Có một cảm giác thật lạ khi tôi ngồi trên một toa cáp treo và phóng tầm mắt của mình xuống phía dưới. Chúng ta đã quen việc đi cáp treo ở các resort, lên các đỉnh núi và ngắm nhìn cảnh đẹp phía dưới, nhưng ở một khu dân cư rất lớn và rất nghèo ở phía Đông Mexico City này, người đi cáp treo không phải du khách mà chủ yếu là dân nghèo, và cảnh ở dưới không phải cảnh đẹp.

Mất hơn 40 phút từ trung tâm thành phố đến bến Costitucion 1917, từ đó đi bộ một đoạn đến ga cáp treo tuyến số 2, và rồi từ đó lên bất cứ toa màu xanh nào, thế là hành trình của bạn bắt đầu. Ở đây người ta gọi cáp treo là Cablébus, một sự kết hợp hoàn hảo của từ ngữ, bởi tên ấy nói lên tất cả, vừa kết hợp "cáp treo" (Cablé) và xe bus (bus). Và nữa, đây là phương tiện đi lại ngày thường của người dân, không phải để đi du lịch.

Tuyến cáp treo đô thị dài nhất châu Mỹ

Một người dân của Iztapalapa, khu ổ chuột ở phía Đông Mexico City này, nói với tôi, bằng một thứ tiếng Anh rất khó nghe, rằng nếu không có hệ thống cáp treo này, nơi đây sẽ mãi mãi bị lãng quên và chìm hẳn vào đói nghèo và tội ác như nó đã từng.

Ông không hề có ý phóng đại, bởi nếu không có cáp treo và ta không ngồi trong cabin và nhìn xuống, ta sẽ không thể hình dung nổi nơi này lớn đến thế, với những mái nhà lở loét, những bãi đất bẩn thỉu, những khu dân cư mà nhà cửa xiêu vẹo và những con đường gồ ghề, những bãi chợ với rất nhiều ô và nhếch nhác. Và nữa, nhiều, rất nhiều những ngôi nhà nhiều màu và những bức tranh tường nguệch ngoạc.

Những khu phố chạy đến tận chân trời, cung cấp một ấn tượng mạnh mẽ về quy mô của nó. Iztapalapa có tới xấp xỉ 2 triệu dân, ngang với số dân của một thành phố lớn trên thế giới, nhưng cũng chỉ là một khu dân cư trong vùng đại đô thị Mexico City với gần 22 triệu dân. Nó bắt đầu được hình thành vào những năm 1960 và 1970, khi hàng trăm nghìn gia đình nghèo đã đến nơi này với hai bàn tay trắng. Ở đó, giữa những ngọn đồi, cánh đồng ngô và những đồn điền xương rồng, họ đã tìm thấy một nơi để xây nhà. Những người nghèo từ những địa phương khác tiếp tục tới đây trong những năm tiếp theo.

Hơn nửa thế kỷ sau, Iztapalapa là một vùng ngoại ô có quy mô của một thành phố nhưng mang hình dáng của một khu ổ chuột. Đó là quê hương của người cai trị Mexico cách đây hơn 500 năm là Cuitahuac, của ban nhạc nổi tiếng Ángeles Azules và nhà vô địch quyền anh Lupita Bautista. Đó cũng là nơi giam giữ một nửa số tù nhân của thủ đô. Nơi đây cũng nắm giữ nhiều kỷ lục khác: Số lượng tranh tường nhiều nhất (hơn 7 nghìn) và có số lượng con phố được chiếu sáng tốt nhất cả nước. Biện pháp này thực ra không hẳn nhằm mục đích phô trương, mà là để ngăn chặn việc phụ nữ bị sát hại. Ermita Iztapalapa là một ví dụ điển hình. Con đường chính dẫn vào khu Iztapalapa và nhiều con đường lớn khác từng tối om, nhưng giờ đây được chiếu sáng như đường băng sân bay trong kế hoạch "Đường phố an toàn" của Tổng thống nhiệm kỳ trước Andres Manuel Lopez Obrador. Bằng biện pháp đơn giản ấy, Iztapalapa, từng đồng nghĩa với bạo lực và sự thờ ơ của nhà nước, đã giảm được một nửa số vụ tấn công phụ nữ.

Ánh sáng điện và tuyến cáp treo dài nhất châu Mỹ (10,6km) khánh thành 5 năm trước chạy qua Iztapalapa đã khiến khu này trở nên an toàn hơn. Mấy năm gần đây, Iztapalapa thậm chí không nằm trong Top 15 các khu đô thị bạo lực nhất Mexico.

