World Cup 2026 được kỳ vọng trở thành sự kiện thể thao lớn nhất lịch sử nhân loại với 48 đội tuyển, 104 trận đấu diễn ra tại ba quốc gia và lượng khán giả truyền hình toàn cầu có thể chạm mốc 5 tỉ người. FIFA thậm chí dự kiến thu về từ 10 đến 14 tỉ USD doanh thu từ giải đấu này. Nhưng ít ai biết rằng gần một thế kỷ trước, kỳ World Cup đầu tiên từng đứng trước nguy cơ thất bại hoàn toàn vì thiếu tiền, thiếu tổ chức và thậm chí thiếu cả sự quan tâm của thế giới bóng đá.

Theo nhà báo, nhà văn người Anh Jonathan Wilson - tác giả cuốn "The Power and Glory: The History of the World Cup", World Cup 1930 "nghiệp dư đến khó tin". "Nó giống một ngày hội thể thao học đường hơn là giải đấu bóng đá lớn nhất thế giới", Wilson nhận xét.

World Cup ra đời vì Olympic không cho cầu thủ chuyên nghiệp thi đấu

Nguồn gốc ra đời của World Cup thực tế khá đơn giản. Trước năm 1930, FIFA công nhận nhà vô địch Olympic là nhà vô địch bóng đá thế giới. Tuy nhiên, Olympic chỉ dành cho cầu thủ nghiệp dư và Ủy ban Olympic quốc tế kiên quyết không thay đổi quy định này.

Trong bối cảnh bóng đá chuyên nghiệp ngày càng phát triển, FIFA quyết định tổ chức giải đấu riêng và chọn Uruguay - nhà vô địch hai kỳ Olympic liên tiếp, làm chủ nhà.

Nhưng đó lại trở thành cơn ác mộng.

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu khiến nhiều quốc gia không đủ tiền thực hiện chuyến đi dài bằng tàu thủy tới Nam Mỹ. Hai tháng trước ngày khai mạc, chưa có đội tuyển châu Âu nào đồng ý tham dự.

Mọi chuyện chỉ thay đổi khi Quốc vương Carol II của Romania đích thân chọn đội hình World Cup và yêu cầu đội tuyển lên đường. Sau đó, Pháp và Bỉ cũng chấp nhận tham dự dưới áp lực từ Chủ tịch FIFA khi ấy là Jules Rimet. Ba đội cùng lên con tàu SS Conte Verde và mất 15 ngày vượt Đại Tây Dương đến Uruguay.

Chỉ 13 đội dự giải, nhiều đội bỏ cuộc vì… hết tiền

Kỳ World Cup đầu tiên được tổ chức tại Uruguay năm 1930 với vỏn vẹn 13 đội tuyển tham dự, dù FIFA ban đầu kỳ vọng có 16 đội. Một số quốc gia châu Âu, bao gồm Đức và Ý, đã quyết định không tham gia chuyến đi bằng thuyền kéo dài nhiều tuần đến kỳ World Cup đầu tiên. Tổng cộng có 13 đội tham dự World Cup; bốn đội châu Âu, bảy đội Nam Mỹ và hai đội Bắc Mỹ.

Đội tuyển Ai Cập lỡ chuyến tàu sang Nam Mỹ, còn Nhật Bản và Xiêm (nay là Thái Lan) rút lui vì không đủ kinh phí di chuyển. Trong khi đó, tuyển Anh từ chối tham dự và phần lớn báo chí châu Âu gần như phớt lờ giải đấu.

Nỗi lo của họ dường như có cơ sở.

Ở Uruguay, tháng 7 và tháng 8 là những tháng mùa đông. Thời tiết mát mẻ, nhưng thường không đủ lạnh để có tuyết. Tuyết rơi cực kỳ hiếm ở quốc gia này. Thế nhưng, tuyết đã rơi ở hai trận mở màn của World Cup 1930. Một trong những trận khai mạc chỉ có 4.444 khán giả đến sân. Tệ hơn, trận đấu giữa Romania và Peru chỉ thu hút khoảng 300 người, lượng khán giả thấp nhất lịch sử World Cup.

