Khách quốc tế hào hứng khám phá văn hóa Việt Nam qua 'Vua Tiếng Việt', 'Đuổi hình bắt chữ'…

Từ "Vua Tiếng Việt", "Đuổi hình bắt chữ", Rung Chuông Vàng đến trải nghiệm thực tế ảo khám phá Sơn Đoòng, không gian Game Việt tại Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai mang đến một cách tiếp cận văn hóa khác: trẻ trung, tương tác và giàu tính kết nối. Trong không gian Di sản Hoàng thành Thăng Long, công nghệ số, trò chơi điện tử và nghệ thuật đương đại không chỉ tạo ra những trải nghiệm giải trí, mà còn trở thành phương tiện để giới thiệu văn hóa, quảng bá điểm đến và mở rộng những cuộc đối thoại với thế giới.

Khi văn hóa bước vào thế giới game

Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai với chủ đề "Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai", không gian trải nghiệm Game Việt do Tổng công ty Truyền thông Đa phương tiện (VTC) tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long đã thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Tại đây, văn hóa được tiếp cận qua những hình thức gần gũi với đời sống số của công chúng hôm nay. Du khách có thể thử sức với "Vua Tiếng Việt", "Đuổi hình bắt chữ", Rung Chuông Vàng, Bingo, Arena Of Gods; trải nghiệm công nghệ AI 3D để hóa thân thành các nhân vật huyền thoại hoặc bước vào không gian thực tế ảo khám phá những cảnh quan, di sản tiêu biểu của Việt Nam.

Sự hấp dẫn của những hoạt động này nằm ở tính tương tác. Thay vì chỉ đứng trước một hiện vật, một bức ảnh hay nghe thuyết minh về một địa danh, người tham gia được trực tiếp lựa chọn, suy luận, trả lời, hóa thân và khám phá. Một câu hỏi về tiếng Việt, một hình ảnh về địa danh, một nhân vật lịch sử hay một biểu tượng văn hóa vì thế có thể trở thành điểm khởi đầu cho một cuộc trò chuyện về Việt Nam.

Đặc biệt, trải nghiệm VR do VTC Studio phát triển đưa người dùng vào hành trình khám phá Sơn Đoòng trong không gian số. Đây là một phần của dự án game di sản do đội ngũ nhân lực Việt Nam thực hiện, xây dựng câu chuyện xuyên không kết nối thế giới hiện đại với thời kỳ văn hóa Đông Sơn. Hành trình đưa người chơi qua nhiều địa danh như Sơn Đoòng, Vịnh Hạ Long, Kinh đô Cổ Loa, Tam Cốc - Bích Động và bãi đá cổ Sa Pa.

Từ một trải nghiệm tại gian hàng, người dùng có thể tiếp tục tìm hiểu về một địa danh, một lớp văn hóa hay một câu chuyện lịch sử. Khi được phát triển trên các nền tảng quốc tế, những sản phẩm như vậy còn có khả năng đưa hình ảnh Việt Nam đến với cộng đồng người dùng toàn cầu.

Đây là điểm giao thoa đáng chú ý giữa văn hóa, công nghệ và du lịch: một sản phẩm số không chỉ kể câu chuyện về di sản mà còn có thể khơi gợi nhu cầu khám phá di sản trong đời thực.

Ông Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty VTC, Phó Chủ tịch Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA), cho biết VTC định hướng phát triển các sản phẩm số gắn với văn hóa Việt Nam, đồng thời chủ động tiếp thu công nghệ quốc tế để từng bước làm chủ công nghệ và tự sản xuất các sản phẩm phù hợp.

Theo ông, Audition là một ví dụ tiêu biểu. Sau 20 năm phát hành, sản phẩm không chỉ duy trì sức sống trong cộng đồng người chơi mà còn từng bước đưa các yếu tố văn hóa Việt Nam vào không gian game, từ trang phục đến những hình ảnh mang bản sắc dân tộc. Trên nền tảng năng lực công nghệ của đội ngũ trong nước, VTC cũng phát triển những sản phẩm hướng tới quảng bá du lịch, văn hóa Việt Nam và triển khai chương trình "Bản Sắc", qua đó tạo ra các hình thức tương tác để người trẻ tìm hiểu, chia sẻ cảm nhận về văn hóa dân tộc.