Với giá mỗi chuyến chỉ 7 peso (tương đương 11 nghìn VND), thời gian di chuyển của người dân đi và về thành phố Mexico City đã giảm đi một nửa, đồng thời giúp ích nhiều cho người dân nghèo ở đây. 7 ga của tuyến đường này đã giúp cho gần 100 nghìn người đi lại mỗi ngày. 35% trong số gần 2 triệu dân của Iztapalapa vẫn đang sống trong cảnh nghèo khổ. Sau khi cáp treo đi vào hoạt động, hàng nghìn cửa hàng và quán ăn mới mở dọc đường đi của cáp treo và các ga của nó.

Một dấu hiệu nhỏ về World Cup 2026

Đứng dưới một khu phố của Iztapalapa và quan sát từ dưới lên mới thấy sự đặc biệt của tuyến cáp treo này. Nó đã làm thay đổi cảnh quan của vùng đất và ít ra cung cấp cho người dân nghèo nơi này những cơ hội để sống tốt hơn, và suy nghĩ rằng, họ không hề bị bỏ rơi. Giữa một rừng dây điện và những mái nhà bê tông xám xịt, những cột cáp treo cao vút lên, những toa cáp treo đang lơ lửng đi vụt qua giữa trời chẳng khác gì những lời hứa hẹn vào một tương lai sáng lạn hơn cuộc sống ở dưới mặt đất.

Hôm tôi đến đây, trời lất phất mưa và lạnh. Phiên chợ nghèo vẫn đang diễn ra một cách rất bình thường, nhưng người bán nhiều hơn là người mua. Mà hình như các khu chợ ở Nam Mỹ đều giống nhau: Những lều quán thì lụp xụp, những quán hàng ăn nhìn thì rất ngon nhưng thực ra khá nhếch nhác, tiếng rao hàng vang lên ở mọi ngóc ngách và màu sắc sặc sỡ của những bức tường không xoá đi được ấn tượng cơ bản mà những nơi thế này đem lại: Cái nghèo. Đây đó một người đàn ông bán dăm chục trứng; ở một cửa hàng tối tăm, người ta đang bán gà đã chế biến sẵn; ở một vỉa hè có chiếc xe cũ đã dựng sẵn, một phụ nữ mặt mày cau có đã treo quần áo chị ta muốn bán thành một hàng trên chiếc ô tô và trên bức tường. Điều tích cực ít ỏi ở đây chính là tiếng cười của mọi người, và một cảm giác an toàn hơn chính so với trước kia đang ngự trị.

Điều này không giống với cảm giác tôi đã có khi tới khu ổ chuột Neza-Chalco-Itza gần đấy. Đấy là khu ổ chuột lớn nhất thế giới với 4 triệu dân và hiện vẫn là thiên đường của tội ác. Nhiều năm trước, an ninh ở đó tệ đến mức, các băng đảng ma túy và các tổ chức tội phạm kiểm soát khu ổ chuột theo ý muốn của chúng. Chúng dám công khai đăng ảnh trẻ em lên mạng để xem có kẻ buôn người nào muốn bắt cóc và bán trẻ em hay không. Vấn đề này nghiêm trọng đến nỗi cha mẹ phải đeo thẻ căn cước quanh cổ khi đón con từ trường về. Ở Neza-Chalco-Itza, World Cup cũng chưa hề hiện diện.

Dấu hiệu duy nhất của World Cup tại Quezalcoatl, một khu của Iztapalapa, là một quả bóng Trionda rất lớn đặt trên một mái nhà. Những thanh niên sửa xe ở cửa hàng đối diện nói rằng, nó là món quà của chính phủ cho thanh niên Iztapalapa, trong một dự án nâng cao năng lực tìm kiếm việc làm.

Vĩ thanh

Trước khi trở về trung tâm thành phố, tôi ngồi ăn trưa trong một quán ở cạnh ga. Người phục vụ bàn mang tới một đĩa tacos gà (tacos là món ăn truyền thống ở Mexico, với vỏ bánh mỏng từ bột ngô và bọc thực phẩm bên trong) và tôi khoan khoái thưởng thức đĩa ăn. Anh và vợ, chính là người nấu bếp và chuẩn bị món ăn này cho tôi, là người Iztapalapa. Họ nói cuộc sống bây giờ tốt hơn nhiều ngày trước là nhờ có cáp treo.

"Thế còn World Cup", tôi hỏi, "anh có xem không?". Người đàn ông mỉm cười và lắc đầu nói, "Không, chúng tôi quá bận với cái quán ăn này. Nó nuôi sống chúng tôi đấy. Nhưng tôi vẫn sẽ luôn ủng hộ Mexico"… 

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026