HLV kiêm nhiệm trọng tài, tuyển Mỹ vào bán kết

Sự hỗn loạn không chỉ nằm ở công tác tổ chức.

HLV tuyển Romania, Constantin Radulescu, vừa làm huấn luyện viên vừa kiêm luôn vai trò trợ lý trọng tài ở hai trận đấu.

Trong trận bán kết giữa Mỹ và Argentina, chuyên gia vật lý trị liệu Jack Coll của đội Mỹ phải được cáng ra sân sau khi bất tỉnh vì hít phải khí chloroform từ một chai thuốc bị vỡ trong túi quần. Ở giải này, Mỹ vào tới bán kết.

Ở một trận đấu khác, chấm phạt đền bị kẻ nhầm khoảng cách 14,6m thay vì 11m theo luật. Điều đáng nói là không ai phát hiện ra sai sót này. "Rất nhiều chi tiết hoàn toàn vô lý nếu so với bóng đá hiện đại", Jonathan Wilson nói.

Cầu thủ bỏ World Cup về thi luật

Đội tuyển Argentina cũng góp phần tạo nên những câu chuyện khó tin nhất giải đấu.

Đội trưởng Nolo Ferreira rời World Cup giữa chừng để trở về nước thi tốt nghiệp luật. Người thay thế ông là Guillermo Stabile sau đó ghi tới 8 bàn trong 4 trận và giành danh hiệu Vua phá lưới.

Trớ trêu thay, Stabile không bao giờ thi đấu cho đội tuyển Argentina thêm lần nào nữa, dù sau này ông trở thành HLV trưởng và giúp Argentina giành 6 chức vô địch Nam Mỹ.

World Cup 1930 kết thúc bằng… bạo loạn

Nếu hành trình đến World Cup đã hỗn loạn, giải đấu còn đi xa hơn thế. Đội Bolivia thi đấu với mũ nồi trên đầu. Một số trọng tài mặc áo vest, đeo cà vạt và quần knicker khi điều hành trận đấu.

Bạo lực xuất hiện khắp nơi. Ít nhất hai cầu thủ bị gãy chân trong giải. Trận bán kết Mỹ - Argentina biến thành màn ẩu đả lớn khi một cầu thủ Mỹ bị gãy bốn chiếc răng, người khác phải nhập viện vì chấn thương vùng bụng.

Trận chung kết chứng kiến Uruguay đánh bại Argentina 4-2 để vô địch thế giới đầu tiên. Sau trận, Argentina cắt đứt quan hệ ngoại giao với Uruguay, còn đám đông quá khích ở Buenos Aires ném đá vào Đại sứ quán Uruguay.

Tạp chí nổi tiếng El Grafico của Argentina khi ấy thậm chí bi quan tuyên bố: "World Cup đã kết thúc. Giải đấu này chỉ mang lại bầu không khí khó chịu và vô ơn".

Nhưng World Cup đã sống sót kỳ diệu, vẫn tồn tại và trở thành sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh.

Có lẽ điều đó đã được báo trước từ câu chuyện kỳ lạ của tiền vệ Romania Alfred Eisenbeisser. Trên hành trình trở về sau World Cup 1930, Eisenbeisser mắc viêm phổi nặng đến mức một linh mục phải làm lễ ban phước cuối đời cho ông. Tin rằng con trai đã chết ở Italy, mẹ Eisenbeisser tổ chức tang lễ tại Romania. Nhưng đúng lúc buổi lễ diễn ra, Eisenbeisser bất ngờ bước vào nhà hoàn toàn khỏe mạnh khiến mẹ ông ngất xỉu tại chỗ. Ông tiếp tục chơi bóng chuyên nghiệp thêm 12 năm và thậm chí còn dự Olympic mùa đông 1936 ở môn trượt băng nghệ thuật.

Giống như Eisenbeisser, World Cup tưởng chừng đã "chết yểu" từ năm 1930. Nhưng cuối cùng, giải đấu ấy vẫn sống sót để trở thành biểu tượng lớn nhất của bóng đá toàn cầu.

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026