Nón lá Làng Chuông: Từ cánh đồng đến Hội chợ Mùa Xuân

Giữa dòng chảy công nghiệp, nghề thủ công này từng có lúc đứng trước nguy cơ mai một. Tại Hội chợ Mùa Xuân năm 2026, câu chuyện về sự hồi sinh của làng nghề đã trở thành một điểm sáng văn hóa đầy cảm xúc

Cách trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 30km, làng Chuông (huyện Thanh Oai) nằm yên bình bên dòng sông Đáy, lưu giữ những trầm tích văn hóa từ hàng trăm năm qua. Trước thế kỷ XX, nơi đây lừng danh với những chiếc nón ba vòng nông thành dành cho dân lao động và nón thúng quai thao rộng vành cho các cụ già đi chùa. Thế nhưng, trong cơn lốc của thời đại công nghiệp, khi máy móc dần thay thế bàn tay con người, nghề làm nón thủ công đã có lúc đứng trước bờ vực mai một vì giá trị kinh tế thấp.

Tại Hội chợ Mùa Xuân 2026 – một sự kiện xúc tiến thương mại quy mô nhất từ trước đến nay được tổ chức tại Đông Anh, giữa hàng ngàn gian hàng công nghệ hiện đại, góc trưng bày nón lá làng Chuông lại trở thành một "khoảng lặng" đầy sức hút. Tại đây, câu chuyện về cuộc đời và tâm huyết của nghệ nhân Phạm Thị Vấn đã phác họa nên một chân dung khác của làng nghề: không chỉ là sự tồn tại, mà là sự kiêu hãnh hồi sinh.

Gắn bó với nghề từ thuở còn thơ, nghệ nhân Phạm Thị Vấn chia sẻ rằng hình ảnh ông bà, cha mẹ bên khung nón và tiếng sột soạt khâu từng đường kim mũi chỉ đã thấm vào máu thịt mình. Với bà, đây không chỉ là nghề kiếm kế sinh nhai, mà là giữ trọn tâm huyết truyền thống của gia đình. Chị nhớ lại những năm tháng nghề nón bị lung lay dữ dội bởi sự tiện dụng của các loại mũ thời trang nhanh, nhiều người đã bỏ nghề vì thu nhập quá thấp. Thế nhưng, bằng tinh thần yêu nghề, chị cùng những người thợ tâm huyết đã quyết định phải thay đổi tư duy: Nón lá không được chỉ là vật che mưa nắng, nó phải trở thành một tác phẩm nghệ thuật.

Thành công lớn nhất của chị Vấn chính là việc sáng tạo ra dòng nón lụa và nỗ lực phục chế các mẫu nón cổ. Chị khẳng định: "Trong những tà áo dài truyền thống của Việt Nam, không thể không kèm theo chiếc nón lụa. Ngoài cải tiến các mẫu mới để đưa ra thị trường, chúng tôi còn phục chế các mẫu nón cổ xưa để tham gia những hội chợ lớn mạnh và hoành tráng như VEC 2026 lần này". Chính sự kiên trì này đã giúp nón làng Chuông từ chỗ chỉ phục vụ đời sống nông nghiệp bước sang không gian trang trí nghệ thuật cao cấp.

Hội chợ Mùa Xuân 2026 với quy mô hơn 3.000 gian hàng là một bệ phóng hoàn hảo để những người nghệ nhân như bà Vấn phô diễn vẻ đẹp của nghề thủ công. Khách hàng khi bước chân vào gian hàng không khỏi ngỡ ngàng trước sự đa dạng: từ nón lụa thanh tao, nón quai thao đi chùa đến những chùm nón nhỏ xinh treo trang trí Tết. "Tôi được tham gia hội chợ lớn mạnh như vậy là niềm vinh dự. Khách hàng rất vui vẻ khi bước vào gian hàng, họ chọn mua rất nhiều để dùng và làm quà. Tôi hạnh phúc khi thấy mọi người trân trọng sự tỉ mỉ trong từng đường kim mũi chỉ của người thợ thủ công", chị Vấn chia sẻ.

"Được tham gia một Hội chợ quốc gia là niềm vinh dự lớn của tôi" - nghệ  nhân Phạm Thị Vấn chia sẻ. Ảnh: Anh Duy

Việc nón làng Chuông xuất hiện tại Hội chợ Mùa Xuân 2026 đã xóa tan định kiến về sự "già nua" của các làng nghề truyền thống. Thực tế cho thấy, khi di sản được khoác lên mình lớp áo mới của sự sáng tạo và được tiếp cận bằng tư duy thương mại bài bản, nó sẽ có sức sống vô cùng mãnh liệt. Nghệ nhân Phạm Thị Vấn không chỉ bán nón chị đang bán cả một câu chuyện về lòng kiên trung và niềm tự hào dân tộc. Ước nguyện lớn nhất của chị là đưa nón làng Chuông ngày càng phát triển, vươn xa hơn nữa, để khách hàng cảm nhận được sự tận tâm gửi gắm trong mỗi sản phẩm.

Khi Tết Bính Ngọ đang cận kề, chiếc nón lá làng Chuông lại theo chân du khách đi khắp muôn phương từ gian hàng hội chợ. Đó không chỉ là một vật dụng, mà là một lời nhắc nhớ về nguồn cội, minh chứng cho việc di sản sẽ không bao giờ mất đi chừng nào vẫn còn những trái tim thiết tha giữ lửa như nghệ nhân Phạm Thị Vấn.