Trưa 28/9, tại trường bắn Aichi-Nagoya, Trịnh Thu Vinh bắn loạt thứ 8 trong tâm thế không còn gì để mất. Sau khi mở màn chỉ với 9 điểm ở ba loạt đầu, thua xa các đối thủ Trung Quốc, Triều Tiên đang đạt 12-13 điểm, cô bắn ấn tượng ở những loạt tiếp theo, ghi liên tiếp điểm tối đa để đạt 30 điểm sau 8 lượt bắn. Nhưng cú bứt tốc muộn màng ấy không đủ.
Việc các đối thủ bứt phá sớm đã giúp họ vượt lên với 32 điểm, còn Thu Vinh dừng lại ở hạng tư chung cuộc. Niềm hy vọng số 1 của bắn súng Việt Nam khép lại ASIAD 20 chỉ với một tấm HCĐ đồng đội, trắng tay ở các nội dung cá nhân, khiến bắn súng Việt Nam có thể bị xem là thất bại nếu so với kỳ ASIAD 19, nơi lần đầu tiên có HCV.
Trên bảng tổng sắp của ngày hôm qua, Việt Nam đứng ngoài top 20, trong đó chỉ có 1 HCV và 1 HCB, cách xa mục tiêu ban đầu. Về lý thuyết, thứ hạng này có thể thay đổi rất lớn nếu có thêm 1-2 HCV trong phần còn lại của Đại hội, nhưng khả năng ấy hiện đang rất khó, chưa kể sự thay đổi đến từ những đoàn khác. Trưởng đoàn thể thao Việt Nam, ông Nguyễn Hồng Minh, thừa nhận thẳng chúng ta đang hụt hơi và rơi vào thế bám đuổi, khi nhiều bộ môn trọng điểm như điền kinh, bơi lội, đua thuyền, cử tạ đều gặp thử thách lớn trước các đối thủ vượt trội.
Như đã nói, thứ hạng toàn đoàn có thể sẽ thay đổi nhưng sự thành công chung của thể thao Việt Nam (TTVN) thì rất khó xảy ra. Tại ASIAD 20, ngoài thành tích có những con số cụ thể, thì một mục tiêu lớn đó là sự tiến bộ ở các môn trọng điểm, nhất là các nội dung thi đấu cơ bản Olympic. Thực tế đã không như dự báo.
Câu chuyện ở đường đua xanh là khá rõ. Lần đầu tiên sau 12 năm, bơi Việt Nam trắng tay ở một kỳ ASIAD. Nguyễn Huy Hoàng năm nay phải bỏ nội dung sở trường 1.500m để dồn sức cho 400m và 800m, lựa chọn hợp lý ở tuổi 26, nhưng vẫn không đủ. Anh về đích thứ tư ở 400m tự do với 3 phút 48 giây 86, thực chất còn nhanh hơn cả thành tích từng mang về HCĐ ASIAD 19.
Vấn đề không nằm ở Huy Hoàng chậm lại, mà ở việc bạn bè đã nhanh hơn: làng bơi Trung Quốc xuất hiện Zhang Zhanshuo, ngôi sao 19 tuổi thống trị toàn bộ nhóm nội dung tự do và giành tới 5 HCV cá nhân, còn Nhật Bản cũng có một gương mặt trẻ tương tự vượt xa thế hệ đàn anh. Sự tiến bộ cá nhân của Việt Nam, vì thế, trở nên không đủ trước tốc độ phát triển của đối thủ.
Xạ thủ Thu Vinh (giữa) chỉ có 1 HCĐ đồng đội ở ASIAD 20. Ảnh: Bùi Lượng/Cục TDTT
Nói một cách hình tượng, càng cố nhanh hơn chính mình, Việt Nam lại chậm hơn tương đối so với phần còn lại của châu lục, bởi các nền thể thao mạnh không đứng yên để chờ đợi.
Tất nhiên, không chỉ Việt Nam đơn độc trong cơn khát đầu tư bài bản. Các chiếc HCV của thể thao Đông Nam Á chủ yếu đến từ các cá nhân xuất chúng. Ví dụ như Puripol Boonson đem về 2/3 HCV của điền kinh Thái Lan, Singapore gắn với Shanti Pereira, còn 2 HCV hiện tại của Philippines do công của nhà vô địch Olympic TDDC Yulo…
Nhưng như đã nói, đây không phải là việc so sánh thành tích, mà ở độ vênh giữa tầm nhìn và thực tế trong nội bộ thể thao Việt Nam tại một kỳ ASIAD mà chúng ta xem đấy là điểm khởi đầu cho một tư duy làm thể thao đỉnh cao mới.
Vì thực tế, đây không phải lần đầu điểm nghẽn có tên "dự báo không chuẩn" này được "điểm mặt". Tại ASIAD 19 cách đây ba năm, giới chuyên môn đã cảnh báo về các khoảng trống kế thừa, về nguy cơ hụt hơi thế hệ vốn không được nhận diện, dự báo đúng mức.
Ba năm sau, như ông Nguyễn Hồng Minh nhận định, đây lại là bài học lớn về công tác dự báo sức mạnh đối thủ, sự chuẩn bị điểm rơi phong độ và chiến lược đầu tư dài hơi cho các môn Olympic, khi khoảng cách về trình độ, công nghệ khoa học và y học thể thao giữa Việt Nam với các cường quốc càng lộ rõ.
Muốn "đi nhanh" ở đấu trường châu lục, điều Việt Nam cần tăng tốc trước tiên không phải là số huy chương, mà là tư duy đào tạo và huấn luyện, nền tảng vô hình nhưng quyết định tất cả những gì hữu hình phía sau.
