Một sự cố hy hữu đã làm rúng động làng điền kinh Mỹ cuối tuần qua, khi nữ VĐV chạy bán marathon Jess McClain công khai kêu gọi USA Track & Field (USATF) có biện pháp xử lý sau khi sai lầm của xe dẫn đường khiến cô đánh mất chức vô địch quốc gia cùng suất dự giải thế giới.
Tại Giải vô địch bán marathon Mỹ 2026 diễn ra hôm Chủ nhật ở Atlanta, khi chỉ còn khoảng 2,4 km là về đích, Jess McClain đang dẫn đầu nội dung nữ với khoảng cách rất xa so với các đối thủ phía sau. Không có ai trong tầm mắt trước mặt hay phía sau, cô thẳng tiến đến chức vô địch quốc gia đầu tiên trong sự nghiệp.
Cho đến khi McClain nhận ra phía trước mình… không còn ai. Nguyên nhân là cô đã đi theo xe dẫn đường rẽ nhầm khỏi lộ trình thi đấu chính thức.
Trong một bài đăng trên Instagram, McClain cho biết cô đã đi theo xe hộ tống của cảnh sát, xe dẫn chính thức và cả một mô-tô truyền thông rời khỏi đường chạy trong quãng đường khoảng 1 km.
"Tôi buộc phải dừng lại, thực hiện một cú quay đầu gắt rồi chạy ngược trở lại đường đua trong khi chức vô địch quốc gia và tấm vé vào đội tuyển thế giới tuột khỏi tay mình", cô viết.
Sai lầm của xe dẫn đường khiến McClain chạy sai hướng, mất chức vô địch.
Khi vội vã quay lại đúng lộ trình, McClain không phải người duy nhất bị ảnh hưởng. Emma Grace Hurley và Ednah Kurgat cũng đi theo hướng sai và phải quay đầu trở lại.
Đến khi tìm lại được đúng vạch đích, McClain chỉ có thể cán đích ở vị trí thứ 9 với thành tích 1 giờ 11 phút 27 giây. Hurley (1:11:38) và Kurgat (1:11:50) lần lượt xếp thứ 12 và 13.
Trong khi đó, Molly Born là người hoàn thành đúng lộ trình đầu tiên và được công nhận là nhà vô địch với thời gian 1 giờ 9 phút 43 giây dù trước đó cô chậm hơn McClain hơn một phút. Carrie Ellwood (69:47) và Annie Rodenfels (1:10:12) lần lượt về nhì và ba.
Sau cuộc đua, Born thừa nhận: "Tôi không thực sự cảm thấy mình là nhà vô địch Mỹ, chỉ vì toàn bộ tình huống đã xảy ra ở cuối cuộc đua".
Chiến thắng này giúp Born giành suất tự động dự Giải vô địch điền kinh đường trường thế giới tổ chức ngày 20/9 tại Copenhagen, Đan Mạch. Theo quy định, ba VĐV đứng đầu sẽ đủ điều kiện tham dự giải thế giới.
Kháng nghị bất thành
Ngay sau cuộc đua, McClain và các VĐV bị ảnh hưởng đã nộp đơn phản đối thứ tự về đích. Đơn khiếu nại ban đầu được xem xét nhưng sau đó các kháng nghị tiếp theo đã bị bác bỏ.
Trong tuyên bố gửi tới báo chí, USA Track & Field cho biết hội đồng phúc thẩm xác định: "Sự kiện không đáp ứng Điều 243 của USATF và lộ trình thi đấu không được đánh dấu đầy đủ tại điểm xảy ra sai hướng. Vi phạm này đã góp phần dẫn đến việc các VĐV trong top 4 tại thời điểm đó đi nhầm đường".
Tuy nhiên, hội đồng cũng kết luận rằng trong bộ luật hiện hành của USATF không có cơ sở pháp lý để thay đổi thứ tự kết quả về đích: "Thứ tự kết quả như đã công bố được xem là cuối cùng".
Sự cố không chỉ khiến McClain mất cơ hội giành chức vô địch quốc gia bán marathon đầu tiên và suất tự động dự giải thế giới, mà còn khiến cô bỏ lỡ khoản tiền thưởng 20.000 USD.
USATF nhấn mạnh các xe dẫn đầu do ban tổ chức địa phương cung cấp và quản lý. Ở cuộc đua tại Atlanta, đơn vị này là Atlanta Track Club.
Theo quy định thi đấu, đã có một cuộc họp kỹ thuật về đường chạy diễn ra một ngày trước đó và các VĐV có trách nhiệm nắm rõ lộ trình. Tuy vậy, Rich Kenah - Giám đốc điều hành của Atlanta Track Club, đã đứng ra nhận hoàn toàn trách nhiệm.
"Trong cuộc đua nữ, một xe dẫn tốc độ đã rời khỏi lộ trình chính thức ở dặm thứ 11", Kenah cho biết. "Với tư cách Giám đốc giải, tôi nhận hoàn toàn trách nhiệm về những gì đã xảy ra. Các VĐV không bao giờ nên phải đưa ra quyết định trong tích tắc giữa việc đi theo xe dẫn tốc độ hay tin tưởng vào lộ trình chính thức".
Ông cho biết ban tổ chức đang tiến hành rà soát toàn diện để xác định chính xác nguyên nhân và lý do chiếc xe rời khỏi đường đua, qua đó tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn trong tương lai.
Bình luận trên sóng truyền hình, bình luận viên Tim Hutchings gọi đây là "một tình huống hoàn toàn kỳ lạ": "Những điều như vậy thỉnh thoảng vẫn xảy ra. Bạn thấy trong một số cuộc đua, VĐV đi theo xe đạp rẽ khỏi lộ trình rồi rẽ nhầm. Thật khó để phản ứng kịp thời", ông nói. "Khi đang trong cuộc chiến căng thẳng, bạn tập trung cao độ, cúi đầu và dồn toàn bộ tâm trí vào nhiệm vụ phía trước. Bạn không nhất thiết nghe thấy tiếng ai đó hét phía sau. Bạn không kiểm tra xem mình còn đang ở đúng đường hay không. Bạn đi theo xe dẫn đầu và nghĩ rằng mình đang đi đúng hướng. Nhưng hôm nay, điều đó đã không đúng với Jess McClain".
Sự cố không chỉ khiến McClain mất cơ hội giành chức vô địch quốc gia bán marathon đầu tiên và suất tự động dự giải thế giới, mà còn khiến cô bỏ lỡ khoản tiền thưởng 20.000 USD dành cho nhà vô địch nam và nữ.
