Tối 29/9, tại Ichinomiya (Nhật Bản), tay vợt số 2 thế giới Kunlavut Vitidsarn đánh bại Loh Kean Yew (số 13, người Singapore) để giành HCV đơn nam cầu lông ASIAD 2026. Có lẽ sẽ không nhiều điều để nói nếu đây không phải là HCV cá nhân đầu tiên trong lịch sử của cầu lông Thái Lan tại ASIAD và cũng chỉ là chiếc huy chương thứ 2 trong lịch sử, kể từ HCV đồng đội nam cách đây đến 64 năm (1966). Một chi tiết thú vị khác: Lần đầu tiên trong lịch sử ASIAD, Singapore có đại diện ở một trận chung kết cầu lông.
Bốn năm trước, cũng chính Kunlavut và Loh Kean Yew từng gặp nhau ở chung kết đơn nam SEA Games 2021, tổ chức ngay tại Việt Nam. Khi đó, tại Bắc Giang, Kunlavut mới 21 tuổi, hạng 18 thế giới, ba lần vô địch trẻ thế giới, đối đầu đương kim vô địch thế giới Loh Kean Yew, khi ấy hạng 10. Kunlavut thắng thuyết phục 21-13, 21-13.
Bốn năm sau, Loh Kean Yew vẫn là một trong những tay vợt hàng đầu thế giới, nhưng Kunlavut đã đi xa hơn nhiều: HCB Olympic Paris 2024, vô địch thế giới, và giờ là tay vợt Thái Lan đầu tiên vươn lên vị trí số 1 BWF. Cuộc tái đấu của họ mang một ý nghĩa khá đặc biệt, khi chỉ sau 4 năm, họ đã làm thay đổi cục diện của cầu lông châu Á: Những nhà vô địch cầu lông ASIAD thường đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc hay Indonesia, nay có thêm Thái Lan.
Bối cảnh càng đáng chú ý hơn khi đặt cạnh bản đồ cầu lông thế giới hiện tại. Không còn một giới hạn nào cả. Khoảng 10 quốc gia hiện có đại diện trong tốp 20 thế giới cả nam lẫn nữ và không còn quốc gia nào có số lượng VĐV áp đảo, kể cả Trung Quốc hay Indonesia. Phần lớn những tay vợt hàng đầu đều đến từ châu Á, trong đó phải kể đến cái tên mới nổi là làng cầu lông Ấn Độ.
Một môn thể thao phân bố rộng như vậy, về lý thuyết, chính là mảnh đất màu mỡ cho bất kỳ quốc gia nào có chiến lược đúng đắn. Việt Nam, xét về nền tảng, không đứng ngoài cuộc chơi này. Chúng ta từng có Nguyễn Tiến Minh trong tốp 5 thế giới một thời, cũng như có Nguyễn Thùy Linh từng vào tốp 20 ở nữ. Nhưng suốt gần hai thập kỷ, những tín hiệu ấy vẫn dừng lại ở cấp độ cá nhân, không hề tồn tại một "nền cầu lông" thực thụ. Đó là lý do mà Vietnam Open đã không có nhà vô địch Việt Nam nào ở 2 năm gần nhất dù đây chỉ là giải thuộc series 100, thấp nhất trong hệ thống nhà nghề.
Cầu lông Việt Nam hiện chỉ còn Thuỳ Linh là gương mặt có thứ hạng thế giới tốt nhất. Ảnh: Hải An
Một chi tiết đáng suy ngẫm: trong tốp 30 tay vợt hàng đầu thế giới hiện nay có một cái tên gốc Việt: Nhat Nguyen, hạng 27 thế giới, sinh ra tại Hà Nội, rời quê hương từ năm 6 tuổi, đến với cầu lông sau khi rẽ ngang từ bóng đá hồi năm 11 tuổi, và giờ khoác áo đội tuyển CH Ireland. Anh từng hạ gục Loh Kean Yew ngay vòng một một giải Masters, và đọ sức sòng phẳng với những tay vợt trong tốp 20 thế giới.
Chi tiết này cho thấy tố chất của VĐV Việt Nam không ở xa trình độ thế giới ở môn cầu lông. Nếu nhìn ở góc độ nào đó, những môn như cầu lông hay cầu mây có cùng xuất phát điểm và những thách thức trong việc phát triển từ phong trào đến trình độ thế giới. Vấn đề là cầu mây đã làm được, có thể chinh phục được "ngọn núi" Thái Lan vốn thống trị môn thể thao này. Nhưng với cầu lông, môn có tính phổ biến hơn nhiều, thì đi mãi vẫn không thể đến đích nếu không nói là đang tụt lại khá xa.
Sự phù hợp về thể chất cũng như môi trường giàu tính cạnh tranh chính là cơ sở thuận lợi để thực hiện những kế hoạch đầu tư. Tiếc là dù ở trong "vùng lõi" của môn thể thao này, cầu lông Việt Nam không thể tạo được chỗ đứng, kể cả khi chúng ta có những "tín hiệu" về thành tích không thể nào rõ ràng hơn.
