Opera, ballet có "hết thời" như lời Chalamet?

Siêu sao điện ảnh Timothee Chalamet gần đây lại là tâm điểm chú ý với bình luận nhạy cảm về opera (nhạc kịch) và ballet (vũ kịch). Điều này có thể ảnh hưởng lớn tới chiến dịch tranh giải Oscar của anh, cũng như của cả sự nghiệp.

Nhưng thực ra, điều anh nói có hoàn toàn sai?

Thực trạng ngành opera và ballet

Trong buổi trò chuyện trực tuyến gần đây với bạn diễn cũ Matthew McConaughey, Timothee Chalamet nói rằng anh không muốn làm việc trong ngành "ballet hoặc opera", hoặc bất kỳ loại hình nghệ thuật nào mà anh cảm thấy như mọi người đang "cố giữ cho nó tồn tại", dù chẳng ai còn quan tâm nữa.

Dường như nhận ra mình vừa chọc vào tổ ong, anh vội nói thêm: "Vô cùng tôn trọng những người làm opera và ballet. Tôi vừa mất 14 xu người xem rồi. Sao tôi lại vô cớ gây chuyện thế này!".

Tất cả diễn ra trong chưa đầy 30 giây và khán giả ở trường quay đều bật cười. Nhưng không ngạc nhiên, các phản ứng dữ dội nhanh chóng ập tới. Nhiều đoàn opera và ballet, nghệ sĩ cũng như các tổ chức đã phản đối mạnh mẽ phát ngôn của Chalamet, tạo nên làn sóng tranh luận ồn ào khắp thế giới.

Rõ ràng, Chalamet đã thất thố khi nói vậy. Nếu hiểu rõ công sức các nghệ sĩ đã bỏ ra cho những tác phẩm đỉnh cao đó, thì đây đúng là bình luận tồi tệ về 2 loại hình nghệ thuật đòi hỏi sự kỷ luật mà hầu hết mọi người thậm chí không thể hình dung ra.

Nhưng vấn đề là: Chalamet có hoàn toàn sai?

Không phải về việc opera và ballet có quan trọng hay không, bởi vì chúng rõ ràng là quan trọng. Điều đó không cần phải bàn cãi. Nhưng nam diễn viên đã vô tình chạm tới thực trạng: Opera và ballet quả thật đang phải vật lộn với những vấn đề mà nhiều lĩnh vực giải trí khác không gặp phải.

Không phải là không ai quan tâm. Rõ ràng là mọi người có quan tâm. Nhiều người đã dành cả cuộc đời cho những loại hình nghệ thuật này. Nhưng trong thế giới giải trí hậu Covid-19, những lĩnh vực này đang hoạt động trong tình trạng khá mong manh, trong khi nhiều lĩnh vực khác đã phục hồi mạnh mẽ.

Một báo cáo về xu hướng khán giả năm 2025 cho thấy, trong mùa diễn 2024 - 2025, toàn bộ lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn đã phục hồi trở lại ở mức 102% doanh thu bán vé mùa 2018 - 2019. Các tổ chức sân khấu và âm nhạc nằm trong số những đơn vị phục hồi mạnh nhất.

Trong khi đó, opera được đánh giá là lĩnh vực phục hồi chậm nhất, chỉ cung cấp 77% lượng buổi biểu diễn so với trước đại dịch. Các báo cáo thực địa riêng biệt cho thấy doanh số bán vé opera  giảm 21% từ năm 2019 đến năm 2023, trong khi doanh thu bán vé giảm 22%.

Và rồi, có một điều mà những người làm nghệ thuật đều biết rõ, vì chuyện này dường như xảy ra mỗi tháng: Tin tức về việc đóng cửa. Không phải mùa nào cũng vậy, nhưng đủ nhiều để không còn bất ngờ. Những tin tức này chỉ mang lại cảm giác quen thuộc đến buồn.

Nhà hát Opera Syracuse tuyên bố phá sản vào năm 2024. Nhà hát Opera On Site thông báo đóng cửa sau 12 năm hoạt động vào năm ngoái. Cũng năm ngoái, nhà hát Florida Dance đóng cửa sau 30 năm hoạt động.

Báo cáo năm 2025 của Dance Data Project cho thấy 54% trong số 150 công ty ballet và cổ điển lớn nhất của Mỹ đã thua lỗ trong năm tài chính 2023. Đó không phải là tình trạng lành mạnh, phát triển mạnh mẽ, không có vấn đề gì. Đó là một hệ sinh thái đang chịu áp lực thực sự.

