Chỉ còn ít tuần nữa, ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh sẽ chính thức khởi tranh, nhưng bên cạnh sự háo hức của hàng triệu người hâm mộ, giới chức y tế tại Mỹ, Canada và Mexico đang bước vào cuộc chạy đua âm thầm nhưng đầy áp lực: bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ bùng phát dịch bệnh, sốc nhiệt và khủng hoảng an toàn thực phẩm trong suốt World Cup 2026.

Giải đấu diễn ra từ ngày 11-6 đến 19-7 tại 16 thành phố thuộc ba quốc gia đồng chủ nhà Mỹ, Canada và Mexico. Đây sẽ là kỳ World Cup lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và kỷ lục 104 trận đấu. Theo FIFA, đã có khoảng 5 triệu vé được bán ra, đồng nghĩa hàng triệu cổ động viên sẽ di chuyển xuyên biên giới trong mùa hè này.

Theo Ngọc Quang - phóng viên TTXVN tại Washington, khi hàng triệu người hâm mộ bóng đá trên khắp thế giới chuẩn bị đổ về Mỹ, Canada và Mexico để theo dõi FIFA World Cup 2026 vào mùa Hè này, giới chức chính phủ cùng các chuyên gia y tế công cộng Mỹ đang đặc biệt theo dõi sát những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn có thể phát sinh trong suốt giải đấu. Từ nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm như sởi, Ebola cho tới tình trạng nắng nóng cực đoan và áp lực bảo đảm an toàn thực phẩm cho hàng triệu du khách, tất cả đang trở thành bài toán lớn đối với nước chủ nhà trước ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.

Lo ngại bùng phát cúm, sởi

Quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) Jay Bhattacharya thừa nhận nguy cơ bùng phát dịch bệnh là điều không thể xem nhẹ.

"Bất cứ khi nào có quá nhiều người di chuyển, luôn tồn tại khả năng xảy ra các đợt bùng phát dịch bệnh", ông Bhattacharya nói. "Tuy nhiên, mức độ rủi ro không khác các kỳ World Cup trước đây nếu được quản lý đúng cách. Mỹ có đủ hệ thống để phản ứng phù hợp nếu có sự cố".

Giới chuyên gia y tế đặc biệt quan tâm tới nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm trong môi trường sân vận động đông đúc. Andy Pekosz, giáo sư vi sinh và miễn dịch học tại Đại học Johns Hopkins, cho biết cộng đồng y tế quanh các địa điểm thi đấu đã chuẩn bị từ lâu cho kịch bản này.

"Một số quốc gia ở Nam bán cầu, đặc biệt Nam Mỹ, vẫn đang lưu hành cúm mùa. Người nhiễm bệnh có thể tới Mỹ, Canada hoặc Mexico và làm lây lan virus", ông nói. "Dù vậy, điều kiện thời tiết tại Bắc Mỹ hiện không quá lý tưởng để cúm bùng phát diện rộng".

Tuy nhiên, bệnh sởi lại khiến giới chuyên môn lo ngại nhiều hơn do khả năng lây lan cực nhanh và thời gian ủ bệnh dài. Tính đến ngày 21-5, Mỹ đã ghi nhận gần 2.000 ca sởi trong năm nay. Theo nghiên cứu của Đại học Harvard, kể từ tháng 1-2025, nước này đã có tới 3.564 ca mắc - mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Một nguyên nhân quan trọng là tỷ lệ tiêm chủng ở trẻ em suy giảm trong những năm gần đây.

Tình hình tại Canada và Mexico cũng đáng báo động. Mexico hiện ghi nhận tỷ lệ mắc sởi 7,57 ca trên 100.000 dân, tăng mạnh so với mức 4,94 của năm ngoái.

Tại Canada, quốc gia này đã mất tình trạng "xóa sổ bệnh sởi" vốn duy trì từ năm 1998. Sau khi xuất hiện các ca bệnh xâm nhập hồi năm 2024, hơn 5.000 ca nhiễm đã được ghi nhận chỉ trong hơn một năm. Riêng năm nay, hơn 900 ca sởi xuất hiện tại 7 khu vực trên toàn quốc.

Mexico  cũng được xem là khu vực lưu hành bệnh viêm gan A.

Ebola trở thành nỗi ám ảnh mới

Mối lo lớn hơn đến từ Ebola, virus đang bùng phát tại CHDC Congo và Uganda.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 24-5, hơn 900 trường hợp nghi nhiễm Ebola đã được xác định tại CHDC Congo. Vào cuối ngày 23-5, giới chức CHDC Congo thông báo có 204 người tử vong được ghi nhận tại 3 tỉnh của quốc gia này. WHO cùng Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh châu Phi cho rằng quy mô thực tế có thể lớn hơn nhiều.

WHO đã ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế (PHEIC), cảnh báo dịch bệnh đã có dấu hiệu lây lan xuyên biên giới. Đáng lo ngại hơn, đợt bùng phát lần này liên quan đến chủng Bundibugyo của virus Ebola, hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt.

CDC Mỹ trong tuần này đã siết chặt kiểm tra y tế và hạn chế nhập cảnh nhằm ngăn Ebola xâm nhập nước này.

Theo quy định mới, công dân không phải người Mỹ từng đến CHDC Congo, Uganda hoặc Nam Sudan trong vòng 21 ngày gần nhất có thể bị từ chối nhập cảnh. Một số trường hợp ngoại lệ bao gồm công dân Mỹ, quân nhân và nhiệm vụ nhân đạo.

Tiến sĩ Satish K. Pillai, người phụ trách phản ứng Ebola của CDC, cho biết: "Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với FIFA để đảm bảo việc di chuyển an toàn và bảo vệ người dân Mỹ cũng như du khách".

Các biện pháp được đưa ra đúng thời điểm thành phố Houston chuẩn bị đón đội tuyển Congo lần đầu dự World Cup sau hơn 50 năm.

Tại Canada, giới chuyên gia y tế công cộng cũng theo dõi sát sao tình hình. Tim Sly - giáo sư danh dự ngành y tế công cộng Đại học Toronto Metropolitan, cảnh báo không nên đánh giá thấp Ebola. "Đừng bao giờ coi thường tự nhiên. Nó luôn có thể tạo ra những bất ngờ nguy hiểm", ông nói. Theo ông Sly, dù hiện chưa cần cấm nhập cảnh từ CHDC Congo, chính phủ các nước cần xây dựng kế hoạch giám sát chặt chẽ trong thời gian World Cup diễn ra.

Ông nhấn mạnh điều đáng lo không phải các cầu thủ - vốn dễ kiểm soát và theo dõi, mà là lượng khán giả khổng lồ từ nhiều quốc gia khác nhau. "Những khu khán đài đông nghịt, nóng bức, nơi mọi người hò hét, đổ mồ hôi và chen chúc trong mùa hè có thể trở thành môi trường thuận lợi cho lây nhiễm", Sly nói. "Bạn có người ở ngay sát hai bên, phía trước và phía sau. Mức độ tiếp xúc cơ thể là rất lớn".

Dù Ebola chủ yếu lây qua dịch cơ thể, ông cho rằng không thể khẳng định nguy cơ lây nhiễm tại sân bóng là bằng 0.

Nắng nóng cực đoan

Ngoài dịch bệnh, thời tiết mùa hè Bắc Mỹ cũng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Các thành phố như Houston và Miami thường có nhiệt độ trung bình tháng 6 ở mức giữa 30 độ C, trong khi Monterrey (Mexico) thậm chí nóng hơn, có thể vượt 35 độ C.

Christopher Uejio, giáo sư sức khỏe môi trường Đại học bang Florida, cảnh báo: "Nhiều địa điểm thi đấu sẽ nóng đến mức làm gia tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng".

Theo ông, ngay cả những sân có điều hòa nhiệt độ, người hâm mộ vẫn phải đối mặt nguy cơ sốc nhiệt khi xếp hàng ngoài trời. "Ở các khu vực không có kiểm soát khí hậu, điều kiện nóng, ẩm và nắng gắt có thể đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền, người uống rượu và du khách chưa quen khí hậu địa phương".

Uejio khuyến cáo khán giả cần uống đủ nước, hạn chế rượu bia, dùng kem chống nắng và lập tức tìm nơi mát nếu xuất hiện dấu hiệu như chuột rút, buồn nôn, chóng mặt hoặc đổ mồ hôi quá mức.

Báo động về an toàn thực phẩm

Một mặt trận khác đang được tăng cường kiểm soát là an toàn thực phẩm.

Tại bang Georgia (Mỹ), lực lượng thanh tra y tế đã được điều động tới các nhà hàng, xe bán đồ ăn lưu động và cả những quầy tạm thời quanh sân vận động. Brandon Leftwich - Giám đốc y tế môi trường hạt Fulton, cho biết:"Chúng tôi kiểm tra kỹ hệ thống ngăn cách khu phục vụ thực phẩm và kiểm soát nhiệt độ bảo quản để ngăn vi khuẩn phát triển. Đây là sự kiện lớn nhất tại Atlanta kể từ Olympic 1996. Chúng tôi đã chuẩn bị trong thời gian dài".

Tại Arlington (Texas), công tác thanh tra thực phẩm cũng được tăng cường đáng kể. WHO hiện ghi nhận khoảng 250 loại bệnh lây qua thực phẩm. CDC cảnh báo các tác nhân dễ gây bùng phát nhất gồm salmonella, E.coli, Campylobacter, Norovirus, Shigella và viêm gan A. Những thực phẩm nguy cơ cao bao gồm thịt sống hoặc chưa nấu chín, rau quả chưa rửa sạch, dưa cắt sẵn và bột sống.

Du khách được khuyến cáo: Rửa tay thường xuyên, chỉ ăn thực phẩm nấu chín kỹ, uống nước đóng chai hoặc nước đun sôi, hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng bệnh. Nhà chức trách cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ ai xuất hiện triệu chứng như sốt, phát ban, đau cơ hoặc tiêu chảy sau khi trở về cần hạn chế tiếp xúc cộng đồng và lập tức thông báo lịch sử di chuyển cho cơ sở y tế.

Các chuyên gia y tế quốc tế đồng thuận rằng World Cup 2026 không chỉ là lễ hội bóng đá lớn nhất lịch sử, mà còn là một bài kiểm tra năng lực ứng phó y tế quy mô toàn cầu chưa từng có.

Xem tin tức mới nhất World Cup 2026

Xem lịch thi đấu World Cup 2026

Xem bảng xếp hạng World Cup 2026

Xem kết quả World Cup 2026

Xem dự đoán bóng đá World Cup 2026