Nghị quyết 57-NQ/TW: Chuyển đổi số mở thêm cánh cửa tri thức cho cộng đồng khiếm thị

Chuyển đổi số đang mở ra cơ hội học tập, sinh hoạt và hòa nhập cộng đồng cho người khiếm thị. Tại Trường Phổ thông Đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu (TP. HCM), nhờ ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), học sinh có thể đọc sách in, nhận biết màu sắc, tìm kiếm tài liệu và chủ động tiếp cận tri thức.

Những thay đổi này cho thấy ý nghĩa thiết thực của khoa học công nghệ trong việc hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng tới một xã hội phát triển bao trùm, bình đẳng.

Công nghệ mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức

Là trường công lập có quy mô lớn nhất Việt Nam dành cho học sinh khiếm thị, Trường Phổ thông Đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu hiện có hơn 220 học sinh từ bậc mầm non đến trung học cơ sở. Bên cạnh chương trình giáo dục đặc biệt, nhà trường chú trọng dạy chữ nổi Braille, kỹ năng sống, định hướng di chuyển và ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy.

Trong năm học 2025/26, trường đẩy mạnh ứng dụng AI trong xây dựng bài giảng, phát triển thư viện số và hỗ trợ quản lý. Những công cụ này giúp giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận nguồn tài liệu phong phú hơn.

"Trong tương lai, chúng tôi muốn áp dụng AI vào giảng dạy và quản lý để học sinh tiếp cận tri thức thuận lợi hơn", cô Nguyễn Thị Thanh Huệ, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ.

Một trong những giải pháp hỗ trợ học sinh là ứng dụng SgBE do nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Đinh Thị Thu Hương, Trường Đại học Tư thục Quốc tế Sài Gòn, phát triển trên hai hệ điều hành Android và iOS.

Ứng dụng tích hợp các chức năng nhận dạng văn bản, tiền, vật thể, màu sắc và chuyển văn bản thành giọng nói tiếng Việt. Trong quá trình hoàn thiện, nhóm phối hợp với nhà trường để lấy ý kiến người dùng, điều chỉnh ứng dụng phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Nhờ những tính năng này, học sinh có thể sử dụng điện thoại đọc sách in chưa có bản chữ nổi, nhận biết màu sắc của quần áo, đồ vật và xác định mệnh giá tiền. Công nghệ vì thế không chỉ hỗ trợ học tập mà còn giúp các em chủ động hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

Theo thầy Tô Nguyên Châu, giáo viên Tin học của trường, chức năng nhận dạng văn bản giúp học sinh tiếp cận sách tham khảo và tài liệu chưa được chuyển sang chữ nổi. Các em có thể lưu nội dung thành sách điện tử để đọc lại. Tính năng nhận diện màu sắc cũng bổ sung thông tin từ hình ảnh minh họa, giúp việc tiếp thu bài học đầy đủ hơn.

Trong giờ Tin học, học sinh còn được hướng dẫn sử dụng ChatGPT, Gemini để tìm kiếm thông tin, dịch tiếng Anh, tóm tắt bài học và hỗ trợ giải bài tập. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành giúp các em từng bước làm chủ công nghệ, phát triển khả năng tự học và sự tự tin.

Để không ai bị bỏ lại phía sau

Thực tế cho thấy công nghệ không thể thay thế vai trò của người thầy mà cần được kết hợp với phương pháp giáo dục phù hợp và sự đồng hành tận tâm. Vì vậy, cần tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ để phát triển những giải pháp thiết thực cho cộng đồng khiếm thị.

Thầy Tô Nguyên Châu chia sẻ: "Khó khăn nhất của tôi là việc bao quát các em còn hạn chế. Mình phải cố gắng hết khả năng để không bỏ sót em nào.

Về phía học sinh, các em thiếu công cụ hỗ trợ học tập, khả năng học của mỗi em cũng khác nhau nên giáo viên phải có cách xử lý sư phạm để giải quyết".

Hiệu quả của chuyển đổi số còn thể hiện ở khả năng tự lập của học sinh. Em Lâm Quốc Thái, học sinh lớp 9 nói: "Trước đây con cũng từng gặp những ứng dụng như vậy, nhưng mỗi ứng dụng chỉ có một chức năng khác nhau, chẳng hạn đọc tiền hoặc đọc sách. Ở đây tích hợp nhiều chức năng hơn thì sẽ tiện lợi hơn cho người dùng".

Từ việc đọc tài liệu, tìm kiếm thông tin đến nhận biết đồ vật, mỗi kỹ năng mới đều giúp học sinh chủ động hơn trong học tập và sinh hoạt. Khi có thể tiếp cận tri thức, các em cũng có thêm cơ hội chia sẻ kiến thức, hỗ trợ bạn bè và hòa nhập cộng đồng.

Chuyển đổi số không chỉ là đưa thiết bị hay phần mềm hiện đại vào cuộc sống, mà còn là tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người. Khi thành tựu khoa học công nghệ được phát triển gắn với nhu cầu thực tế, sự tận tâm và tinh thần nhân ái, những rào cản đối với người khiếm thị sẽ từng bước được tháo gỡ, góp phần xây dựng xã hội giàu tình thương.