Nhật Bản tăng tốc công nghệ, triển khai "hậu trường số" tại ASIAD 2026

Không chỉ là cuộc đua của các vận động viên trên sân đấu, ASIAD 2026 tại Aichi-Nagoya còn là nơi những công nghệ mới được đưa vào phục vụ thi đấu, truyền thông và đưa hàng nghìn câu chuyện thể thao đến với công chúng. Từ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo bài viết, hệ thống dữ liệu thể thao đến máy ảnh chuyên nghiệp và công nghệ phát sóng, một "hậu trường số" đang vận hành song song với Đại hội thể thao lớn nhất châu Á.

ASIAD 2026 diễn ra tại Aichi-Nagoya, Nhật Bản từ ngày 19/9-4/10, quy tụ khoảng 17.000 vận động viên và quan chức đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 43 môn thể thao với 469 nội dung trao huy chương. Quy mô của Đại hội khiến công nghệ không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ, mà trở thành một phần quan trọng trong cách sự kiện được tổ chức, vận hành và truyền tải tới người hâm mộ.

AI đứng sau những bài viết, tường thuật kết quả thi đấu

Một trong những điểm đáng chú ý tại ASIAD 2026 là việc trí tuệ nhân tạo được sử dụng để hỗ trợ tạo các bài viết về kết quả thi đấu.

JGC Parallel Technologies (JPT), với vai trò nhà cung cấp chính thức của Đại hội trong lĩnh vực tạo bài viết bằng AI về kết quả thi đấu, đang xây dựng một hệ thống có khả năng biến dữ liệu của nhiều môn thể thao thành nội dung báo chí.

Đây không phải bài toán đơn giản. Điền kinh có cách ghi nhận thành tích khác bơi, các môn đối kháng có diễn biến khác bóng đá, bóng chuyền hay bóng bàn. Mỗi môn lại có luật thi đấu, cấu trúc kết quả, thuật ngữ và những điểm đáng chú ý riêng. Vì thế, không thể chỉ xây dựng một mẫu duy nhất rồi áp dụng cho toàn bộ chương trình ASIAD 2026.

Điểm quan trọng nằm ở việc xây dựng một hệ thống đủ linh hoạt để nhiều kỹ sư có thể cùng tham gia, đồng thời vẫn duy trì chất lượng và tính nhất quán của nội dung. Theo chia sẻ từ một thành viên phụ trách xây dựng hệ thống của JPT, công việc không chỉ là tạo ra bài viết cuối cùng mà còn là tổ chức toàn bộ quy trình để những người tham gia có thể cùng tạo ra sản phẩm.

Nói cách khác, AI không hoạt động độc lập. Phía sau một bài viết được tạo tự động vẫn là cả một hệ thống con người thiết kế, kiểm tra, điều chỉnh và vận hành.

Thách thức lớn của hệ thống là cân bằng giữa tính thống nhất và đặc trưng của từng môn thể thao. Nếu mọi thứ được chuẩn hóa quá mức, bài viết về các môn khác nhau có thể trở nên giống nhau, trong khi nếu trao toàn bộ quyền điều chỉnh cho từng người phụ trách, chất lượng và cách trình bày có thể thiếu đồng nhất.

Vì vậy, nhóm phát triển phải liên tục xác định phần nào cần được tiêu chuẩn hóa và phần nào nên dành không gian cho từng môn thể thao. Ngay cả dữ liệu chính thức được cung cấp từ ban tổ chức cũng có đặc điểm khác nhau giữa các môn. Điều đó buộc hệ thống phải được thiết kế dựa trên cả dữ liệu đầu vào lẫn mục tiêu đầu ra.

Đây cũng là một góc nhìn đáng chú ý về AI trong báo chí thể thao: công nghệ không đơn giản là một công cụ "bấm nút để viết", mà đòi hỏi quy trình dữ liệu, quy tắc biên tập và sự kiểm soát của con người.

ASIAD có tới hàng trăm nội dung thi đấu diễn ra trong thời gian ngắn. Khối lượng thông tin vì thế rất lớn.

Một kết quả thi đấu có thể chỉ là vài dòng dữ liệu, nhưng để trở thành một câu chuyện có ý nghĩa với độc giả, hệ thống phải nhận diện được đâu là thông tin quan trọng, môn thể thao đang diễn ra như thế nào và thành tích đó có ý nghĩa gì.

Đây chính là khoảng giao giữa dữ liệu và nội dung.  Con người vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quy trình, xác định tiêu chuẩn và phát hiện những tình huống mà hệ thống có thể gặp khó khăn.

