Những ngày gần đây, số ca mắc thủy đậu ở người trưởng thành nhập viện tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang có dấu hiệu gia tăng. Không còn là bệnh lý ngoài da đơn thuần thường gặp ở trẻ em, thủy đậu tấn công người lớn với những biến chứng tàn khốc: sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và nguy cơ tử vong cận kề.
Những ca bệnh "thập tử nhất sinh" tại phòng hồi sức
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, các bác sĩ đang nỗ lực cứu chữa cho nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng hệ miễn dịch suy kiệt. Điển hình là trường hợp anh Sầm Văn T. (39 tuổi, trú tại Lạng Sơn) nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn và nhiễm trùng ổ bụng nặng. Đáng chú ý, đây là ca bệnh phức tạp khi bệnh truyền nhiễm bùng phát đồng thời với biến chứng ngoại khoa trên nền bệnh lý mãn tính.
Theo hồ sơ bệnh án, anh T. có tiền sử bệnh gout và từng phẫu thuật viêm ruột thừa. Sau ca phẫu thuật tắc ruột tại tuyến dưới, cơ thể bệnh nhân bất ngờ bùng phát các nốt mụn nước thủy đậu lan rộng toàn thân. Bệnh nhân có chuyển biến xấu nhanh chóng với biểu hiện bụng chướng đau và dịch tiêu hóa liên tục thoát ra qua dẫn lưu nên phải chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để điều trị.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, kết quả cận lâm sàng cho thấy hệ miễn dịch của bệnh nhân đã suy kiệt nghiêm trọng. Chỉ số viêm CRP đo được ở mức 348 mg/l (cao gấp 70 lần bình thường), chỉ số nhiễm khuẩn Procalcitonin đạt ngưỡng 100 ng/ml và lượng bạch cầu giảm sâu xuống còn 1,94 G/L.
Thủy đậu ở người lớn tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao do các biến chứng nguy hiểm như sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng. Ảnh: BVCC
Đánh giá về tính chất phức tạp của ca bệnh, bác sĩ Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết: “Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch khi bệnh truyền nhiễm bùng phát đồng thời với biến chứng ngoại khoa và nhiễm trùng huyết. Trên lâm sàng, các nốt thủy đậu hóa đục đã phủ khắp cơ thể kèm biểu hiện sốc nhiễm khuẩn và nhiễm trùng ổ bụng nặng. Việc điều trị hiện nay đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hồi sức tích cực và theo dõi sát sao các tổn thương trong ổ bụng để hỗ trợ các cơ quan đang suy kiệt.”
Một trường hợp nguy kịch khác đang được điều trị là anh L.V.T. (20 tuổi, trú tại Lào Cai). Do tâm lý chủ quan không đi thăm khám sớm, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng virus đã xâm nhập sâu, gây tổn thương đa cơ quan. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị suy hô hấp và suy gan cấp trên nền hội chứng thận hư nặng. Hiện tại, tiên lượng của ca bệnh này rất dè dặt và quá trình điều trị sẽ gặp nhiều trở ngại do sự xuất hiện của các biến chứng phức tạp trên nền bệnh lý sẵn có.
"Lỗ hổng" miễn dịch và những sai lầm trong điều trị tại nhà
Theo phân tích từ các chuyên gia y tế, người trưởng thành khi mắc thủy đậu thường có diễn tiến bệnh nặng nề hơn so với trẻ em. Nguyên nhân chính là do hệ miễn dịch của người lớn phản ứng quá mạnh mẽ trước virus, trong khi cơ thể lại thiếu đi sự chuẩn bị cần thiết về kháng thể.
Bệnh nhân bị thủy đậu có biến chứng nặng đang được điều trị tại Bệnh viện. Ảnh: BVCC
Tình trạng nguy kịch của các ca bệnh đều có đặc điểm chung là chưa từng tiêm vắc-xin phòng thủy đậu. Việc cơ thể thiếu đi lá chắn miễn dịch này tạo điều kiện cho virus Varicella-Zoster tấn công mạnh mẽ, đặc biệt đối với những người có sức đề kháng yếu hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. So với trẻ em, người lớn mắc thủy đậu thường đối mặt với các triệu chứng nghiêm trọng hơn như sốt cao và đau cơ dữ dội. Đồng thời, tỉ lệ bệnh nhân gặp biến chứng viêm phổi ARDS, viêm não hay nhiễm trùng huyết ở người trưởng thành cũng ghi nhận ở mức cao hơn đáng kể.
Bên cạnh đó, sự chủ quan của người dân còn xuất phát từ những quan niệm sai lầm trong quá trình chăm sóc tại nhà. Nhiều người bệnh vẫn duy trì thói quen kiêng tắm, kiêng gió cực đoan hoặc tự ý đắp các loại lá cây lên vết thương. Ngoài ra, việc người dân tự sử dụng thuốc chứa corticoid khi không có chỉ định chuyên khoa cũng là một thực trạng đáng báo động. Những hành động này vô tình làm tê liệt hệ miễn dịch, khiến virus phát triển nhanh hơn và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập qua các nốt mụn nước bị vỡ, từ đó dẫn đến các tình trạng nguy kịch như nhiễm trùng máu và suy đa tạng.
Khuyến cáo chuyên môn và giải pháp phòng ngừa
Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) khẳng định rằng thủy đậu ở người lớn không đơn thuần là bệnh lý ngoài da mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ biến chứng nguy hiểm như viêm phổi ARDS, viêm não hoặc sốc nhiễm khuẩn. Để đảm bảo an toàn sức khỏe cho cộng đồng, ngành y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa khoa học.
Trong đó, việc tiêm chủng đầy đủ được xác định là biện pháp dự phòng hiệu quả nhất nhằm giảm thiểu tỷ lệ biến chứng và tử vong. Bên cạnh đó, người dân cần duy trì việc vệ sinh thân thể bằng cách giữ da sạch sẽ và khô thoáng với nước ấm. Bệnh nhân tuyệt đối không được đắp các loại lá cây hoặc bôi các loại thuốc lạ không rõ nguồn gốc lên vùng da bị tổn thương.
Đặc biệt, việc nhận diện sớm các dấu hiệu như sốt cao liên tục, cơ thể mệt mỏi kéo dài hoặc các nốt mụn nước có hiện tượng hóa đục là yếu tố then chốt để người bệnh được can thiệp y tế kịp thời. Trong bối cảnh dịch bệnh truyền nhiễm đang có nhiều diễn biến phức tạp, việc người dân thay đổi tư duy từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe chung của toàn xã hội.
