Ryusuke Hamaguchi và bộ phim "All of a Sudden" dài 3 giờ đang làm cả Cannes rung động

LHP Cannes chưa bao giờ vận hành theo nhịp chậm. Người ta chạy vội giữa các suất chiếu, các buổi công chiếu thảm đỏ được tính từng phút, thậm chí cả những tràng pháo tay đứng dậy cũng được… bấm giờ.

Thế nhưng giữa nhịp điệu hối hả ấy, một trong những bộ phim được ca ngợi nhiều nhất tại Cannes năm nay lại là một tác phẩm dài hơn ba giờ đồng hồ, kể câu chuyện dịu dàng về việc con người cần dành thời gian cho nhau nhiều hơn.

Đó là All of a Sudden của đạo diễn Nhật Bản Ryusuke Hamaguchi (47 tuổi) - cái tên từng khiến thế giới điện ảnh choáng ngợp với Drive My Car. Theo nhiều nhà phê bình quốc tế, đây đang là một trong những ứng viên sáng giá nhất cho giải Cành cọ vàng tại Cannes Film Festival năm nay.

Điều đặc biệt là bộ phim không cố gắng gây sốc, không tạo cao trào dồn dập hay những cú bẻ lái kịch tính kiểu Hollywood. Trái lại, Hamaguchi để cho mọi thứ diễn ra thật chậm, thật mềm mại, như thể anh muốn khán giả ngồi xuống, hít thở và lắng nghe nhau giữa một thế giới đang ngày càng thiếu kiên nhẫn.

Trong cuộc trò chuyện tại Cannes, Hamaguchi thừa nhận chính anh cũng cảm thấy cuộc sống hiện đại đang khiến con người đánh mất khả năng quan tâm tới nhau.

"Chúng ta đều cảm thấy điều đó. Xã hội hôm nay khiến con người không còn thời gian để thật sự chú ý tới người khác. Muốn tìm lại khoảng thời gian ấy, chúng ta phải chủ động và ý thức về nó" – Hamaguchi nói.

Đó không chỉ là chủ đề của bộ phim. Nó còn là triết lý điện ảnh mà Hamaguchi theo đuổi suốt nhiều năm qua.

Đạo diễn của những bộ phim "không chịu vội"

Ở tuổi ngoài 40, Ryusuke Hamaguchi đã trở thành một trong những gương mặt quan trọng nhất của điện ảnh nghệ thuật châu Á.

Anh nổi tiếng với những bộ phim dài, nhiều đối thoại, giàu chiêm nghiệm và đặc biệt kiên nhẫn với cảm xúc con người. Trước khi bùng nổ toàn cầu với Drive My Car, Hamaguchi đã được người yêu điện ảnh biết đến qua các tác phẩm như Asako I & II hay Wheel of Fortune and Fantasy.

Nhưng chính Drive My Car mới là cột mốc đưa tên tuổi anh vượt khỏi biên giới Nhật Bản. Bộ phim giành giải Kịch bản xuất sắc tại Cannes 2021 và nhận tới 4 đề cử Oscar, trong đó có hạng mục Phim hay nhất - điều chưa từng có với một phim Nhật trước đó.

Giới phê bình thường gọi Hamaguchi là "đạo diễn của đối thoại", bởi nhân vật trong phim anh có thể ngồi nói chuyện hàng giờ đồng hồ mà vẫn khiến khán giả bị cuốn vào từng chuyển động nhỏ của cảm xúc.

Với All of a Sudden, anh tiếp tục đẩy phong cách ấy đi xa hơn nữa. Một viện dưỡng lão ở Paris và câu chuyện về sự tử tế

Lấy bối cảnh tại vùng ngoại ô Paris, All of a Sudden xoay quanh Marie-Lou Fontaine - người điều hành một viện dưỡng lão dành cho người già. Nhân vật do nữ diễn viên Bỉ Virginie Efira thủ vai.

Marie-Lou đang cố gắng áp dụng "Humanitude" - một triết lý chăm sóc người cao tuổi đề cao sự đồng cảm, giao tiếp bằng ánh mắt, sự chạm nhẹ và việc dành đủ thời gian cho bệnh nhân.

Khái niệm "Humanitude" có thật ngoài đời, được phát triển tại Pháp và Nhật Bản như một phương pháp chăm sóc nhân văn dành cho người già, đặc biệt là bệnh nhân sa sút trí tuệ. Triết lý này nhấn mạnh rằng người chăm sóc không được xem bệnh nhân như "một công việc phải hoàn thành", mà là một con người cần được tôn trọng phẩm giá.

Nhưng trong phim, không phải ai cũng tin điều đó khả thi. Nhân viên viện dưỡng lão phải đối mặt với áp lực công việc, thiếu nhân lực và thời gian. Với nhiều người, Humanitude nghe giống một lý tưởng đẹp nhưng xa rời thực tế.

