Xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe học đường toàn diện và chủ động

Ngày 11/8/2026 tại Hà Nội, Hệ thống Phổ thông Liên cấp Alfred Nobel và Trung tâm Truyền thông và Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng - Tổng hội Y học Việt Nam, ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác xây dựng Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Học đường toàn diện. Sự kiện đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ từ việc khám chữa bệnh thụ động sang công tác giáo dục, rèn luyện kỹ năng tự chăm sóc bản thân cho học sinh ngay trên ghế nhà trường, với sự đồng hành trực tiếp của các chuyên gia y tế hàng đầu.

Giải tỏa áp lực thời đại bằng môi trường giáo dục hạnh phúc

Hiện nay, học sinh đang phải đối mặt với vô vàn áp lực từ khối lượng kiến thức khổng lồ, sự bùng nổ của công nghệ, mạng xã hội cho đến những biến đổi phức tạp trong cấu trúc đời sống gia đình hiện đại. Nhận định về thực trạng này, Chủ tịch Hội đồng trường Hệ thống Phổ thông Liên cấp Alfred Nobel, bà Hoàng Thị Mai cho rằng việc chăm sóc sức khỏe học đường trong bối cảnh mới đòi hỏi sự chung tay quyết liệt và đồng bộ từ nhà trường, gia đình, ngành y tế và toàn xã hội.

Bà Hoàng Thị Mai nhấn mạnh một ngôi trường có chất lượng thực sự không thể chỉ đo lường bằng tỷ lệ học sinh đạt điểm số cao. Mục tiêu cao nhất của giáo dục phải là đào tạo ra những thế hệ thanh thiếu niên khỏe mạnh về thể chất, hạnh phúc về tinh thần, tự tin trong giao tiếp và có đầy đủ năng lực để sống một cuộc đời có ích. Đầu tư đúng mức cho y tế học đường chính là khoản đầu tư cốt lõi cho nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Việc tiên phong hợp tác với các tổ chức y tế chuyên nghiệp được kỳ vọng sẽ không chỉ tạo ra bước ngoặt cho hệ thống giáo dục nội bộ mà còn lan tỏa tinh thần tích cực này ra toàn ngành giáo dục Thủ đô.

Với định hướng phát triển giáo dục toàn diện, quan tâm đồng thời đến tri thức, thể chất, tinh thần, kỹ năng và khả năng thích ứng của học sinh, thông qua hợp tác với các đơn vị chuyên môn, nhà trường từng bước tăng cường môi trường học tập an toàn, chủ động và hỗ trợ sự phát triển cân bằng của người học.

Bốn trụ cột kiến tạo toàn diện sức khỏe

Chương trình hợp tác toàn diện tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm nhằm lồng ghép vấn đề sức khỏe vào từng sinh hoạt học tập hằng ngày của học sinh.

Trụ cột đầu tiên là dinh dưỡng và phát triển thể chất. Đội ngũ chuyên môn từ phía y tế sẽ trực tiếp rà soát và tư vấn các thực đơn bám sát nhu cầu phát triển của từng độ tuổi, điều chỉnh linh hoạt theo mùa và điều kiện tổ chức bữa ăn thực tế. Song song đó là các hoạt động giáo dục chuyên sâu về vận động thể lực, giấc ngủ và cách thiết lập thói quen sinh hoạt lành mạnh.

Trụ cột thứ hai tập trung vào công tác truyền thông. Học sinh, giáo viên và cả phụ huynh sẽ được tiếp cận các chuyên đề thiết thực về vệ sinh dịch tễ, bảo vệ sức khỏe tâm thần, kỹ năng tự bảo vệ và ứng xử an toàn với các luồng thông tin y tế trên không gian mạng.

Tổ chức các hoạt động chuyên sâu, phù hợp về vận động thể lực cho học sinh. Ảnh: ANS

Đặc biệt, công tác phòng chống tai nạn thương tích và nâng cao năng lực ứng phó là trụ cột thứ ba mang tính sống còn. Đóng góp ý kiến chuyên môn sâu về vấn đề này, GS Nguyễn Gia Bình – Chủ tịch Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu cho trẻ em. GS Bình phân tích rằng khi xảy ra các sự cố bất ngờ trong môi trường học đường, khoảng thời gian vàng để can thiệp thường rất ngắn. 

