Từ động Từ Thức mở thêm những hành trình di sản trên không gian số

Chỉ sau vài ngày phát sóng, tập đầu tiên của chuỗi livestream "Ba Đình - Hành trình qua những miền di sản" đã thu hút hơn 30.000 lượt xem và hơn 2.100 lượt tương tác trên các nền tảng số của xã.

Một nỗ lực đáng chú ý của xã Ba Đình (Thanh Hóa) trong việc đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia vào đời sống: Chỉ sau vài ngày phát sóng, tập đầu tiên của chuỗi livestream Ba Đình - Hành trình qua những miền di sản đã thu hút hơn 30.000 lượt xem và hơn 2.100 lượt tương tác trên các nền tảng số của xã.

Được UBND xã Ba Đình tổ chức vào cuối tuần qua (25/10), hoạt động này nằm trong kế hoạch chuyển đổi số của địa phương, thực hiện định hướng của tỉnh Thanh Hóa về ứng dụng công nghệ trong giới thiệu, quảng bá các giá trị văn hóa. Phối hợp với ê-kíp sản xuất, xã xây dựng chuỗi chương trình truyền thông số Ba Đình - Hành trình qua những miền di sản, hướng tới đưa những câu chuyện lịch sử, văn hóa và hình ảnh các danh thắng địa phương đến với đông đảo công chúng trên không gian mạng.

Khám phá động Từ Thức qua màn hình trực tiếp

Với chủ đề Động Từ Thức - Miền tiên cảnh giữa lòng quê hương, số đầu tiên của chương trình đưa khán giả theo chân MC Thanh Huyền cùng các đoàn viên, học sinh Trường Trung học cơ sở xã Ba Đình khám phá danh thắng động Từ Thức. Ngay trước cửa động, một dải dây gắm lớn quấn quanh gốc thị già, buông xuống như tấm rèm tự nhiên, thu hút sự chú ý của người xem. Chị Nguyễn Thị Tâm, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ba Đình, người phụ trách quản lý danh thắng, giải thích rằng người dân địa phương gọi nơi đây là Vọng Tiên, gợi liên tưởng đến hình ảnh những nàng tiên dừng chân hóng mát, thưởng ngoạn cảnh đẹp.

Từ cửa động, đoàn tiếp tục bước vào không gian thạch nhũ bên trong. Thuyết minh viên Thu Hường dẫn dắt chuyến khám phá qua ba cung động có tổng chiều dài khoảng 200 m, gắn với những chặng khác nhau trong huyền tích Từ Thức - Giáng Hương.

Điểm thú vị là câu chuyện được kể ngay giữa những khối thạch nhũ tự nhiên mang hình dáng kỳ lạ, được người dân liên tưởng thành các nhân vật và cảnh tượng trong truyền thuyết. Ở cung đầu tiên, Thu Hường mời đoàn lùi lại một chút để quan sát hình tượng đôi bướm trắng. Theo huyền tích, nàng Giáng Hương vì mải đuổi bướm mà vô tình làm gãy cành hoa mẫu đơn, được Từ Thức cởi áo gấm giúp đỡ. Đi sâu hơn, những khối nhũ đá lại gợi hình ảnh đôi Từ Thức - Giáng Hương trong ngày kết duyên nơi tiên giới.

Qua từng điểm dừng, khán giả theo dõi những lời hướng dẫn quan sát của thuyết minh viên, cùng đoàn tham quan tìm kiếm các hình tượng giữa những khối đá. Một điểm dừng đáng chú ý là dàn trống đá, gồm những phiến đá và nhũ đá có kích thước, độ dày mỏng khác nhau. Thu Hường cho biết trước đây du khách có thể dùng que gõ vào các phiến đá để nghe những âm thanh trầm bổng. Tuy nhiên, hoạt động này hiện không còn được cho phép nhằm bảo vệ di tích. Người xem từ xa vẫn có thể tìm hiểu nét kỳ thú của dàn trống đá qua lời giới thiệu trực tiếp.

Trở ra khu vực cửa động, chương trình tiếp tục với cuộc trò chuyện cùng NSƯT Thu Hải, diễn viên Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật Lam Sơn, một người con của quê hương Ba Đình. Sinh ra và lớn lên tại xã Nga Thiện cũ, chị kể rằng từ nhỏ đã say mê nghe ông bà, các cụ trong làng hát những câu hò, câu vè và tích trò về Từ Thức - Giáng Hương. Mỗi khi đi chăn trâu, chị lại chọn một ụ đất cao làm sân khấu, lấy dây thừng chăn trâu làm micro, biểu diễn những câu hát đã học được cho đám bạn cùng xem.

Ngay trong phiên livestream, Thu Hải còn trực tiếp thể hiện một đoạn chèo theo làn điệu "Con nhện giăng mùng", qua lời nhân vật Giáng Hương. Tiết mục được chị hát mộc, không có nhạc đệm, gửi tới những người tham dự chương trình và khán giả theo dõi từ xa.

Đáng chú ý, khán giả trực tuyến còn có thể tham gia chương trình qua phần bình luận và trò chơi tìm hiểu về động Từ Thức. Trong khi MC Thanh Huyền giao lưu với người xem, tài khoản Hoàng Hạnh gửi lời nhắn: "Tự hào quê hương Ba Đình. Tuyệt vời quá!". Khi chương trình chuẩn bị bước vào phần minigame, tài khoản Vũ Thị Cậy hào hứng bình luận: "Ngay và luôn nào!".

