Từ quy hoạch không gian sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực đến cơ chế đầu tư và thương mại hóa tài sản trí tuệ, TP. Hồ Chí Minh cần chuyển nhanh từ định hướng sang hành động. Không phải bằng cách triển khai thật nhiều sự kiện, concert… mà là hình thành một hệ sinh thái đủ sức biến sáng tạo thành sản phẩm, sản phẩm thành doanh nghiệp và giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng bền vững.
Công nghiệp văn hóa liên quan đến nhiều lĩnh vực: văn hóa, du lịch, giáo dục, khoa học – công nghệ, quy hoạch, thương mại, đầu tư và sở hữu trí tuệ. Mỗi lĩnh vực có chức năng quản lý riêng, nhưng một dự án sáng tạo thường phải đi qua nhiều hệ thống khác nhau.
Thiết lập đầu mối điều phối và hệ thống dữ liệu số chung
Nếu thiếu cơ chế phối hợp, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin, địa điểm tổ chức, thủ tục, nguồn vốn, dữ liệu thị trường và tư vấn quyền sở hữu trí tuệ.
Thực tế này đòi hỏi phải có một đầu mối chịu trách nhiệm điều phối chương trình phát triển công nghiệp văn hóa, có năng lực kết nối các cơ quan liên quan, theo dõi tiến độ và công bố kết quả định kỳ.

Một chương trình biểu diễn nghệ thuật tại TP. Hồ Chí Minh. Để phát triển công nghiệp văn hóa, Thành phố cần hình thành hệ sinh thái đủ sức biến sáng tạo thành sản phẩm và động lực tăng trưởng bền vững.- Ảnh H.Tuyết
Ngoài việc xây dựng đầu mối điều phối chung, Thành phố cũng cần xây dựng cơ sở dữ liệu công nghiệp văn hóa, bao gồm doanh nghiệp, không gian sáng tạo, nhân lực, sản phẩm, sự kiện, thị trường và tài sản trí tuệ. Trong đó "Bản đồ tài sản trí tuệ văn hóa TP. Hồ Chí Minh" là một dữ liệu quan trọng để nhận diện các tài sản tiềm năng, chủ thể sáng tạo, tình trạng quyền và cơ hội phát triển sản phẩm.
Đặc biệt, theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số, việc xây dựng cơ sở dữ liệu công nghiệp văn hóa không thể tách rời việc hình thành hạ tầng dữ liệu số đồng bộ và minh bạch. Trong đó, “Bản đồ tài sản trí tuệ văn hóa TP. Hồ Chí Minh-IP” chính là một cấu phần quan trọng của nền kinh tế số đô thị, giúp định danh tài sản trí tuệ trên không gian mạng, kết nối nhà đầu tư với các chủ thể sáng tạo, đồng thời tạo tiền đề để áp dụng các công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn trong việc quản lý và bảo vệ bản quyền.
Tháo gỡ “điểm nghẽn” về nguồn vốn và hoàn thiện cơ chế tài chính
Nhiều nghệ sĩ độc lập và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa cho rằng, để hình thành một "dự án văn hóa" thường phải trải qua nhiều giai đoạn, từ nghiên cứu, phát triển ý tưởng, thử nghiệm, sản xuất, quảng bá và phân phối... Vấn đề khó khăn nhất đối với các nhóm sáng tạo nhỏ, nghệ sĩ trẻ chính là khả năng tiếp cận nguồn vốn, vì rằng "tài sản" của họ chỉ mới là bản quyền, thiết kế, nội dung hoặc thương hiệu.