Nếu bản thân học sinh và lực lượng giáo viên được trang bị kiến thức chuẩn xác và thuần thục kỹ năng sơ cứu, tỷ lệ giảm thiểu rủi ro và thương tật sẽ tăng lên đáng kể. Giáo dục sơ cứu không thể chỉ dừng lại ở các buổi ngoại khóa tự chọn mà phải được nâng lên thành một kỹ năng sinh tồn bắt buộc, giúp các em có khả năng tự bảo vệ bản thân và hỗ trợ bạn bè trước khi đội ngũ y tế chuyên nghiệp tiếp cận hiện trường.

Trụ cột cuối cùng là việc theo dõi, tư vấn và kết nối chăm sóc y tế. Trung tâm Truyền thông và Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng sẽ đóng vai trò cầu nối, đưa các cơ sở khám chữa bệnh uy tín và nhân sự đủ điều kiện pháp lý đến triển khai các dịch vụ kiểm tra sức khỏe đúng quy định, đảm bảo mọi vấn đề bất thường của học sinh đều được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

"Một ngôi trường thành công không chỉ được đo bằng thành tích học tập, mà còn bằng việc học sinh khi trưởng thành có một cơ thể khỏe mạnh, tinh thần tích cực và năng lực tự chăm sóc sức khỏe. Hợp tác với Trung tâm Truyền thông và Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng - Tổng hội Y học Việt Nam sẽ giúp Hệ thống Phổ thông Liên cấp Alfred Nobel tăng cường nền tảng chuyên môn để đưa giáo dục sức khỏe vào đời sống học đường một cách thiết thực và có hệ thống." Thầy Nguyễn Hữu Dũng, Giám đốc Điều hành Hệ thống Phổ thông Liên cấp Alfred Nobel.

Đặt tính khoa học và hiệu quả thực chất lên hàng đầu

Đứng ở góc độ quản lý chuyên môn, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế - Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam đánh giá rất cao sự chủ động của các đơn vị giáo dục trong việc tìm đến các nguồn tri thức y khoa chính thống. Bà định hướng tiến trình triển khai dự án hợp tác này phải tuân thủ nghiêm ngặt ba nguyên tắc cốt lõi nhằm đảm bảo tính bền vững.

Yêu cầu thứ nhất là mọi can thiệp y tế hay giáo dục sức khỏe đều phải được xây dựng trên nền tảng y học thực chứng, phù hợp với đặc điểm sinh lý từng lứa tuổi và tuyệt đối đặt sự an toàn của trẻ em lên vị trí ưu tiên cao nhất.

Yêu cầu thứ hai đòi hỏi toàn bộ chương trình phải được vận hành liên tục, đi sâu vào thực chất và có hệ thống công cụ đánh giá, đo lường hiệu quả rõ ràng. Các đơn vị thực hiện cần kiên quyết nói không với bệnh thành tích, tránh tình trạng làm phong trào hay chỉ tổ chức các sự kiện bề nổi thiếu chiều sâu.

Cuối cùng, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên mong muốn những dữ liệu và kết quả thu nhận được từ quá trình triển khai thực tế cần được tập hợp và chuẩn hóa. Từ một mô hình điểm thành công, các nhà quản lý có thể đúc rút thành tài liệu kinh nghiệm bài bản để sẵn sàng chia sẻ, nhân rộng cho các cơ sở giáo dục khác trên toàn quốc cùng tham khảo áp dụng.

Lộ trình trong năm học sắp tới sẽ được khởi động bằng việc rà soát thực trạng để xác định đúng vấn đề ưu tiên của từng cấp học. Sức khỏe của một quốc gia không thể chỉ trông cờ vào hệ thống bệnh viện khi cơ thể đã phát sinh bệnh lý. Việc chủ động đưa tri thức y khoa vào môi trường giáo dục, biến kiến thức thành kỹ năng thực hành và định hình thói quen sinh hoạt tốt ngay từ thuở bé chính là nền móng vững chắc nhất để kiến tạo một thế hệ người Việt Nam phát triển toàn diện.