"Thông qua những sản phẩm của mình, VTC sẽ góp phần lan tỏa và phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam trên môi trường số", ông Chu Tiến Đạt nhấn mạnh.

Câu chuyện này cho thấy một chuyển động quan trọng: số hóa văn hóa không chỉ là đưa dữ liệu, hình ảnh hay hiện vật lên môi trường số, mà còn là sáng tạo những cách thức mới để công chúng tương tác với văn hóa.

Với du lịch, đây có thể trở thành một mắt xích trong hành trình trải nghiệm. Một trò chơi về địa danh có thể dẫn tới nhu cầu tìm hiểu điểm đến; một trải nghiệm VR có thể trở thành "lời mời" cho chuyến đi thực tế; một nhân vật văn hóa được xây dựng thành hình tượng game có thể tạo ra sự tò mò về câu chuyện phía sau.

Đó cũng là cách công nghệ góp phần kéo di sản ra khỏi khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại, để văn hóa tiếp tục có đời sống trong những hình thức mới.

Từ trải nghiệm văn hóa đến những kết nối quốc tế

Đặt không gian Game Việt giữa lòng Hoàng thành Thăng Long - một di sản có chiều sâu lịch sử - cũng tạo nên một cuộc gặp gỡ thú vị giữa những giá trị được trao truyền qua nhiều thế kỷ với những phương thức sáng tạo của thời đại số.

Điều này thể hiện rõ qua chương trình "Cultural Cosplay - Giao lưu văn hóa quốc tế", với 16 màn trình diễn được xây dựng trên tinh thần kết nối văn hóa giới trẻ. Cosplay, từ một hình thức biểu đạt văn hóa đại chúng phổ biến tại nhiều quốc gia, trở thành không gian để người trẻ Việt Nam tiếp nhận các xu hướng quốc tế, đồng thời thử nghiệm những cách thể hiện riêng từ chất liệu văn hóa của mình.

Giá trị của những hoạt động như vậy không nằm ở việc đưa một xu hướng ngoại nhập vào Việt Nam, mà ở khả năng đối thoại và sáng tạo trên nền tảng giao lưu văn hóa. Người trẻ có thể tiếp nhận ngôn ngữ chung của văn hóa đại chúng toàn cầu, nhưng đồng thời đưa vào đó những hình ảnh, câu chuyện và dấu ấn văn hóa Việt Nam.

Cùng với Cultural Cosplay, Audition Heritage Show nhân kỷ niệm 20 năm Audition cũng tạo nên một lát cắt về hành trình giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Từ trò chơi dân gian, âm nhạc Việt Nam đến các giai điệu quốc tế, từ áo tấc, áo ngũ thân, áo dài đến thời trang số, chương trình cho thấy một tựa game có thể trở thành không gian để các chất liệu văn hóa gặp nhau và được tái sáng tạo.

Trong hai thập niên, Audition đã xây dựng một kho hình ảnh về trang phục và mỹ thuật Việt Nam trong thế giới số. Những yếu tố ấy không dừng lại trong game mà tiếp tục được hiện thực hóa qua các công trình nghệ thuật, trình diễn thời trang và những hoạt động giao lưu quốc tế.

Tinh thần này được ông Chu Tiến Đạt khái quát: VTC định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, đặc biệt là văn hóa trên môi trường số; vì vậy, các sản phẩm được giới thiệu tại Lễ hội đều hướng tới việc đưa những dấu ấn văn hóa, lịch sử Việt Nam đến gần hơn với công chúng trẻ.

Một số hình ảnh khác tại Lễ hội Văn hóa thế giới lần thứ 2

Ở góc độ quản lý bản quyền và phát triển công nghiệp văn hóa, ông Lê Minh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho rằng việc xây dựng và khai thác các IP gốc có ý nghĩa quan trọng trong quá trình đưa văn hóa Việt Nam trở thành nguồn lực của các ngành công nghiệp sáng tạo.

