40% phụ nữ châu Á vẫn có nguy cơ mắc ung thư phổi dù không hút thuốc

Đây là thông tin được các chuyên gia hàng đầu về ung thư chia sẻ tại hội thảo khoa học quốc tế về cập nhật điều trị ung thư phổi do Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với Bệnh viện Ung bướu Nghệ An tổ chức. Hội thảo cũng chia sẻ vai trò của điều trị cá thể hóa, liệu pháp nhắm trúng đích và công nghệ AI trong tầm soát sớm ung thư phổi, góp phần nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Nghịch lý từ đột biến EGFR

Theo PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, điểm khác biệt lớn nhất trong dịch tễ ung thư phổi tại Việt Nam và các nước châu Á nằm ở tỷ lệ đột biến EGFR. Đáng chú ý, khoảng 40% phụ nữ Châu Á không hút thuốc mang đột biến này, cao gần gấp đôi so với Châu Âu. Đây chính là nguyên nhân lý giải vì sao nhiều phụ nữ không hút thuốc vẫn mắc ung thư phổi, chủ yếu là thể biểu mô tuyến.

Bên cạnh đó, sự khác biệt này đến từ nhiều yếu tố:

- Yếu tố di truyền: Người châu Á có xu hướng nhạy cảm hơn với đột biến EGFR

- Ô nhiễm không khí: Bụi mịn PM2.5 có thể kích hoạt các đột biến tiềm ẩn

- Phơi nhiễm thụ động: Khói thuốc và khói bếp trong không gian kín

Cá thể hóa điều trị: Từ thách thức đến cơ hội

Kỷ nguyên y học hiện đại đang chuyển từ điều trị đại trà sang cá thể hóa, với mọi quyết định dựa trên “hồ sơ phân tử” của từng bệnh nhân. Tại Bệnh viện Bạch Mai, các kỹ thuật như nội soi phế quản siêu âm (EBUS) và phân tích cell block giúp xác định chính xác mô bệnh học và đột biến gen, ngay cả ở giai đoạn muộn.

Đáng chú ý, nghiên cứu FLAURA2 mở ra hướng phối hợp thuốc nhắm trúng đích thế hệ 3 (Osimertinib) với hóa trị ngay từ đầu, giúp tăng hiệu quả kiểm soát bệnh, nâng tỷ lệ đáp ứng di căn não và co thể kéo dài thời gian sống trung vị lên tới khoảng 4 năm.

Hiệu quả của hướng đi này đã được chứng minh qua các ca lâm sàng thực tế. Điển hình là trường hợp một cụ bà 83 tuổi, dù đã ở giai đoạn di căn não và màng phổi nhưng sau khi được điều trị bằng liệu pháp nhắm trúng đích, bệnh nhân đã đáp ứng rất tốt. Các chỉ số ung thư của cụ bà đã trở về mức bình thường, minh chứng rõ nét cho hiệu quả vượt trội của các dòng thuốc thế hệ mới trong việc kiểm soát bệnh lý ác tính ở cả những bệnh nhân lớn tuổi.

Trí tuệ nhân tạo (AI): "Mắt thần" trong tầm soát ung thư sớm

Bên cạnh những đột phá về thuốc, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang tạo nên một cuộc cách mạng trong tầm soát sớm. TS.BS Ngô Gia Khánh cho biết, với lưu lượng 8.000-10.000 lượt khám mỗi ngày, Bệnh viện Bạch Mai đã ứng dụng AI để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang/ngày.

Hệ thống AI này đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện các nốt phổi có kích thước siêu nhỏ. Trên thực tế, gần 70% các nốt phổi dưới 3cm là ác tính, và ngay cả với các nốt dưới 1cm, tỷ lệ ung thư cũng chiếm đến 64,3%. Việc phát hiện sớm nhờ AI giúp bệnh nhân có cơ hội điều trị triệt căn mà không cần đến các can thiệp phức tạp.

Sự kết hợp giữa trí tuệ con người, dữ liệu phân tử và công nghệ AI chính là chìa khóa để thay đổi tiên lượng, biến ung thư phổi từ một bản án tử hình thành một bệnh lý có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả.