Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam - NSND Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch chuyên trách Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam: "Ngày 24/11 là ngày Tết văn hóa!"

NSND Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch chuyên trách Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, nguyên là Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mong muốn các mục tiêu của Nghị quyết 80-NQ/TW sớm đi vào thực hiện để người dân được hưởng thụ những điều tốt đẹp từ Nghị quyết.

* Trên cương vị lãnh đạo Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, ông đánh giá Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị có những điểm gì mới nổi bật?

- Tôi cho đây là Nghị quyết tuyệt vời! Vì trước đây, người ta thường suy nghĩ văn hóa chỉ liên quan đến người làm văn hóa thôi, là trách nhiệm của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, và các cơ quan liên quan đến văn hóa.

Việc Bộ Chính trị quyết định ngày 24/11 là ngày Văn hóa Việt Nam đã khẳng định sự hưởng thụ văn hóa của toàn dân. Điều này rất thiết thực. Ngày 24/11 có thể xem như ngày Tết về văn hóa, một ngày mà người dân được hưởng thụ những sản phẩm văn hóa, những món ăn tinh thần mang đậm chất văn hóa!

Tôi cho rằng khi phát huy, lan tỏa tốt tinh thần này, thì mọi thế hệ, từ thế hệ trẻ tuổi nhất của đất nước cũng dần dần cảm nhận được khái niệm rất mới, rất mở về văn hóa. Văn hóa là đem lại cho tất cả mọi người niềm vui, sự hạnh phúc. Được thoải mái hưởng thụ văn hóa thì tâm hồn con người được trau dồi những giá trị tốt đẹp từ rất sớm. 

Cách làm văn hóa "thấm từ dưới thấm lên" như vậy tôi cho là rất mới và rất hay. Tôi hy vọng rằng là ngày 24/11 này sẽ là ngày sẽ lan tỏa được nhiều giá trị Việt Nam!

* Có thể nói, Nghị quyết 80 một lần nữa cho thấy tư tưởng xuyên suốt của Đảng về tầm quan trọng của văn hóa?

- Từ trước đến nay, chúng ta có rất nhiều nghị quyết về văn hóa, từ Đề cương Văn hóa năm 1943, rồi đến Nghị quyết số 05-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới và nâng cao trình độ lãnh đạo, quản lý văn học, nghệ thuật và văn hoá, phát huy khả năng sáng tạo, đưa văn học, nghệ thuật và văn hoá phát triển lên một bước mới; Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới; Nghị quyết 33-NQ/TW về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước... Rồi đến Nghị quyết 80 lần này. Tức là xuyên suốt quá trình phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước rất coi trọng, rất đau đáu về việc làm thế nào để phát triển văn hóa đất nước.

Chúng ta cũng thấy được quyết tâm của Đảng! Cả một quãng đường dài như vậy, có những cái chúng ta làm được, có cái chúng ta phải tiếp tục phấn đấu. Hiện tại, vị thế đất nước tốt hơn, có tiềm lực, có uy tín hơn, rõ ràng chúng ta có nguồn lực để dành cho văn hóa tốt hơn.

Chỉ riêng việc lấy ngày 24 tháng 11 là ngày Văn hóa Việt Nam, là ngày nghỉ cho toàn dân, tôi cho phải có nguồn lực như thế nào, chúng ta mới tạo được một ngày nghỉ như thế mà lại hưởng nguyên lương. Đó là niềm vui của người lao động và cả nước!

Đảng chỉ đạo, vạch đường lối, các bộ, ngành phải thực hiện việc này cho tốt và đem lại sự hưởng thụ văn hóa cho người dân. Tôi cho rằng Nghị quyết rất thiết thực, đi luôn vào đời sống được, chúng ta được hưởng thụ ngay! Đó là cái rất mới trong quyết tâm lần này của Đảng!

* Ông nghĩ như thế nào về chỉ tiêu "bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn"? Chỉ tiêu này có gì khó khăn khi thực hiện hay không?

- Đó là chỉ tiêu rất hay! Phải nói rằng, quyết tâm 2%^(*) đã có một thời gian, song có những lúc, chúng ta đưa nghị quyết vào cuộc sống chưa đến nơi. Cho nên nhiều nơi thực hiện 2%, nhiều nơi 1,5%, nhiều nơi hơn 1%, thậm chí khi tôi đi địa phương, được biết có những nơi chỉ chi 0,5% cho văn hóa, dưới 1% rất nhiều. Chi cho văn hóa như vậy, nhưng những địa phương đó vẫn không sao, vẫn đạt thành tích...

Những chỉ tiêu tốt đẹp đã được đặt ra trong Nghị quyết 80, song làm thế nào để đưa Nghị quyết vào cuộc sống? Vấn đề là phải có thể chế. Và các bộ, ngành đừng coi việc làm văn hóa chỉ là của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mà là của cả nước, của tất cả các bộ, ngành, của các cấp chính quyền địa phương.

Phải có chế tài nghiêm khắc thì tôi nghĩ rằng nghị quyết mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, và như thế thì người dân mới thực được hưởng thụ cái tốt đẹp của Nghị quyết 80!

* Xin trân trọng cảm ơn ông!

(*) Ngày 21/5/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận 156-KL/TW năm 2025 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 33-NQ/TW năm 2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá 11 về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Căn cứ theo tiểu mục 2.1, Mục 2 quy định, phấn đấu mức chi cho văn hoá không thấp hơn 2% tổng chi ngân sách nhà nước - PV.