Tại ASIAD 20, hình ảnh Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Mạnh Thắng - Chủ tịch Hội Y học Thể thao Việt Nam, thành viên Đoàn TTVN trực tiếp chăm sóc vận động viên gợi ra câu hỏi lớn hơn những xử lý tức thời bên sàn đấu: Việt Nam cần tổ chức y học thể thao thế nào để bảo vệ sức khỏe và phát triển thành tích bền vững.
Chủ tịch Hội Y học Thể thao Việt Nam vừa có cuộc trao đổi với báo chí về sự kết hợp giữa phương pháp hiện đại và y học cổ truyền, cùng những vấn đề phòng ngừa chấn thương, phục hồi và kiểm soát thuốc.
Tại ASIAD 20, hình ảnh bác sĩ chăm sóc vận động viên ngay tại nhà thi đấu rất gây chú ý. Nhìn từ góc độ phát triển thể thao hiện đại, vai trò của y học thể thao bắt đầu từ đâu, thưa ông?
TS.BS Nguyễn Mạnh Thắng: Vai trò ấy cần bắt đầu từ trước khi vận động viên lên đường dự giải. Xử lý chấn thương tại sân chỉ là phần dễ thấy. Một hệ thống y học thể thao còn phải theo dõi sức khỏe định kỳ, nhận diện nguy cơ theo đặc điểm từng môn, đồng hành với quá trình tập luyện, dinh dưỡng và phục hồi.
Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Mạnh Thắng.Ảnh: Thuỳ Linh
Mục tiêu không chỉ là giúp vận động viên có mặt ở một cuộc thi, mà còn duy trì khả năng tập luyện và thi đấu bền vững qua nhiều mùa giải. ASIAD cho chúng ta thấy rõ giá trị của sự chuẩn bị dài hạn ấy.
Đoàn Thể thao Việt Nam lần này chỉ có 10 cán bộ y tế phục vụ 498 thành viên. Cách bố trí ấy cho thấy yêu cầu tổ chức y học thể thao tại một đại hội nhiều môn phức tạp ra sao?
+ Các đội tuyển thi đấu, di chuyển và lưu trú tại nhiều nơi nên không thể tổ chức công việc theo một điểm trực duy nhất. Lực lượng y tế được phân công theo đội tuyển, địa điểm thi đấu; tại các khu lưu trú đều có người trực 24/24. Riêng đội wushu có bác sĩ đồng hành xuyên suốt.
Bài toán là phối hợp con người, thông tin và thời gian: ai theo dõi vận động viên, ai tiếp nhận tình huống phát sinh và kết quả đánh giá được trao đổi với ban huấn luyện như thế nào.
Trường hợp VĐV Đinh Văn Tâm bước vào trận chung kết sau chấn thương ở cả hai đầu gối đặt ra câu hỏi lớn: khi vận động viên rất muốn thi đấu, giới hạn của quyết tâm nằm ở đâu?
+ Tâm giành quyền tranh HCV sau trận bán kết rồi được ghi nhận một bên gối bị tràn dịch, bên còn lại giãn dây chằng. Đội ngũ y tế đã chăm sóc, hỗ trợ phục hồi để anh có thể bước vào trận chung kết và giành HCB. Từ trường hợp này, điều cần bàn sâu không phải một biện pháp điều trị đơn lẻ, mà là nguyên tắc ra quyết định: đánh giá nguy cơ của từng vận động viên, trao đổi minh bạch với họ và ban huấn luyện, rồi theo dõi sát diễn biến sức khỏe.
Tấm huy chương có ý nghĩa lớn nhưng không thể tách khỏi sự nghiệp lâu dài của vận động viên.
Tiến sỹ, bác sỹ Nguyễn Mạnh Thắng chăm sóc các tuyển thủ Việt Nam tại Asiad 20. Ảnh: NVCC
Một nhiệm vụ ít được nhắc đến tại ASIAD là kiểm soát thuốc và phòng, chống doping. Vì sao đây phải là công việc thường trực của đội ngũ y tế?
+ Việc dùng thuốc, thực phẩm bổ sung hay áp dụng một phương pháp điều trị cho vận động viên đều phải được kiểm tra thận trọng theo quy định tại thời điểm thi đấu. Tổ y tế không chỉ xử lý triệu chứng trước mắt mà còn cần bảo vệ quyền lợi thi đấu của vận động viên.
Vì vậy, việc quản lý hồ sơ dùng thuốc, trao đổi giữa các thành viên chuyên môn và hướng dẫn vận động viên không tự ý sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc đều là những phần quan trọng của công tác phòng ngừa.
Ông từng nói các bác sĩ và kỹ thuật viên của đoàn rất tận tâm. Theo ông, sự tận tâm ấy cần được nâng đỡ bằng những điều kiện nào để trở thành năng lực bền vững của thể thao Việt Nam?
+ Tất cả các bác sĩ, kỹ thuật viên của đoàn đều rất tận tâm, luôn nỗ lực, nhiệt tình để phục vụ tốt nhất cho quá trình thi đấu của vận động viên. Tinh thần trách nhiệm rất quý nhưng bên cạnh đó còn cần đào tạo liên tục, quy trình phối hợp rõ ràng, phương tiện đánh giá và cơ hội làm việc cùng các đội tuyển trong chu kỳ dài. Khi bác sĩ chỉ gặp vận động viên lúc chấn thương hoặc trước ngày lên đường, khả năng phòng ngừa sẽ bị hạn chế.
Với vai trò Chủ tịch Hội Y học Thể thao Việt Nam, ông kỳ vọng Hội đóng góp gì để y học thể thao không chỉ tập trung ở những đội tuyển lớn?
+ Vấn đề là xây dựng mạng lưới chuyên môn có thể hỗ trợ từ tuyến đào tạo trẻ đến thể thao đỉnh cao, kết nối bác sĩ, kỹ thuật viên, chuyên gia phục hồi và các cơ sở huấn luyện.
Đào tạo, chia sẻ chuẩn thực hành, nghiên cứu và hợp tác giữa các đơn vị sẽ giúp kiến thức đến được nhiều địa phương hơn. ASIAD cho thấy tầm quan trọng của đội ngũ theo sát vận động viên; chặng đường tiếp theo là đưa sự đồng hành ấy vào cả những năm tháng chuẩn bị trước đại hội.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