Giữa lúc ấy, Marie-Lou tình cờ gặp Mari Morisaki - một đạo diễn sân khấu người Nhật do Tao Okamoto thủ vai. Cuộc gặp ban đầu nhanh chóng biến thành một cuộc trò chuyện kéo dài xuyên đêm, rồi sang tận ngày hôm sau.

Từ đây, bộ phim dần mở ra một hành trình cảm xúc sâu sắc về bệnh tật, cái chết, sự chăm sóc và nhu cầu được kết nối giữa con người với nhau.

Khi điện ảnh cũng cần "Humanitude"

Điều thú vị là Hamaguchi không chỉ nói về sự chăm sóc trong viện dưỡng lão. Anh còn nhìn thấy mối liên hệ trực tiếp giữa Humanitude và chính ngành công nghiệp điện ảnh. Theo anh, điện ảnh hiện đại nhiều khi vận hành theo cách khiến diễn viên bị đối xử như "công cụ tạo cảm xúc".

Anh chia sẻ: "Có rất nhiều phần trong ngành điện ảnh được xây dựng theo cách không coi diễn viên là con người. Họ được yêu cầu chuẩn bị cảm xúc rồi mang cảm xúc ấy tới phim trường. Nhưng điều tôi muốn ghi lại không phải cảm xúc đã chuẩn bị sẵn, mà là cảm xúc nảy sinh khi con người phản ứng với nhau".

Đó là lý do Hamaguchi nổi tiếng với phương pháp làm phim cực kỳ tốn thời gian. Anh cho diễn viên tập luyện nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng trước khi quay. Những cuộc đối thoại dài trong phim không phải để "kéo thời lượng", mà nhằm tạo không gian cho cảm xúc thật xuất hiện.

Với All of a Sudden, đoàn phim đã sống và quay suốt 5 tháng trong một viện dưỡng lão thật tại Paris. Nhiều cư dân tại đây xuất hiện trực tiếp trong phim với vai quần chúng. Trải nghiệm ấy để lại ảnh hưởng lớn với đạo diễn.

Anh nói những người cao tuổi tại viện dưỡng lão mang trong mình "một sự chấp nhận lặng lẽ trước điều sắp tới".

"Dù điều gì đang chờ phía trước, cho dù có vẻ tuyệt đối đến đâu, con người vẫn luôn có thể tìm ra cách khác để sống và tìm thấy hạnh phúc" – anh nói.

Điện ảnh của Hamaguchi: chậm rãi để chống lại thời đại vội vàng

Năm nay, Cannes Film Festival chứng kiến sự hiện diện mạnh mẽ của điện ảnh châu Á, với nhiều tên tuổi lớn như Hirokazu Kore Eda, Park Chan Wook hay Na Hong Jin. Tuy nhiên, chính Hamaguchi mới là người đang tạo nên cuộc thảo luận lớn nhất.

Nhiều cây bút quốc tế nhận định All of a Sudden là tác phẩm giàu tính nhân văn bậc nhất Cannes năm nay. Tờ Financial Times gọi bộ phim là "một trải nghiệm đầy lòng trắc ẩn", còn The Wrap nhận xét đây là tác phẩm "đòi hỏi sự kiên nhẫn nhưng mang lại dư âm mạnh mẽ".

Không ít nhà phê bình cho rằng đây là ứng viên nặng ký cho giải Cành cọ vàng, đặc biệt trong bối cảnh Cannes năm nay ít phim Hollywood hơn và thiên về những tác phẩm nghệ thuật giàu chiều sâu.

Trên các diễn đàn điện ảnh quốc tế như Reddit, khán giả cũng tỏ ra vô cùng hào hứng. Nhiều người gọi đây là "ứng viên Oscar sớm", trong khi số khác tin Hamaguchi đang bước vào giai đoạn đỉnh cao nhất sự nghiệp.

Có một nghịch lý thú vị trong thành công của Ryusuke Hamaguchi. Trong thời đại video ngắn, mạng xã hội và thuật toán khiến con người mất dần khả năng tập trung, những bộ phim dài hơn ba tiếng của anh lại ngày càng được yêu thích.

Có lẽ bởi Hamaguchi mang đến thứ mà cuộc sống hiện đại đang thiếu: sự lắng nghe.

Anh không làm phim để tạo cảm giác vui vẻ. Anh làm phim để khán giả cảm nhận thời gian trôi qua, để nhìn vào ánh mắt người đối diện lâu hơn một chút, để hiểu rằng nhiều kết nối quan trọng nhất trong đời thường không xuất hiện một cách bất ngờ mà được hình thành từ sự kiên nhẫn và hiện diện thật sự.

Và có thể, giữa Cannes đầy hào nhoáng và gấp gáp, chính sự chậm rãi ấy lại trở thành điều cấp tiến nhất.