Sau nhiều năm bị cô lập khỏi các giải đấu lớn, thể thao Nga chuẩn bị trở lại thi đấu dưới quốc kỳ tại Paralympic mùa Đông 2026. Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 2014 lá cờ Nga xuất hiện trở lại tại sự kiện này.
Quyết định này lập tức gây ra làn sóng tranh cãi mạnh mẽ trong giới thể thao quốc tế. Câu hỏi được đặt ra là vì sao lệnh cấm được nới lỏng vào thời điểm này, mức độ phản đối ra sao và liệu đây có phải là tín hiệu cho thấy Nga sẽ sớm được tái hòa nhập hoàn toàn với thể thao thế giới?
Theo kế hoạch, kỳ Paralympic mùa Đông 2026 tổ chức tại Milan-Cortina sẽ có sự góp mặt của 10 vận động viên đến từ Nga và đồng minh thân cận là Belarus. Khác với Thế vận hội mùa Đông 2026 tại Milan-Cortina, nơi các vận động viên Nga phải thi đấu với tư cách trung lập, lần này 6 vận động viên Nga và 4 vận động viên Belarus sẽ thi đấu dưới quốc kỳ của mình, thậm chí quốc ca có thể vang lên nếu họ giành huy chương vàng.
Đây là lần đầu tiên trong 12 năm lá cờ Nga xuất hiện tại Paralympic, sau khi nước này từng bị cấm hoàn toàn tại kỳ Paralympic mùa Hè 2016 do bê bối doping, rồi tiếp tục bị hạn chế ở các kỳ sau đó.
Quyết định mở đường cho sự trở lại bắt nguồn từ việc Ủy ban Paralympic Quốc tế (IPC) dỡ bỏ một phần lệnh cấm đối với vận động viên Nga và Belarus trong năm ngoái. Tuy nhiên, IPC không trực tiếp quản lý sáu môn thi đấu tại Paralympic mùa Đông. Các liên đoàn chuyên môn, bao gồm Liên đoàn Trượt tuyết và Trượt ván Quốc tế (FIS), ban đầu vẫn duy trì lệnh cấm. Sau đó, Nga và Belarus đã kháng cáo lên Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) và giành chiến thắng. Nhờ vậy, các vận động viên hai nước được phép trở lại thi đấu tại các giải do FIS quản lý, qua đó nhận suất đặc cách tham dự Paralympic.
6 vận động viên Nga và 4 vận động viên Belarus sẽ thi đấu dưới quốc kỳ của mình tại Paralympics mùa Đông 2026.
Vì sao lệnh cấm được nới lỏng?
IPC cho biết lệnh cấm đối với Nga và Belarus tại Paralympic mùa Đông Bắc Kinh 2022 không phải vì cuộc xung đột tại Ukraine, bởi điều đó không vi phạm trực tiếp quy định của tổ chức. Theo IPC, lệnh cấm được áp dụng khi đó vì phong trào Paralympic bị sử dụng để tuyên truyền cho chiến dịch quân sự, điều bị xem là vi phạm quy định của tổ chức. Hiện tại, IPC cho rằng các bằng chứng về hoạt động tuyên truyền như vậy đã giảm đi đáng kể.
Ban đầu, IPC dự định cho phép các vận động viên thi đấu với tư cách trung lập. Tuy nhiên, trước nguy cơ nhiều quốc gia tẩy chay và tình hình căng thẳng leo thang trong làng vận động viên, tổ chức này đã quyết định cấm hoàn toàn Nga và Belarus tại Paralympic mùa Đông Bắc Kinh 2022 để đảm bảo an toàn và tính toàn vẹn của đại hội. Đến năm 2023, lệnh cấm được nới lỏng một phần, cho phép vận động viên hai nước tham dự Paralympic Paris 2024 nhưng chỉ với tư cách trung lập. Cách tiếp cận này tương tự chính sách của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC), khi các vận động viên Nga phải thi đấu trung lập tại bốn kỳ Olympic gần nhất do bê bối doping và cuộc chiến ở Ukraine.
Quyết định của IPC cũng chịu ảnh hưởng từ cuộc bỏ phiếu của các thành viên tổ chức. Vào tháng 9 năm ngoái, đa số thành viên phản đối việc duy trì lệnh cấm hoàn toàn hoặc một phần đối với Nga và Belarus. Một số thành viên cho rằng không nên trộn lẫn thể thao với chính trị, đặc biệt khi phong trào Paralympic luôn đề cao sự hòa nhập. Họ cho rằng các vận động viên không nên bị trừng phạt vì quyết định của chính phủ.
Nhiều chuyên gia cho rằng quyết định của IPC có thể mở đường cho các tổ chức thể thao khác cân nhắc động thái tương tự. Chủ tịch IOC Kirsty Coventry gần đây nhấn mạnh thể thao nên là "một không gian trung lập, nơi mọi vận động viên được thi đấu tự do mà không bị ràng buộc bởi chính trị".
Dù không nhắc trực tiếp đến Nga, phát biểu này được hiểu là tín hiệu cho khả năng nới lỏng lệnh cấm đối với Nga và Belarus trong tương lai. Bộ trưởng Thể thao Nga thậm chí cho rằng IOC có thể xem xét việc tái hòa nhập vào mùa xuân. Nếu điều đó xảy ra, Nga có thể trở lại Olympic trước kỳ Olympic Los Angeles 2028.
Một số tổ chức thể thao đã bắt đầu nới lỏng hạn chế. Liên đoàn Judo Quốc tế đã cho phép vận động viên Nga thi đấu dưới quốc kỳ từ năm ngoái. Trong khi đó, IOC cũng khuyến nghị các liên đoàn cho phép vận động viên trẻ Nga trở lại các giải quốc tế với quốc kỳ và quốc ca. Trong bóng đá, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino gần đây cho biết tổ chức này có thể xem xét dỡ bỏ lệnh cấm đối với Nga, cho rằng biện pháp hiện tại "không đạt được nhiều kết quả".
Dù vậy, quyết định của IPC vẫn đang gây tranh cãi lớn.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi quyết định của IPC là "khủng khiếp". VĐV trượt băng xương sống người Ukraine Vladyslav Heraskevych cho biết nhiều vận động viên Paralympic nước này không còn muốn tham dự đại hội. Để phản đối, các đoàn thể thao từ Ukraine, Cộng hòa Séc, Estonia, Latvia, Lithuania, Ba Lan và Phần Lan đã tuyên bố tẩy chay lễ khai mạc tại Verona. Ủy ban Paralympic Đức cũng thông báo đội tuyển của họ chỉ xuất hiện trong một đoạn phát sóng ghi hình sẵn thay vì tham gia diễu hành tại lễ khai mạc nhằm thể hiện sự đoàn kết với Ukraine.
Ủy viên Thể thao Liên minh châu Âu Glenn Micallef tuyên bố ông sẽ không tham dự sự kiện, nhấn mạnh rằng việc khôi phục quốc kỳ và quốc ca Nga là không thể chấp nhận khi chiến tranh vẫn đang tiếp diễn. Chính phủ Anh và nước chủ nhà Ý cũng nằm trong số các quốc gia phản đối quyết định này. Ở chiều ngược lại, một quan chức thể thao Nga cáo buộc các đội tẩy chay đang chính trị hóa phong trào Paralympic.
