Khoảng 70-80% bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn III hoặc IV. Phát hiện bệnh muộn khiến tiên lượng điều trị kém hơn.
Trước thực tế này, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của sàng lọc, chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh học của từng người bệnh.
*Gánh nặng lớn đối với ngành y tế
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Thái Hòa, Trưởng Khoa Nội 2, Bệnh viện K, ung thư phổi đang là một trong những gánh nặng lớn đối với ngành y tế Việt Nam.
Dữ liệu GLOBOCAN 2024 cho thấy ung thư phổi đứng thứ hai về tỷ lệ mắc và đứng đầu về tỷ lệ tử vong tại Việt Nam. Số ca mắc và tử vong tiếp tục gia tăng.
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu, đặc biệt ở nam giới. Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ và những người không hút thuốc mắc ung thư phổi cũng ngày càng tăng.
Ở những người không hút thuốc, bệnh có thể liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như tiếp xúc với khói thuốc thụ động; làm việc trong môi trường có hóa chất độc hại; ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khói công nghiệp, khí thải xe cộ; yếu tố di truyền và tiền sử mắc các bệnh phổi mạn tính như viêm phổi tái phát, lao phổi, xơ phổi.
Bệnh viện FV trang bị robot phẫu thuật Da Vinci Xi - thế hệ robot phẫu thuật tiên tiến nhất trên thế giới. Phẫu thuật robot tại Trung tâm Phẫu thuật robot FV Da Vinci được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như ung thư phổi, u trung thất, u tuyến ức, phẫu thuật thực quản, ngoại tiêu hóa - gan mật tụy... Ảnh: TTXVN phát
Trong khi đó, ở giai đoạn sớm, triệu chứng ung thư phổi thường mờ nhạt. Đây là một trong những yếu tố khiến bệnh được phát hiện khi đã tiến triển.
Ung thư phổi gồm hai nhóm chính là ung thư phổi tế bào nhỏ và ung thư phổi không tế bào nhỏ, trong đó loại không tế bào nhỏ chiếm khoảng 85% số ca mắc.
Các chuyên gia nhận định phát hiện sớm là yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, để đạt được kết quả điều trị tối ưu, người bệnh cần được chẩn đoán chính xác và tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh học của từng cá thể.
Tầm soát nhằm phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm có thể làm tăng tỷ lệ chữa khỏi chung. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tử vong do ung thư phổi giảm 20% ở nhóm được sàng lọc bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp so với nhóm chụp X-quang ngực.
Tỷ lệ kết quả dương tính ở nhóm sàng lọc bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp cao hơn 3 lần so với nhóm sàng lọc bằng X-quang ngực.
*Những bước tiến trong điều trị
Những năm gần đây, điều trị ung thư phổi đã có nhiều bước tiến đáng kể, đặc biệt với sự phát triển của liệu pháp miễn dịch và các phương pháp điều trị nhắm trúng đích.
Ở những bệnh nhân phù hợp, các phương pháp này giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống, kể cả ở người bệnh ung thư phổi giai đoạn tiến triển hoặc di căn.
Ở giai đoạn sớm, liệu pháp miễn dịch với pembrolizumab đã mở ra cơ hội cải thiện kết quả điều trị cho những bệnh nhân phù hợp.
Đối với ung thư phổi giai đoạn tiến triển hoặc di căn, các liệu pháp nhắm trúng đích như lorlatinib cho bệnh nhân ALK dương tính và các liệu pháp điều trị đích EGFR đã góp phần kéo dài thời gian kiểm soát bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
Trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến EGFR, phác đồ amivantamab kết hợp carboplatin và pemetrexed, bên cạnh vai trò điều trị bước một cho bệnh nhân có đột biến chèn exon 20, còn cung cấp lựa chọn mới cho bệnh nhân mang đột biến EGFR Ex19del hoặc L858R sau khi tiến triển với EGFR-TKI.
Đáng chú ý, dữ liệu từ nghiên cứu CROWN ghi nhận khoảng 55% bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến ALK được điều trị bằng lorlatinib không tiến triển bệnh sau hơn 7 năm theo dõi.
Theo các chuyên gia, những tiến bộ trong điều trị cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chẩn đoán, đặc biệt là xét nghiệm sinh học phân tử, để xác định đặc điểm bệnh và lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng người bệnh.
Tại Hội nghị khoa học toàn quốc năm 2026 với chủ đề "Nghiên cứu và ứng dụng trong y học", do Tổng hội Y học Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế tổ chức mới đây, từ thực tế phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn và yêu cầu lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với đặc điểm bệnh học, các chuyên gia khuyến nghị tiếp tục đẩy mạnh sàng lọc ở nhóm nguy cơ cao, nâng cao năng lực xét nghiệm sinh học phân tử và mở rộng khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến, nhằm giúp nhiều người bệnh được hưởng lợi từ những thành tựu mới của y học hiện đại.
