Từ việc là người Đông Nam Á đầu tiên chạy dưới 10 giây SEA Games đến ASIAD 20, chân chạy tốc độ đến từ Thái Lan hai lần phá kỷ lục ASIAD trong chưa đầy một giờ. Tại bán kết 100m nam, Puripol Boonson về nhất với 9,91 giây, phá kỷ lục ASIAD 9,92 giây do Su Bingtian lập năm 2018. Đến chung kết chưa đầy một tiếng sau, anh tiếp tục lập mốc mới với 9,90 giây.
Không có bất ngờ nào cả. Từ một cậu bé giành vàng SEA Games đến người thứ hai châu Á từng chạm ngưỡng dưới 9,9 giây, Boonson đi một hành trình được thực hiện bằng khoa học, đến mức được truyền thông khu vực xem đó là "giáo khoa Đông Nam Á", không phải bằng may mắn. Và hãy nhớ là anh chỉ mới 20 tuổi.
Ở một đường đua khác của khu vực, Singapore cũng đang viết câu chuyện tương tự. Shanti Pereira kết thúc 49 năm chờ đợi của điền kinh Singapore khi giành HCV 200m ở ASIAD 19. Cùng năm đó, cô vô địch châu Á nội dung 100m nữ. Tại ASIAD 20, ở tuổi 30, Shanti Pereira vẫn về nhì nội dung 100m và vào chung kết nội dung 200m.
Những Boonson hay Pereira không có lợi thế đặc biệt nào. Thể chất không nổi trội và như Shanti Pereira, cô còn không có sự hậu thuẫn của điền kinh quốc gia. Thành công của họ chỉ đến từ công thức đơn giản: cải thiện thành tích bằng khoa học huấn luyện và trọng tâm đầu tư. Họ là bằng chứng cho thấy các yếu tố tưởng là ai cũng biết đó, nhưng hoàn toàn có thể tạo ra những điều tưởng chừng không thể.
Trở lại với thể thao Việt Nam. Đến lúc này, chỉ mới karate là thể hiện đúng kỳ vọng và trở thành môn "thế mạnh" của chúng ta trên đấu trường ASIAD. Tất nhiên, chiến thắng ở môn nào cũng đáng quý, nhưng nếu nhìn ở tầm chiến lược, chúng ta sẽ kỳ vọng hơn vào các môn được đo đếm bằng thông số, những môn chứng minh một cách rõ ràng hiệu quả của công tác chuấn luyện, khả năng ứng dụng khoa học, hoặc ít phụ thuộc vào yếu tố tinh thần.
Điền kinh Việt Nam luôn ở nhóm đầu SEA Games nhưng tới sân chơi như ASIAD lại không thể khẳng định được vị thế. Ảnh: Bùi Lượng/Cục TDTT
Điền kinh là một ví dụ. Chúng ta hiện nay vẫn cùng Thái Lan đứng đầu điền kinh Đông Nam Á, nhưng những chiến tích lớn trên đấu trường châu Á đôi khi gây bất ngờ. Ví dụ như HCV ASIAD 2018 ở môn nhảy xa, rồi từng vô địch châu Á ở nhảy cao. Vấn đề là các nội dung này hoàn toàn không phải là ưu thế của VĐV Việt Nam, chúng ta chiến thắng nhờ sự xuất sắc cá nhân hơn là chiến lược dài hạn của điền kinh.
Nếu nói về thế mạnh, thì chính đường chạy cự ly 400m hay các nội dung tiếp sức (4x100m, 4x400m). Ở ASIAD 20, kỳ vọng huy chương của điền kinh Việt Nam cũng đặt vào nhóm này. Vấn đề là để cải thiện thành tích ở các nội dung chạy tốc độ, bài toán ở khâu đầu tư và khoa học trong tuyển chọn, huấn luyện lại cần được thực hiện ở một tầm mức đặc biệt, điều mà điền kinh Việt Nam vẫn chưa cho thấy.
Bài học từ Boonson hay Shanti Pereira không chỉ nằm ở tài năng, mà là minh chứng của các giới hạn hoàn toàn có thể bị vượt qua nếu câu chuyện về đầu tư trọng điểm được nhìn nhận một cách thực chất, đúng mức.
