp đáng kể hoặc chấm dứt, con đường phát triển của thế hệ vận động viên trẻ Hàn Quốc cũng có thể thay đổi. Những lợi thế từng giúp các ngôi sao thể thao nhanh chóng giải quyết vấn đề nghĩa vụ quân sự và tiếp tục sự nghiệp quốc tế có thể không còn tồn tại như trước.