Khơi dậy tranh luận

Trong suốt hơn 400 năm qua, cả 2 loại hình này đều là trụ cột của nghệ thuật sân khấu châu Âu. Giờ đây, chúng được hưởng ứng khắp thế giới, vẫn được coi là đỉnh cao nghệ thuật biểu diễn. Chúng cũng là nền tảng cho nhiều loại hình nghệ thuật sau này như phim ca nhạc, nhảy/múa đương đại…

Với vị thế danh giá và quan trọng của opera và ballet, dường như mọi người e sợ khi phải nhìn nhận thực trạng của chúng. Nhưng giả vờ mọi thứ vẫn ổn không phải là chiến lược đúng đắn.

Sự thật không phải là không ai quan tâm đến opera và ballet, mà là không đủ người quan tâm một cách nhất quán và khẩn thiết để giúp các lĩnh vực này hoạt động ổn định. Khán giả đang ngày càng thu hẹp và già đi. Chi phí ngày càng tăng. Các công ty đóng cửa. Opera và ballet đang bị buộc phải chứng minh sự tồn tại của mình trong một nền văn hóa không ngừng biến đổi.

Chalamet rõ ràng không khôn ngoan khi đưa ra quan điểm của mình, nhưng anh đã khơi dậy mạnh mẽ cuộc tranh luận cần thiết mà nhiều người né tránh.

Tất nhiên, vấn đề không đơn giản là có khán giả thực sự đam mê không. Tất nhiên là có. Vấn đề là liệu cấu trúc hiện tại có bền vững hay không. Rằng những hình thức này có được giới thiệu, định giá, lên chương trình và thảo luận theo cách thu hút người hay không? Đây không phải vấn đề về bảo vệ di sản, mà là xây dựng tương lai.

Buổi trò chuyện có đoạn gây tranh cãi (phút 50) giữa Timothee Chalamet và Matthew McConaughey:

Vị thế của Chalamet

Có thể hơi châm biếm, nhưng lời nói của Timothee Chalamet đang góp phần tái phát triển opera và ballet! Thật hiếm khi 2 loại hình nghệ thuật này được nói tới rộng khắp như vậy. Không ít nhà hát cũng dùng lời của Chalamet làm chiến lược tiếp thị!

Về phần Chalamet, chưa có thống kê để xác minh xem anh có bị giảm lượng người xem hay không. Nhưng rõ ràng, chuyện này không có lợi cho hình ảnh cá nhân. Dù một số người coi đây chỉ là lời bông đùa, nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như Doja Cat và Jamie Lee Curits đã tỏ thái độ bất bình.

Đặc biệt, tranh cãi xảy ra ngay trước thềm lễ trao giải Oscar. Thế nên, một số nhà bình luận cho rằng nó có thể ảnh hưởng mạnh tới chiến dịch vận động của Chalamet tại Oscar - nơi các phát biểu cũ của ứng viên thường bị soi lại.

Tại Giải Hiệp hội Diễn viên màn ảnh năm ngoái, khi nhận giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất trong phim điện ảnh cho vai Bob Dylan trong A Complete Unknown, Chalamet đã gây sốt với bài phát biểu tự tin.

"Tôi biết rằng chúng ta đang ở trong một lĩnh vực mang tính chủ quan, nhưng sự thật là, tôi thật sự đang theo đuổi sự vĩ đại" - anh thẳng thắn - "Tôi biết mọi người thường không nói như vậy, nhưng tôi muốn trở thành một trong những người vĩ đại nhất".

Phát ngôn này khác xa với sự nhún nhường thường thấy khi các diễn viên nhận giải. Dù vậy, công chúng khi đó khá ủng hộ Chalamet, coi tham vọng và sự thẳng thắn của anh là điều đáng khuyến khích trong giới trẻ, thậm chí là động lực để đưa Hollywood trở về thời hoàng kim.

Thế nhưng, trong mùa giải năm nay, chiến dịch của Chalamet ngày càng khiến giới chuyên môn nhíu mày. Anh dùng nhiều chiêu quảng bá khác thường, quá phô trương, trông giống như người nổi tiếng trên mạng hơn là hình tượng diễn viên chuẩn mực mà Oscar thường ưu ái.

Bản thân Chalamet không ngại gọi mình là "kẻ cố quá". Tuy nhiên, ranh giới giữa tự tin và ngạo mạn đôi khi khá mong manh và với phát ngôn gần đây, Chalamet đang đặt mình vào thế bấp bênh.

Hiện, bộ phim Marty Supreme của Chalamet cũng đang dần thất thế sau khởi đầu mùa giải khá thuận lợi. Đặc biệt, phim trượt toàn bộ 11/11 đề cử tại Giải Điện ảnh Viện Hàn lâm Anh, là kỷ lục về số lần thất bại tại 1 lễ trao giải này.