Nghị quyết số 57-NQ/TW: Thể thao TP.HCM trong kỷ nguyên số, công nghệ phải phục vụ con người

Chuyển đổi số trong thể thao không thể chỉ được đo bằng số lượng phần mềm, dữ liệu hay thiết bị hiện đại được đưa vào sử dụng. Giá trị cốt lõi phải nằm ở việc giúp vận động viên tập luyện khoa học hơn, huấn luyện viên đưa ra quyết định chính xác hơn, cán bộ quản lý làm việc hiệu quả hơn và người dân tiếp cận thể thao thuận tiện hơn.

Từ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, TP.HCM có cơ hội xây dựng hệ sinh thái thể thao số bền vững, trong đó công nghệ là công cụ, còn con người là trung tâm.

Dữ liệu phải tạo ra hiệu quả thực chất

Tại tọa đàm về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong ngành văn hóa, thể thao TP.HCM ngày 2-10-2026, ông Lê Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch (nay là Phó Cục trưởng Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số), nhấn mạnh: "Công nghệ là phương tiện, dữ liệu là nền tảng, đổi mới sáng tạo là động lực, còn giá trị văn hóa và con người mới là đích đến". 

Ông cũng lưu ý không thể lấy số lượng hệ thống, ứng dụng hay dữ liệu được số hóa làm thước đo duy nhất cho chuyển đổi số.

Với quy mô lớn ở đại hội tới, nhiều địa điểm thi đấu và hàng nghìn người tham gia, phương thức quản lý bằng hồ sơ giấy, bảng biểu thủ công và các kênh thông tin rời rạc khó đáp ứng yêu cầu điều hành hiện đại.

Hệ sinh thái số với ba nhóm ứng dụng chuyên biệt được thành phố triển khai nhằm kết nối dữ liệu quản lý chuyên môn, phục vụ các đoàn thể thao và cung cấp thông tin cho người dân, báo chí. Khi vận hành hiệu quả, hệ thống có thể hỗ trợ đăng ký lực lượng, kiểm tra tư cách thi đấu, quản lý lịch trình, điều phối hậu cần và cập nhật kết quả nhanh chóng.

Ông Nguyễn Nam Nhân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho biết chuyển đổi số phải tập trung vào những khâu tốn thời gian, dễ xảy ra sai sót và khó kiểm soát. Thành phố hướng đến nền tảng dùng chung, kết nối đăng ký lực lượng, kiểm tra tư cách, cấp thẻ, lịch thi đấu, kết quả, bảng tổng sắp huy chương và hậu cần.

Điều quan trọng là hệ thống phải xuất phát từ nhu cầu của người sử dụng. Vận động viên cần lịch thi đấu chính xác; huấn luyện viên cần dữ liệu đáng tin cậy; cán bộ tổ chức cần quy trình dễ kiểm tra; người hâm mộ cần thông tin đầy đủ, dễ tiếp cận.

Một phần mềm chỉ thực sự có giá trị khi giúp giảm thời gian xử lý, hạn chế sai sót và cải thiện phối hợp. Nếu người dùng vẫn phải thực hiện nhiều thủ tục hoặc chờ đợi kết quả cập nhật, việc đưa quy trình lên môi trường số chưa thể xem là thành công trọn vẹn.

Vì vậy, TP.HCM cần đánh giá chuyển đổi số bằng những kết quả cụ thể: thời gian xử lý công việc giảm bao nhiêu, dữ liệu chính xác đến đâu và mức độ hài lòng của người sử dụng được cải thiện thế nào. Đây cũng là cách hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển thực chất.

Công nghệ hỗ trợ chuyên môn, con người quyết định giá trị

Bên cạnh điều hành sự kiện, mục tiêu dài hạn của thể thao TP.HCM là ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) vào tuyển chọn, đào tạo và huấn luyện vận động viên.

Từ quý II-2025, ông Nguyễn Nam Nhân cho biết thành phố định hướng ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong tuyển chọn, đánh giá, huấn luyện, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu thể thao nhằm hỗ trợ huấn luyện viên và nhà quản lý đưa ra quyết định chính xác, kịp thời hơn. Thành phố cũng đã tổ chức tập huấn kiến thức AI cho huấn luyện viên và vận động viên.

Trong thực tế, công nghệ có thể hỗ trợ theo dõi khối lượng vận động, phân tích kỹ thuật, đánh giá hiệu suất và nhận diện nguy cơ quá tải. Dữ liệu giúp huấn luyện viên điều chỉnh giáo án, phối hợp với đội ngũ y tế, dinh dưỡng và phục hồi chức năng hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, các chỉ số về tốc độ, nhịp tim hay cường độ tập luyện không thể phản ánh đầy đủ trạng thái vận động viên. Dữ liệu cần được xem xét cùng tuổi tác, tiền sử chấn thương, tâm lý và mục tiêu chuyên môn. Công nghệ có thể phát hiện dấu hiệu bất thường, nhưng không thể thay thế hoàn toàn kinh nghiệm và phán đoán của con người.

Huấn luyện viên vẫn giữ vai trò quyết định trong xây dựng giáo án; bác sĩ thể thao đánh giá sức khỏe; vận động viên cần hiểu dữ liệu của bản thân để chủ động trong tập luyện. Vì vậy, ứng dụng công nghệ phải đi đôi với nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng số.

Chương trình tập huấn về vận động chức năng và tối ưu thành tích tại Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia trong tháng 8-2026, với gần 50 huấn luyện viên và người hướng dẫn tập luyện tham gia, cho thấy việc bồi dưỡng nhân lực cần song hành với ứng dụng khoa học công nghệ.

Với TP.HCM, đào tạo nhân lực số không nên chỉ dừng ở thao tác sử dụng phần mềm. Cán bộ quản lý, kỹ thuật viên, huấn luyện viên và vận động viên cần biết kiểm tra thông tin, hiểu giới hạn của dữ liệu và sử dụng công nghệ đúng mục tiêu. Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, phân quyền truy cập và bảo đảm an toàn thông tin cũng phải được chú trọng.

Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 còn có thể tạo ra nguồn dữ liệu phục vụ ngành thể thao sau khi sự kiện kết thúc. Nếu được chuẩn hóa và quản lý bền vững, dữ liệu về thành tích, lực lượng vận động viên và cơ sở vật chất sẽ hỗ trợ đánh giá hiệu quả đầu tư, xây dựng kế hoạch đào tạo và phát triển từng môn thể thao.

Công nghệ cũng có thể giúp người dân tìm kiếm địa điểm tập luyện, câu lạc bộ và chương trình thể thao cộng đồng. Tuy nhiên, phổ cập thể thao không thể chỉ dựa vào ứng dụng trực tuyến. Người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và những người hạn chế điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn cần sự hướng dẫn trực tiếp từ cán bộ cơ sở, giáo viên thể chất và huấn luyện viên.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X là cơ hội để TP.HCM đổi mới quản trị và đặt nền móng cho thể thao số. Nhưng thành công không nằm ở số lượng công nghệ được triển khai, mà ở khả năng giải quyết vấn đề thực tế, nâng cao chất lượng chuyên môn và mở rộng cơ hội vận động cho cộng đồng. 

Công nghệ có thể giúp quản lý nhanh hơn, dữ liệu chính xác hơn và huấn luyện khoa học hơn. Song, chỉ khi được vận hành bởi con người có năng lực, sử dụng có trách nhiệm và hướng đến lợi ích cộng đồng, chuyển đổi số mới tạo ra giá trị bền vững cho thể thao TP.HCM.