Những kỹ sư tham gia dự án cũng liên tục gửi câu hỏi và phản hồi về những điểm chưa rõ. Chính các tình huống phát sinh trong quá trình sử dụng lại trở thành dữ liệu để cải thiện hệ thống. Cách tiếp cận này cho thấy một hệ thống AI phục vụ thể thao không phải sản phẩm được hoàn thiện trong một lần. Nó được cải thiện thông qua quá trình thử nghiệm, phát hiện lỗi và điều chỉnh liên tục.

"Zero Downtime" hỗ trợ phóng viên ảnh và kỹ thuật truyền hình

Nếu AI đang thay đổi cách kết quả thi đấu được biến thành nội dung, thì công nghệ hình ảnh lại đảm nhiệm một nhiệm vụ khác: ghi lại những khoảnh khắc diễn ra trên sân đấu.

Ngày 15/9, Canon thông báo triển khai hệ thống hỗ trợ dành cho các phóng viên ảnh và kỹ thuật truyền hình tại ASIAD 2026. Canon là đối tác chính thức của Đại hội.

Tại Main Press Center (MPC), Canon thiết lập trung tâm hỗ trợ nhiếp ảnh chuyên nghiệp có quy mô lớn nhất của hãng tại Đại hội. Một điểm hỗ trợ vệ tinh cũng được đặt tại sân vận động điền kinh Nagoya City Mizuho Park Athletic Stadium.

Mục tiêu được Canon đặt ra là "Zero Downtime" - hạn chế tối đa thời gian các nhiếp ảnh gia phải ngừng tác nghiệp do thiết bị gặp vấn đề.

Trong môi trường thể thao đỉnh cao, một khoảnh khắc chỉ xuất hiện trong tích tắc. Một cú sút, cú đấm, pha cán đích hay khoảnh khắc giành huy chương có thể không lặp lại. Bởi vậy, phía sau mỗi bức ảnh đẹp không chỉ là kỹ năng của phóng viên mà còn là một hệ thống kỹ thuật phải hoạt động ổn định.

Canon cũng triển khai hỗ trợ kỹ thuật cho các đơn vị truyền hình tại ASIAD 2026. Tại International Broadcasting Center, đội ngũ Canon hỗ trợ các hệ thống sản xuất chương trình phục vụ các nhà đài đến từ nhiều quốc gia châu Á.

Hệ sinh thái công nghệ của ASIAD 2026 không chỉ có AI và thiết bị truyền thông.

Ban tổ chức cũng có các đối tác công nghệ ở nhiều lĩnh vực. Danh sách đối tác chính thức của Đại hội bao gồm các hạng mục như dịch vụ truyền thông, công nghệ vận hành địa điểm thi đấu, màn hình LED và các giải pháp công nghệ khác.

Trong lĩnh vực thể thao điện tử, Kioxia là nhà cung cấp SSD chơi game chính thức của ASIAD 2026, hỗ trợ hệ thống thi đấu eSports. Đại hội lần này tiếp tục đưa eSports vào chương trình chính thức với 11 bộ môn và 13 nội dung tranh huy chương.

Trong khi đó, BORNAN SPORTS TECHNOLOGY là đối tác thuộc nhóm công nghệ và dữ liệu số của ASIAD 2026, cho thấy dữ liệu thể thao ngày càng trở thành một thành phần quan trọng trong vận hành các sự kiện thể thao quy mô lớn.

Camera và robot AI phục vụ đô thị

Không chỉ được ứng dụng trong công tác vận hành, công nghệ còn đang mở ra một cách thức hoàn toàn mới để khán giả trải nghiệm và cảm nhận các cuộc tranh tài tại ASIAD 2026.

Thành phố Nagoya thử nghiệm camera VR độ phân giải 16K, giúp tái hiện các cuộc thi với hình ảnh chân thực, đặc biệt qua môn đua xe đạp. Thành phố cũng triển khai robot hướng dẫn tự hành tích hợp AI tạo sinh tại ga Sakae, hỗ trợ du khách tìm đường và giảm tải cho nhân viên. 

Trong lĩnh vực an ninh, ALSOK kết hợp lực lượng chuyên nghiệp với các giải pháp số, trong đó có thử nghiệm avatar AI hướng dẫn du khách. Những công nghệ này góp phần tạo nên một hệ sinh thái số hiện đại, nâng cao trải nghiệm của vận động viên và người hâm mộ tại ASIAD 2026.