Người cao tuổi đổ bệnh vì cô đơn

Sự cô đơn ở người cao tuổi không đơn thuần là một trạng thái cảm xúc thoáng qua, mà đang dần biến tướng thành những bệnh lý tâm thần nghiêm trọng. Đáng báo động hơn, khoảng trống xế chiều này lại trở thành điểm yếu của các đường dây lừa đảo tinh vi.

Bi kịch từ sự trống trải

Vừa qua, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) đã đưa ra lời cảnh báo về những tác hại nghiêm trọng từ tình trạng cô đơn kéo dài ở người cao tuổi. Điển hình là trường hợp của một nữ bệnh nhân 66 tuổi trú tại Bắc Giang vừa được Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) tiếp nhận điều trị.

Sau khi chồng qua đời, bà sống một mình ở quê. Dù các con rất quan tâm, nhưng do bận rộn công việc tại Hà Nội, họ không thể thường xuyên về bên mẹ. Sự trống trải, thiếu người trò chuyện lâu ngày khiến bà rơi vào trạng thái suy nhược nghiêm trọng: mất ngủ kéo dài và chỉ ngủ được 2 giờ mỗi đêm, đau đầu liên tục, sụt 5kg chỉ trong 2 tháng và luôn muốn thu mình lại, từ chối tiếp xúc với xung quanh. Khi xuất hiện những suy nghĩ tiêu cực, tự trách bản thân và nhiều lần nảy sinh ý định tự sát, bà mới được gia đình đưa đến Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cấp cứu.

ThS.BS Nguyễn Văn Hải (Viện Sức khỏe tâm thần) cho biết, qua thăm khám, bác sĩ xác định bệnh nhân mắc giai đoạn trầm cảm nặng kèm các triệu chứng loạn thần. May mắn thay, sau 17 ngày điều trị tích cực bằng thuốc kết hợp liệu pháp tâm lý, tinh thần và sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định để xuất viện. 

Đòn tâm lý đánh trúng khoảng trống tuổi xế chiều

Không dừng lại ở những tổn thương về sức khỏe, nỗi cô đơn và khát khao được kết nối, trò chuyện của người cao tuổi đang trở thành mục tiêu cho các đối tượng lừa đảo. 

Thời gian qua, hàng loạt nạn nhân lớn tuổi đã sập bẫy chiêu trò mua bán hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ hoặc các tour du lịch trá hình. Kịch bản chung của các đối tượng này rất tinh vi: gọi điện mời tham dự hội thảo tri ân nhận quà miễn phí, tặng vé nghỉ dưỡng, hoặc tổ chức các chuyến đi giá rẻ kết hợp giao lưu, tâm sự.

Bản chất của những chiêu trò này là đánh mạnh vào tâm lý thích được hỏi han, chăm sóc của người cao tuổi. Khi con cái quá bận rộn với cuộc sống riêng, một cuộc điện thoại kiên nhẫn kéo dài cả tiếng đồng hồ của nhân viên tư vấn, hay những lời đường mật vẽ vời về một chuyến đi đẳng cấp để bù đắp cho cả đời vất vả dễ dàng hạ gục hàng rào phòng thủ của họ. Sự hiếu thảo giả tạo từ những kẻ xa lạ đã dẫn dắt các nạn nhân ký vào những bản hợp đồng mập mờ, khiến họ dốc hết khoản tiền tiết kiệm dưỡng già, thậm chí xuống tay cả tỷ đồng mà không hề hay biết mình đang sập bẫy.

Hơn 1/3 người cao tuổi đang phải đối mặt với cô đơn

TS.BS Nguyễn Thị Phương Mai, Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần người cao tuổi và Y học giấc ngủ (Viện Sức khỏe tâm thần), cho biết hiện nay có khoảng 1/3 số người cao tuổi phải đối mặt với cảm giác cô đơn. Trong đó, 5% thường xuyên hoặc luôn luôn ở trong trạng thái này. Đáng nói, ngay cả khi sống cùng con cháu trong một ngôi nhà đông người, nhiều người cao tuổi vẫn cảm thấy cô độc.

Các nghiên cứu tại Hoa Kỳ cũng chỉ ra rằng, tỷ lệ người cao tuổi trải qua sự cô đơn dao động từ 17% đến 57%. Con số này đặc biệt cao ở nhóm người có vấn đề về sức khỏe thể chất hoặc tâm thần, nhất là các bệnh nhân tim mạch, trầm cảm, lo âu và sa sút trí tuệ.

Phương thuốc kết nối từ gia đình

Theo các chuyên gia y tế, gia đình chính là điểm tựa quan trọng nhất để giúp người cao tuổi vượt qua khủng hoảng tâm lý, đồng thời là lá chắn bảo vệ họ trước các cạm bẫy bủa vây bên ngoài.

Những hành động nhỏ nhưng đều đặn như duy trì các cuộc gọi điện thoại, cùng ăn bữa cơm gia đình, hỏi ý kiến người cao tuổi trong các quyết định chung hay giao cho họ những công việc nhà phù hợp đều mang lại hiệu quả lớn. Trong thời đại số, việc hướng dẫn cha mẹ, ông bà sử dụng điện thoại thông minh để gọi video, ngắm hình ảnh của con cháu cũng là cách hữu ích để tăng kết nối xã hội. Quan trọng hơn, con cái cần lắng nghe, chia sẻ để biết cha mẹ đang tham gia các hội nhóm nào, tránh việc họ tự mình ký kết các hợp đồng kinh tế rủi ro khi tinh thần không minh mẫn.

Lời khuyên từ bác sĩ

Đối với người cao tuổi: Nên bước ra ngoài một cách lành mạnh, tích cực tham gia các câu lạc bộ dưỡng sinh, hoạt động cộng đồng địa phương, đọc sách, chăm sóc cây cảnh hoặc tập thể dục nhẹ nhàng để giải tỏa tinh thần. Đồng thời, cần nâng cao cảnh giác với các cuộc gọi mời chào tham dự hội thảo du lịch miễn phí, các chương trình tri ân tặng quà từ người lạ.

Đối với gia đình: Khi thấy người thân có các dấu hiệu cô đơn kéo dài, buồn bã, mất ngủ, chán ăn, hoặc đột nhiên giấu giếm gia đình để tham gia các chuyến đi xa, các hội thảo lạ và có các giao dịch tài chính lớn, con cái cần can thiệp ngay.

Sự đồng hành, thấu hiểu kịp thời của người thân chính là liều thuốc tốt nhất để bảo vệ cả sức khỏe tinh thần lẫn tài sản cho người cao tuổi.