Lịch sử bóng đá thế giới vừa ghi nhận một cột mốc quan trọng tại Canada khi bàn thắng đầu tiên dưới sự áp dụng của luật việt vị "khoảng trống" (daylight) được công nhận. Đây là thành quả sau nhiều năm vận động không ngừng nghỉ của cựu huấn luyện viên huyền thoại Arsenal, Arsene Wenger.
Trong trận hòa 2-2 giữa Pacific FC và Halifax Wanderers tại giải Vô địch quốc gia Canada (CPL) diễn ra vào thứ Bảy vừa qua, tiền đạo Alejandro Diaz đã ghi bàn mở tỷ số ở phút thứ 20. Nếu dựa theo luật hiện hành của Hội đồng Luật bóng đá quốc tế (IFAB), bàn thắng này chắc chắn sẽ bị từ chối vì một phần cơ thể của Diaz đã ở dưới hậu vệ cuối cùng.
Tuy nhiên, trọng tài đã công nhận bàn thắng trong sự ngỡ ngàng của nhiều người. Lý do là bởi CPL đang là giải đấu cấp cao nhất đầu tiên trên thế giới phối hợp với FIFA để thử nghiệm luật việt vị mới: Luật "khoảng trống".
Theo luật thử nghiệm, cầu thủ tấn công chỉ bị việt vị khi toàn bộ cơ thể vượt qua hậu vệ cuối cùng của đối phương. Nếu vẫn còn bất kỳ phần cơ thể nào ngang hàng hậu vệ, cầu thủ vẫn được xem là hợp lệ. Điều này tạo ra “khoảng trống” rõ ràng giữa hai cầu thủ trước khi xác định việt vị.
Đây được xem là bàn thắng đầu tiên trong lịch sử theo luật việt vị mới, khi Canadian Premier League bắt đầu thử nghiệm nhằm khuyến khích lối chơi tấn công.
Luật việt vị mới của Wenger lần đầu công nhận bàn thắng tại giải Canada.
Luật việt vị mới là ý tưởng lâu nay của Arsene Wenger, hiện giữ vai trò Giám đốc phát triển bóng đá toàn cầu của FIFA. Ông từng nhiều lần kêu gọi thay đổi luật. Chia sẻ tại Laureus Sports Awards ở Berlin, Wenger từng nhấn mạnh rằng công nghệ VAR đã khiến những tình huống việt vị trở nên quá khắt khe. Ông sau đó tiếp tục giải thích với beIN Sports: "Năm 1990, sau World Cup tại Italy, chúng tôi quyết định rằng cầu thủ đứng ngang hàng hậu vệ sẽ không bị việt vị. Khi có nghi ngờ, lợi thế nên thuộc về tiền đạo. Nhưng với VAR, lợi thế này gần như biến mất".
Trong lịch sử, luật việt vị đã có hai lần thay đổi mang tính bước ngoặt để giúp bóng đá trở nên hấp dẫn hơn. Năm 1925, luật thay đổi từ yêu cầu phải có 3 đối thủ đứng giữa cầu thủ và khung thành xuống còn 2 đối thủ. Năm 1990, luật cho phép tiền đạo đứng ngang hàng với hậu vệ vẫn được tính là hợp lệ (onside). Cuộc thử nghiệm tại Canada lần này được kỳ vọng sẽ là bước ngoặt thứ ba, nhằm khuyến khích lối chơi tấn công và tăng số lượng bàn thắng trong mỗi trận đấu.
Luật việt vị mới là ý tưởng lâu nay của Arsene Wenger.
Giải VĐQG Canada hiện không sử dụng VAR, điều này giúp việc thử nghiệm luật mới trở nên thuần túy hơn về mặt cảm xúc và tốc độ trận đấu. Trước đó, các thử nghiệm tương tự đã được thực hiện ở cấp độ giải U18 tại Ý và các giải trẻ tại Hà Lan.
Sau khi mùa giải tại Canada kết thúc, toàn bộ dữ liệu và kết quả sẽ được trình lên IFAB để đánh giá. Nếu kết quả khả quan, luật việt vị của Arsene Wenger dự kiến có thể được áp dụng chính thức tại các giải đấu hàng đầu châu Âu từ mùa giải 2027/28.