Năm câu hỏi lần lượt được đưa ra, xoay quanh những thông tin đã giới thiệu trong hành trình khám phá danh thắng. Với câu hỏi về tên gọi khác của động Từ Thức, các tài khoản Khánh Huyền, Vân Hiền, Trần Hiền... nhanh chóng gửi đáp án dưới phần bình luận. MC đọc tên những người tham gia, nhắc thời gian trả lời trước khi công bố đáp án đúng là động Bích Đào. Những câu hỏi tiếp theo đề cập đến chiếc áo gấm Từ Thức dùng để giúp Giáng Hương, chiều dài hang động và các dấu tích thi văn gắn với danh thắng.

Ban Tổ chức dành những chiếc áo phông in hình các hoạt cảnh trong sự tích Từ Thức - Giáng Hương làm phần thưởng cho người tham gia. Theo thể lệ, khán giả cần bình luận đáp án, thích và chia sẻ công khai livestream để có cơ hội nhận quà. Việc kết hợp trả lời câu hỏi với hoạt động chia sẻ trên mạng xã hội tạo thêm cơ hội để nội dung giới thiệu di sản được lan truyền qua các tài khoản và cộng đồng trực tuyến.

Chỉ sau vài ngày phát sóng, tập đầu tiên của chuỗi livestream "Ba Đình - Hành trình qua những miền di sản" đã ghi nhận hơn 30.000 lượt xem và hơn 2.100 lượt tương tác trên ba fanpage: Trang thông tin điện tử xã Ba Đình, Nga Sơn Biz - Tin tức Nga Sơn và Động Từ Thức xã Ba Đình tỉnh Thanh Hóa. Những con số bước đầu phản ánh sự quan tâm của công chúng đối với một hình thức giới thiệu di sản kết hợp trải nghiệm thực địa, nội dung văn hóa và tương tác trực tuyến.

Mở thêm những kênh tiếp cận di sản

Phiên livestream tại động Từ Thức là một trong những hoạt động xã Ba Đình triển khai nhằm đổi mới phương thức giới thiệu, quảng bá di sản trên môi trường số. Tại cuộc tọa đàm trong chương trình, ông Mai Đức Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Đình, cho biết địa phương đang tập trung xây dựng chương trình thuyết minh bằng âm thanh thông qua mã QR.

"Chúng tôi đã tập trung thiết lập chương trình thuyết minh bằng âm thanh thông qua mã QR. Nội dung này chúng tôi đã và đang triển khai", ông Bình chia sẻ. Theo lời ông, địa phương hướng tới việc gắn mã QR với các bài thuyết minh tự động, đồng thời đưa nội dung lên Facebook và những nền tảng mạng xã hội để người dân, du khách có thể tiếp cận các bài giới thiệu bằng âm thanh. Đây là một trong những nội dung chuyển đổi số mà xã đang thực hiện nhằm quảng bá hình ảnh động Từ Thức.

Với phiên livestream, khán giả được theo chân người dẫn chương trình và nghe thuyết minh trực tiếp. Còn hệ thống thuyết minh bằng âm thanh lại hướng tới khả năng để du khách chủ động tìm hiểu thông tin tại di tích. Khi hệ thống được hoàn thiện, người tham quan có thể nghe các nội dung thuyết minh qua thiết bị cá nhân, giảm sự phụ thuộc vào người hướng dẫn trực tiếp. Việc đưa các bài thuyết minh lên mạng xã hội còn giúp những người chưa có điều kiện đến động Từ Thức tiếp cận thông tin về cảnh quan, huyền tích và các giá trị văn hóa gắn với danh thắng.

Bên cạnh việc đổi mới phương thức giới thiệu di sản, xã Ba Đình còn chú trọng nghiên cứu, khai thác những giá trị văn hóa gắn với động Từ Thức để phục vụ giáo dục. Theo ông Mai Đức Bình, trong năm 2026, địa phương đã phối hợp với các cơ sở đại học nghiên cứu những câu thơ, câu hò, vè và các giá trị văn hóa được lưu truyền qua câu chuyện Từ Thức - Giáng Hương. Đề tài đã được thẩm định, những nội dung nghiên cứu bước đầu được đưa vào hoạt động giáo dục tại một số trường học trên địa bàn, với kết quả thực nghiệm ban đầu được đánh giá tích cực.

Từ động Từ Thức, xã Ba Đình đang nghiên cứu mở rộng các hành trình giới thiệu di sản trên địa bàn. Theo ông Bình, địa phương hiện có hai di tích cấp quốc gia và sáu di tích cấp tỉnh, đang định hướng kết nối các điểm đến để phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan. Trên môi trường số, chuỗi chương trình "Ba Đình - Hành trình qua những miền di sản" cũng sẽ tiếp tục giới thiệu những di tích, danh thắng khác, từng bước đưa thêm những câu chuyện văn hóa, lịch sử của địa phương đến với công chúng qua các nền tảng trực tuyến.

Những hoạt động tại xã Ba Đình cho thấy nỗ lực đưa công nghệ số vào công tác văn hóa ở cơ sở bằng những việc làm cụ thể. Từ tổ chức livestream có tương tác trực tiếp với khán giả đến từng bước xây dựng hệ thống thuyết minh bằng âm thanh qua mã QR, địa phương đang mở thêm những cách thức giới thiệu, quảng bá và đưa di sản đến gần công chúng. Sự chủ động, tìm tòi ấy cũng là một cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó nhấn mạnh mục tiêu: "Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo góp phần quan trọng xây dựng, phát triển giá trị văn hóa, xã hội, con người Việt Nam".