Olympic mùa Đông 2026 tại Milano-Cortina (Italy) đang được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) ca ngợi là kỳ Thế vận hội mùa Đông bình đẳng giới nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, giữa bức tranh tiến bộ ấy vẫn tồn tại một "điểm đen" gây tranh cãi: Nordic Combined.
Theo IOC, tỷ lệ VĐV nữ tham dự đạt 47%, với kỷ lục 50 nội dung thi đấu dành cho nữ trong chương trình. Dù chưa đạt mức cân bằng tuyệt đối 50-50 như Olympic Paris 2024, đây vẫn được xem là bước tiến lớn, nhất là khi Olympic mùa Đông mới chỉ có lịch sử 102 năm.
Từ năm 2022, khi còn đương nhiệm, Chủ tịch IOC Thomas Bach từng khẳng định: "Chúng tôi cam kết tiếp tục thúc đẩy bình đẳng giới, và Milano-Cortina sẽ là một cột mốc quan trọng trong hành trình đó".
Tuy nhiên, giữa bức tranh tiến bộ ấy vẫn tồn tại một "điểm đen" gây tranh cãi: Nordic Combined - môn thể thao duy nhất trong toàn bộ hệ thống Olympic vẫn chỉ dành cho nam.
Nordic Combined là gì?
Theo miêu tả của VĐV người Mỹ Annika Malacinski, Nordic Combined là "một trong những môn thể thao ngầu nhất hành tinh".
"Phần lớn VĐV chỉ tập trung vào một môn duy nhất, nhưng Nordic Combined thì khác. Chúng tôi phải tập cho hai môn hoàn toàn khác biệt. Bạn phải đủ nhẹ để nhảy cầu tuyết, nhưng cũng cần đủ sức mạnh và năng lượng để trượt băng đường trường thật nhanh", Malacinski chia sẻ với ABC Sport từ Phần Lan.
Nordic Combined kết hợp nhảy cầu tuyết và trượt tuyết băng đồng. Trong cùng một ngày thi đấu, VĐV thực hiện phần nhảy cầu vào buổi sáng để tính điểm về cự ly và kỹ thuật. Số điểm này sẽ được quy đổi thành lợi thế thời gian xuất phát ở phần trượt băng đường trường sau đó, tạo nên cuộc rượt đuổi đầy kịch tính.
Nordic Combined kết hợp nhảy cầu tuyết và trượt tuyết băng đồng.
Đây là một trong những nội dung nguyên thủy của Olympic mùa Đông, xuất hiện từ kỳ đầu tiên năm 1924 tại Chamonix (Pháp). Thậm chí, giải đấu đầu tiên của môn này đã diễn ra từ năm 1892 tại lễ hội trượt tuyết Holmenkollen (Oslo, Na Uy).
Na Uy là quốc gia thống trị nội dung này với 15 HCV Olympic. Đức giành 12 HCV, tiếp theo là Phần Lan (4), Áo (3) và Nhật Bản (2). Số lượng quốc gia từng vô địch không nhiều, cho thấy tính "đặc thù" của môn thể thao này.
Malacinski, 24 tuổi, chỉ bắt đầu theo Nordic Combined từ năm 16 tuổi, sau khi từng theo đuổi thể dục dụng cụ đỉnh cao. Nhưng trớ trêu thay, dù hiện thuộc nhóm VĐV hàng đầu thế giới ở Nordic Combined, Malacinski vẫn không thể trở thành VĐV Olympic.
Lý do đơn giản: phụ nữ không được phép thi đấu.
Vì sao Nordic Combined chỉ dành cho nam?
Nguồn gốc của vấn đề phần nào bắt nguồn từ lịch sử quân sự của trượt tuyết Bắc Âu – vốn là hình thức huấn luyện của binh lính Na Uy và Thụy Điển cuối thế kỷ 19.
Nhưng rào cản lớn hơn đến từ định kiến giới. Phụ nữ từng bị cấm thi nhảy cầu tuyết cho đến đầu những năm 2000, với lý do "quá mong manh" để chịu đựng việc lao mình khỏi sườn núi. Năm 2005, cựu Chủ tịch Liên đoàn Trượt tuyết Quốc tế (FIS) Gian-Franco Kasper từng phát biểu rằng nhảy cầu tuyết "không phù hợp với phụ nữ từ góc độ y học". Một VĐV Mỹ thậm chí từng bị cảnh báo rằng tử cung của cô "sẽ rơi ra ngoài" nếu tiếp tục thi đấu.
Phụ nữ từng bị cấm thi nhảy cầu tuyết cho đến đầu những năm 2000, với lý do "quá mong manh" để chịu đựng việc lao mình khỏi sườn núi.
Phải đến Olympic 2014, phụ nữ mới được thi nhảy cầu tuyết. Và chỉ đến Milano-Cortina 2026, họ mới được nhảy ở đồi lớn (140m) thay vì đồi thường (106m). Nordic Combined nữ mới có World Cup chính thức từ năm 2020 và giải vô địch thế giới từ năm 2021. Dù từng kỳ vọng được bổ sung tại Bắc Kinh 2022, IOC đã quyết định không đưa nội dung nữ vào Milano-Cortina 2026.
Malacinski có mặt tại Italy để cổ vũ em trai là thành viên đội tuyển Mỹ tham dự Olympic mùa Đông 226. Cô lo ngại nếu phụ nữ tiếp tục bị loại khỏi Olympic 2030, rất có thể nội dung nam cũng không còn chỗ đứng.
"Không thể có chuyện Olympic bước sang chu kỳ mới mà vẫn không đạt bình đẳng 100%. Nếu phụ nữ không được thi năm 2030, tôi không tin nam giới sẽ tiếp tục được giữ lại lâu dài".
Dù thừa nhận Nordic Combined là môn "rất đặc thù", Malacinski cho rằng nhiều môn mùa Đông khác cũng tương tự, đòi hỏi cơ sở vật chất hiếm hoi và tính chuyên môn cao.
Hiện chỉ có 59 trung tâm nhảy cầu tuyết đạt chuẩn quốc tế tại 18 quốc gia, và 17 đường trượt bobsleigh đẳng cấp tại 12 nước.
