Việc ban hành Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã làm nức lòng giới văn hóa và cả xã hội. "Ngày 24/11 không chỉ là ngày nghỉ được hưởng lương của người dân, mà còn là một ngày mang tính biểu tượng, mang giá trị truyền cảm hứng của toàn Đảng, toàn dân trong việc chăm lo cho văn hóa" - PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhận định trong cuộc trao đổi với Thể thao và Văn hóa (TTXVN).
* Thưa ông, Nghị quyết 80 được ban hành có ý nghĩa như thế nào vào thời điểm hiện nay?
- Nghị quyết 80 ra đời rất đúng thời điểm khi chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Cùng với các Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, chúng ta đã hình thành nên hệ trục tư tưởng mới.
PGS-TS Bùi Hoài Sơn
Trong đó, văn hóa như yếu tố xuyên suốt, để bổ trợ cho các yếu tố về khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, đổi mới sáng tạo, thể chế, kinh tế tư nhân, giáo dục, y tế. Trên cơ sở đó, văn hóa thấm sâu vào các lĩnh vực, tạo động lực cho chúng ta phát triển bền vững đất nước.
Rõ ràng, việc ban hành Nghị quyết 80 lần này trước thềm Đại hội Đảng lần thứ XIV là sự chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng để đưa văn hóa vào vị trí trung tâm trong sự phát triển chung của đất nước.
* Việc ra đời Nghị quyết sẽ tháo gỡ những khó khăn, bất cập như thế nào trong lĩnh vực văn hóa, thưa ông?
- Tinh thần xây dựng nghị quyết lần này là chúng ta tháo gỡ những điểm nghẽn và tạo ra một trục thông suốt với lại các nghị quyết mới ban hành, phù hợp với bối cảnh mới của đất nước.
Chính vì thế, Nghị quyết 80 về văn hóa không chỉ đưa ra những quan điểm, mà đặc biệt còn nhấn mạnh một số chỉ tiêu định lượng cụ thể, để chúng ta thấy được tinh thần mới, tư tưởng mới trong việc xây dựng nghị quyết.
Chương trình “Tụ hội sáng tạo” mở đầu cho hành trình hướng tới Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN
* Ông ấn tượng với những nội dung nào trong Nghị quyết?
- Trong nghị quyết có nhiều quan điểm chỉ đạo, nhiều nhiệm vụ, giải pháp, trong đó tôi thấy có mấy điểm rất đáng lưu ý. Đó là coi văn hóa là hệ điều tiết cho sự phát triển bền vững đất nước. Rõ ràng khi văn hóa đứng ở vị trí trung tâm, trở thành hệ điều tiết cho sự phát triển đất nước thì các lĩnh vực trong đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế xã hội, giáo dục, y tế hay các lĩnh vực khác nhau được điều tiết bằng văn hóa giúp cho chúng ta có được nền tảng tốt hơn, giúp cho các lĩnh vực và cả đất nước phát triển bền vững hơn.
Tiếp theo, bên cạnh những định hướng như vậy, những mục tiêu cụ thể được đưa ra hết sức phù hợp.
* Đúng như ông nói, Nghị quyết có nhiều điểm nổi bật, một số trong đó là đưa ra chỉ tiêu cụ thể có thể lượng hóa được như: Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hàng năm cho văn hóa và tăng dần theo thực tiễn; 100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa... Hay như trong phần nhiệm vụ, giải pháp, Bộ Chính trị cũng yêu cầu phải "bảo đảm đầy đủ quyền thụ hưởng và sáng tạo văn hóa, tiếp cận bình đẳng văn hóa, phát triển dịch vụ văn hóa, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhân dân..."!
- Tôi nghĩ những chỉ tiêu rất cụ thể này hoàn toàn phù hợp với bối cảnh của đất nước ta hiện nay. Thực ra thì các chỉ tiêu này đã từng được nêu ra ở đây đó. Song khi các chỉ tiêu được đặt trong nghị quyết cao nhất của Đảng cho thấy quyết tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Từ đó chúng ta biến thành các chương trình hành động, thành các chỉ tiêu của Quốc hội, của các địa phương hay là của các bộ, ban, ngành khác nhau, tạo ra sức mạnh trong việc thực hiện các chỉ tiêu đó.
Hay như việc chúng ta dành ra một ngày 24/11 để tôn vinh Văn hóa Việt Nam, đó là điều phù hợp với tầm quan trọng, vị trí của văn hóa. Đó không chỉ một ngày nghỉ thông thường, một ngày nghỉ mà người dân được hưởng lương, mà đây là một ngày mang tính biểu tượng, mang giá trị truyền cảm hứng cho toàn Đảng, toàn dân trong việc chăm lo cho văn hóa. Điều đó khẳng định việc chúng ta có một ngày dành riêng cho văn hóa là hết sức quan trọng!
* Xin trân trọng cảm ơn ông!