Theo ông, Nhà nước đang chủ trương xây dựng các kho dữ liệu về văn hóa số, trong đó có dữ liệu lịch sử và văn hóa truyền thống Việt Nam, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng và phát triển các IP gốc. Từ đó, những IP này có thể được phát triển trên thị trường trong nước cũng như quốc tế; đồng thời mở ra khả năng hợp tác với các tổ chức, cá nhân nước ngoài trong việc khai thác và phát triển các sản phẩm mang bản sắc Việt Nam.

Định hướng xây dựng hành lang pháp lý cho phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó có lĩnh vực trò chơi giải trí và game, cũng được đặt ra nhằm tạo điều kiện cho các sản phẩm văn hóa Việt Nam vươn ra thị trường thế giới. Ngược lại, việc thu hút các tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài tham gia khai thác, phát triển những IP có tiềm năng tại Việt Nam cũng mở thêm một chiều của hợp tác quốc tế.

Như vậy, câu chuyện về game không còn bó hẹp trong phạm vi một sản phẩm giải trí. Khi được đặt trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, game có thể trở thành một sản phẩm xuất khẩu văn hóa, một phương thức quảng bá điểm đến và một cầu nối để các nền văn hóa gặp nhau.

Kingdom Chess của VTC Mobile là một ví dụ về cách tiếp cận đó. Trong một "vũ trụ" đa văn hóa, những nhân vật lịch sử, truyền thuyết Việt Nam như Sơn Tinh, Lạc Long Quân được đặt cạnh các hình tượng quen thuộc của nhiều nền văn hóa như Zeus, Quan Vũ, Lưu Bị. Sự gặp gỡ ấy tạo nên một không gian mà ở đó người chơi có thể nhận diện những biểu tượng quen thuộc của mình, đồng thời khám phá những hình tượng đến từ nền văn hóa khác.

Từ đây, game trở thành một thứ "ngôn ngữ chung" của thế hệ trẻ, giúp những câu chuyện văn hóa vượt qua rào cản ngôn ngữ và địa lý.

Xa hơn, mô hình kết nối esports - nghệ thuật - du lịch cũng mở ra khả năng hình thành những điểm đến mới cho các sự kiện quốc tế. Một giải đấu esports nếu được đặt trong không gian văn hóa đặc trưng, kết hợp với nghệ thuật, ẩm thực, tham quan di sản và trải nghiệm địa phương, có thể trở thành một sản phẩm du lịch thay vì chỉ là một sự kiện thể thao điện tử.

Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay: không chỉ bán một sản phẩm, mà tạo ra một hệ sinh thái trải nghiệm xoay quanh sản phẩm và những giá trị văn hóa mà sản phẩm đó mang theo.

Từ Hoàng thành Thăng Long, nơi lưu giữ những lớp ký ức của một kinh đô nghìn năm, đến thế giới game, VR, cosplay và esports của thế hệ trẻ, sự gặp gỡ ấy gợi mở một cách tiếp cận mới đối với di sản.

Di sản có thể được bảo tồn bằng những phương thức truyền thống, nhưng cũng cần được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại. Công nghệ có thể giúp một du khách quốc tế chưa biết tiếng Việt bắt đầu làm quen với văn hóa Việt Nam qua một trò chơi; một trải nghiệm VR có thể đưa họ đến Sơn Đoòng trước khi họ thực sự đặt chân tới Việt Nam; một nhân vật game có thể mở ra sự tò mò về một truyền thuyết; một sự kiện esports có thể trở thành lý do để một cộng đồng quốc tế tìm đến Hà Nội.

Và từ những trải nghiệm tưởng như rất nhỏ ấy, những kết nối lớn hơn có thể được hình thành: kết nối con người với di sản, kết nối văn hóa với du lịch, kết nối công nghệ với sáng tạo và kết nối Việt Nam với thế giới.

Đó có lẽ cũng là tinh thần của "Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai": không chỉ đưa di sản vào tương lai, mà tìm cách để di sản trở thành một phần của tương lai, bằng chính sức sáng tạo của con người Việt Nam và những công nghệ đang mở rộng không gian giao lưu văn hóa toàn cầu.