Hưởng ứng Ngày Quốc tế Người cao tuổi, xu hướng dự phòng sa sút trí tuệ từ sớm thông qua chế độ ăn MIND đang nhận được sự quan tâm lớn. Đây là sự kết hợp giữa mô hình ăn uống Địa Trung Hải và DASH, phương pháp này được đánh giá là giải pháp dinh dưỡng hiệu quả giúp bảo vệ tế bào thần kinh và duy trì sự minh mẫn cho người cao tuổi.
Sa sút trí tuệ là vấn đề sức khỏe ở người cao tuổi
Theo thông tin từ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, sa sút trí tuệ là hội chứng gây suy giảm chức năng nhận thức, ảnh hưởng đến trí nhớ, tư duy, hành vi và khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày. Bệnh Alzheimer là nguyên nhân thường gặp của sa sút trí tuệ, chủ yếu xuất hiện ở người lớn tuổi.
Hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn bệnh Alzheimer. Vì vậy, kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, trong đó có chế độ ăn uống, vận động thể chất, kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu, được chú trọng trong các chiến lược duy trì sức khỏe não bộ.
MIND tập trung vào nhóm thực phẩm nào?
MIND là viết tắt của Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay, được phát triển dựa trên các nguyên tắc của chế độ ăn Địa Trung Hải và chế độ ăn kiêng cho người tăng huyết áp DASH. Thay vì tập trung vào giảm cân, chế độ ăn này chú trọng các nhóm thực phẩm có lợi cho sức khỏe tim mạch và não bộ.
Ảnh minh họa
Các nhóm thực phẩm được khuyến khích gồm rau lá xanh, các loại rau khác, quả mọng, các loại hạt, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gia cầm và dầu ô liu.
Trong đó, rau lá xanh và quả mọng là những nhóm thực phẩm được nhấn mạnh trong mô hình MIND. Cá, đặc biệt các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cung cấp acid béo omega-3, trong khi các loại hạt và dầu thực vật cung cấp chất béo không bão hòa.
Ngược lại, chế độ ăn MIND sẽ hạn chế thịt đỏ, bơ và margarine, phô mai, đồ chiên rán, bánh ngọt và các thực phẩm chứa nhiều đường. Việc giảm những nhóm thực phẩm này phù hợp với mục tiêu kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa, vốn cũng liên quan đến sức khỏe não bộ.
Kết hợp dinh dưỡng với kiểm soát bệnh mạn tính
Đối với người cao tuổi, xây dựng chế độ ăn phù hợp cần đi cùng kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa. Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và béo phì đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu, từ đó liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức.
Bên cạnh dinh dưỡng, người cao tuổi nên duy trì hoạt động thể chất phù hợp với tình trạng sức khỏe, ngủ đủ giấc và thường xuyên tham gia các hoạt động xã hội, trí tuệ. Đọc sách, học kỹ năng mới, chơi nhạc cụ hoặc tham gia các hoạt động giao tiếp có thể giúp duy trì hoạt động nhận thức.
Việc áp dụng chế độ ăn MIND cũng không nhất thiết phải sao chép hoàn toàn thực đơn của các quốc gia phương Tây. Người cao tuổi Việt Nam có thể lựa chọn các thực phẩm tương đồng về giá trị dinh dưỡng trong bữa ăn hằng ngày, như rau lá xanh, các loại rau củ, cá, đậu, hạt, ngũ cốc nguyên hạt và sử dụng lượng dầu thực vật phù hợp.
Dinh dưỡng là một trong nhiều yếu tố liên quan đến sức khỏe não bộ. Với người cao tuổi, duy trì chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên, kiểm soát tốt bệnh mạn tính và theo dõi sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng để duy trì khả năng nhận thức và chất lượng cuộc sống.
