World Cup 2026 không chỉ được xem là giải đấu "dễ bùng nổ" nhất trong lịch sử hiện đại, mà còn đang trên đường trở thành kỳ World Cup "gây ô nhiễm nhất từ trước tới nay", với tổng lượng phát thải khí nhà kính gần gấp đôi mức trung bình lịch sử.

Các nhà khoa học ước tính một cách khá dè dặt rằng giải đấu sẽ tạo ra khoảng 9 triệu tấn CO2 tương đương. Trong đó, riêng hoạt động hàng không đã chiếm khoảng 7,7 triệu tấn – cao gấp hơn bốn lần mức trung bình của các kỳ World Cup từ năm 2010 đến 2022. Các nhà nghiên cứu còn cảnh báo rằng trong kịch bản xấu nhất, lượng phát thải từ vận tải hàng không có thể lên tới 13,7 triệu tấn CO2.

Con số đó nghe có vẻ tồi tệ, đơn giản bởi chưa từng có kỳ World Cup nào gây phát thải nghiêm trọng đến thế.

Phần lớn nguyên nhân đến từ chính những quyết định của FIFA. Cơ quan quyền lực nhất bóng đá thế giới đã tăng số đội tham dự từ 32 lên 48, đồng thời lựa chọn ba quốc gia chủ nhà là Mỹ, Canada và Mexico, một khu vực trải dài trên phạm vi địa lý khổng lồ.

Ngay cả khi hệ thống tàu hỏa của Mỹ không trong tình trạng xuống cấp tương đối như hiện nay, khoảng cách di chuyển giữa các thành phố tổ chức vẫn khiến những phương tiện ít phát thải hơn trở nên thiếu thực tế đối với phần lớn người hâm mộ.

World Cup Qatar 2022 là một "quả bom carbon" đúng nghĩa. Giải đấu cần hơn 1.000 chuyến bay ra vào mỗi ngày, sử dụng hệ thống khử mặn tiêu tốn năng lượng để xử lý nước, đồng thời phụ thuộc vào các chương trình bù đắp carbon bị cho là thiếu thực chất. Thậm chí, ngay cả hạt giống cỏ dùng cho các sân bóng cũng được vận chuyển bằng máy bay có kiểm soát nhiệt độ từ Bắc Mỹ sang Trung Đông.

Và bằng cách nào đó, World Cup 2026 còn bị đánh giá tệ hơn nữa.

Tại World Cup 2022, các sân vận động nằm khá gần nhau và được kết nối bằng tàu điện cùng xe buýt. Nhưng ở World Cup 2026, đội tuyển Bosnia & Herzegovina cùng người hâm mộ và gia đình của họ sẽ phải di chuyển hơn 5.000 km từ Toronto đến Los Angeles rồi Seattle. Chưa dừng lại ở đó, địa điểm tập luyện của họ đặt tại Salt Lake City, khiến lượng khí thải tiếp tục tăng thêm.

Algeria sẽ phải bay khoảng 4.800 km khi di chuyển từ Kansas City tới San Francisco rồi quay trở lại. Trong khi đó, CH Czech khởi đầu tại Guadalajara trước khi tới Atlanta rồi Mexico City, tổng quãng đường vượt quá 4.500 km.

Không chỉ môi trường, an toàn của cầu thủ tại World Cup mùa hè năm nay cũng bị đe dọa bởi tình trạng nắng nóng cực đoan do biến đổi khí hậu. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ cảnh báo mọi khu vực trên lãnh thổ nước này đều sẽ trải qua mức nhiệt cao hơn trung bình lịch sử trong hai tháng diễn ra giải đấu.

Một phân tích của Guardian cho thấy "mức nhiệt và độ ẩm cao sẽ ảnh hưởng đáng kể tới khả năng thi đấu của các đội bóng". Chỉ số WBGT - thước đo kết hợp nhiệt độ không khí, ánh nắng trực tiếp, độ ẩm và tốc độ gió, được dự báo sẽ trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Theo phân tích này, "26 trận đấu tại World Cup sẽ diễn ra trong điều kiện WBGT đạt hoặc vượt 26 độ C", mức mà Liên đoàn cầu thủ thế giới Fifpro cho rằng cần phải có các quãng nghỉ giải nhiệt.

Một nghiên cứu học thuật khác còn đưa ra kết luận đáng lo hơn: 14 trong số 16 thành phố đăng cai nhiều khả năng sẽ có WBGT trung bình vượt 28 độ C trong tháng 6 và 7. Fifpro cho rằng mức 28 độ C đủ để cân nhắc tạm dừng trận đấu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo điều này làm dấy lên "mối lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe của cầu thủ và trọng tài tại World Cup 2026".

Dù ba thành phố có nguy cơ nóng cực đoan cao nhất là Houston, Dallas và Atlanta đều sở hữu sân vận động có điều hòa nhiệt độ, lượng năng lượng cần thiết để vận hành hệ thống làm mát ấy lại tiếp tục góp phần làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu.

Một trong các tác giả của nghiên cứu, Tiến sĩ Madeleine Orr thuộc Đại học Toronto, chia sẻ với Guardian: "Điều phi lý nhất với tôi là ban tổ chức gần như không có bất kỳ sự chuẩn bị hợp lý nào để giữ an toàn cho mọi người trước thời tiết cực đoan". Bà nói thêm: "Thời tiết nóng ẩm vào mùa hè Bắc Mỹ là điều hoàn toàn có thể dự đoán. Khói cháy rừng ở miền Tây hay các cơn bão lớn kèm gió mạnh ở miền Đông cũng vậy".

FIFA đã có một số động thái nhằm giảm tác động của nắng nóng. Nhiều trận đấu ở các thành phố nóng sẽ được tổ chức vào buổi tối để tránh thời điểm nhiệt độ cao nhất trong ngày. Ngoài ra, FIFA cũng thông báo từ tháng 12 năm ngoái rằng mỗi hiệp đấu sẽ có một quãng nghỉ ba phút để cầu thủ bổ sung nước, bất kể điều kiện thời tiết ra sao.

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026