Sáng 10/10, quanh Hồ Gươm - Hà Nội, lễ phát động phong trào "Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên" thu hút 232.460 người tham gia trực tiếp tại 34 tỉnh, thành phố.
Như trong bài viết của PGS.TS Bùi Hoài Sơn trên báo Thể thao &Văn hoá, từ lễ phát động quy mô quốc gia đến một thay đổi bền vững là quãng đường dài. Kêu gọi người dân tập luyện mà thiếu không gian, thời gian và điều kiện thì phong trào khó thực chất. Điều cần chuyển dịch là trọng tâm: Từ tổ chức sự kiện sang xây môi trường để vận động trở thành thói quen. Đó cũng là chìa khóa nối phong trào với mục tiêu vươn tầm quốc tế của thể thao Việt Nam.
Thể thao đỉnh cao không mọc lên giữa khoảng trống. Nó cần một không gian thể thao: Sân bãi trong tầm vận động, cơ hội được thử nhiều môn, niềm đam mê được nuôi từ nhỏ.
Không gian ấy có nhiều tầng, và mỗi tầng là một cửa vào đỉnh cao. Ở đô thị, công viên, đường đi bộ, sân chơi, nhà tập cần được xem là hạ tầng cho sức khỏe cộng đồng, không phải phần phụ của quy hoạch. Một đứa trẻ có sân trong bán kính một cây số sẽ chạm vào thể thao sớm hơn nhiều so với đứa trẻ chỉ gặp nó trên màn hình.
Ở nông thôn, miền núi, cơ chế cần phù hợp khả năng sử dụng thực tế và phong tục địa phương, tránh cảnh có công trình mà ít người dùng. Một sân khóa cổng quanh năm là con số trên báo cáo, không phải không gian thể thao.
Song trên tất cả, quan trọng nhất là trường học với thể thao học đường, và dĩ nhiên không dừng ở tiết giáo dục thể chất, mà cần rà soát sân bãi, thiết bị, giáo viên, nghiên cứu cơ chế dùng chung thiết chế công ngoài giờ học, để trường vừa tạo thói quen vận động suốt đời vừa phát hiện sớm tài năng.
Các thành viên đội tuyển cầu mây Việt Nam giao lưu với người hâm mộ bên lề lễ phát động phong trào. Ảnh: Bùi Lượng/Cục TDTT
Không nói xa xôi, ngay tại Đông Nam Á, có bức tranh toàn cảnh. Singapore cho thấy cách nối đáy với đỉnh. Tài năng ở đây được phát hiện qua hoạt động ngoại khóa và hệ thống Junior Sports Academy trong nhà trường, chương trình ActiveSG, hiệp hội quốc gia và CLB.
Trường học là điểm tiếp xúc đầu tiên. Kết quả đo được: Thể thao học đường Singapore là nơi bắt đầu của 19 VĐV Olympic và 17 nhà vô địch thế giới; khoảng 1/3 huy chương của Singapore ở kỳ SEA Games gần nhất…
Chính SEA Games 2015 của Singapore cũng được thiết kế để không xa người dân. Đại hội dùng khoảng 30 địa điểm, pha trộn sân mới, sân sẵn có và sân tạm. Nhiều cơ sở thuộc mạng lưới ActiveSG, thiết chế thể thao cộng đồng, từng là nơi thi đấu TDDC, khúc côn cầu, bơi lội. Kế hoạch đăng cai SEA Games khi đó cũng ghi rõ: Qua Đại hội, nhiều người dân hơn tham gia thể thao.
Khi không gian đủ rộng, tư duy đào tạo mới thay đổi. Tài năng không đến từ một kỳ tuyển chọn, mà từ việc thật nhiều trẻ em được thử thật nhiều môn. Đó là chân đế gián tiếp tạo ra một nền thể thao mạnh trên phần đỉnh. Phần còn lại, là câu chuyện của các nhà quản lý trong việc tìm kiếm tài năng và đưa họ đến với môi trường chuyên nghiệp.
Lễ phát động phong trào, thật trùng hợp, diễn ra ngay sau khi ASIAD 20 khép lại trong bối cảnh mà thể thao Việt Nam vẫn đang phải tìm cách giải các bài toán lâu nay về cải thiện thành tích đỉnh cao.
Một lần nữa, các yếu tố về thể chất, về cơ địa con người, về khoa học dinh dưỡng… lại được đề cập. Chúng ta cần những VĐV có tố chất nổi trội và chắc chắn, những nhân tố đó phải đến từ những người dân khỏe mạnh, một quốc gia khỏe mạnh.
Long Khang