Thành phố Hồ Chí Minh về đêm. Việc xây dựng hạ tầng dữ liệu số đồng bộ và "Bản đồ IP văn hóa" là cấu phần quan trọng của nền kinh tế số đô thị.- Ảnh T.Đạt
Vì vậy, việc nghiên cứu, xây dựng một cơ chế tài chính phù hợp với đặc điểm của công nghiệp sáng tạo, sẽ căn cơ hơn là dựa vào hình thức xin tài trợ cho từng sự kiện như cách làm lâu nay.
Đó có thể là những chương trình hỗ trợ hoặc quỹ phát triển sáng tạo, kết hợp nguồn lực công với vốn doanh nghiệp và đầu tư tư nhân. Cơ chế này nên ưu tiên những dự án có khả năng hình thành tài sản trí tuệ, tạo việc làm, phát triển thị trường hoặc mở rộng ra quốc tế.
Có cả nguồn vốn hỗ trợ nghiên cứu và phát triển nguyên mẫu, nguồn vốn cho quá trình thử nghiệm thị trường, mở rộng sản xuất… Tất nhiên, việc giải ngân cần gắn với các mốc kết quả cụ thể, có cơ chế đánh giá độc lập và công khai tiêu chí lựa chọn.
Đồng thời, thành phố cũng cần có một trung tâm hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ (IP) theo mô hình kết nối chuyên gia sở hữu trí tuệ, tư vấn kinh doanh, định giá, marketing, công nghệ và đối tác đầu tư. Vì đây cũng chính là những khó khăn thường gặp của những nhóm sáng tạo trẻ.
Mục tiêu là giúp người sáng tạo giải quyết được những bài toán về việc sở hữu quyền; hình thức bảo hộ sản phẩm sáng tạo; thị trường mục tiêu là gì; có thể cấp phép cho đối tác nào; doanh thu và lợi ích được phân chia ra sao…
Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và không gian sáng tạo
Có thể nói, nguồn nhân lực, nguồn vốn, không gian sáng tạo, năng lực nắm giữ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ… đều đang có nhũng điểm nghẽn.
Không có công nghiệp văn hóa bền vững nếu thiếu đội ngũ có khả năng sáng tạo, sản xuất, quản trị và thương mại hóa. Chính vì vậy, vấn đề đào tạo con người vẫn là vấn đề cốt lõi.

Giới trẻ TP. Hồ Chí Minh trong các hoạt động văn hóa, sự kiện. Việc tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn vốn và cơ chế tài chính là chìa khóa hỗ trợ các nhóm sáng tạo trẻ phát triển - Ảnh T.Vũ
Nguồn nhân lực tạo nên một nền công nghiệp văn hóa chính những chuyên gia giỏi trong các lĩnh vực từ biên kịch, sản xuất, thiết kế, phát triển trò chơi cho đến quản trị bản quyền, phân phối nội dung số, marketing quốc tế, quản lý sự kiện, ứng dụng công nghệ mới…
Đào tạo nhân lực không đơn thuần là trong trường học. Doanh nghiệp cần tham gia xây dựng chương trình, cung cấp tình huống thực tế và tạo cơ hội thực tập, học nghề, phát triển dự án. Thành phố có thể hỗ trợ các mô hình hợp tác giữa trường đại học, cơ sở đào tạo, hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp.
Một yếu tố quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chính là không gian để sáng tạo và thử nghiệm. Đó là các trung tâm sáng tạo, xưởng thiết kế, phòng thu, không gian biểu diễn quy mô nhỏ, không gian làm việc chung hoặc những địa điểm văn hóa được cải tạo phù hợp...

Biểu diễn nghệ thuật hiện đại thu hút đông đảo khán giả trẻ. Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố cốt lõi của công nghiệp văn hóa.- Ảnh H.Tuyết
Những người trẻ, nghệ sĩ độc lập và doanh nghiệp nhỏ cần có cơ hội để tiếp cận không gian sáng tạo này với chi phí hợp lý. Vì vậy, không gian sáng tạo cần có những môi trường thử nghiệm dành cho sáng kiến mới, không chỉ là công trình vật chất mà còn là mạng lưới hợp tác, nơi ý tưởng gặp gỡ nguồn lực và hình thành sản phẩm.
Hoàn thiện khung thể chế và mở rộng thị trường quốc tế
Phát triển công nghiệp văn hóa không thể chỉ dựa vào sự tự phát hay các biện pháp hỗ trợ ngắn hạn, mà cần một khung thể chế và cơ chế tài chính đặc thù. Nhà nước cần đóng vai trò dẫn dắt, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và nguồn vốn mồi để kích hoạt dòng vốn xã hội hóa, kết hợp chặt chẽ với các nền tảng công nghệ số hiện đại theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW, nhằm tạo ra một hệ sinh thái sáng tạo toàn diện, nơi tài sản trí tuệ được bảo hộ và thương mại hóa hiệu quả.
Và khi những vấn đề mang tính nền tảng được đầu tư đúng mức và phát huy hiệu quả, câu chuyện còn lại chính là việc mở rộng thị trường và nâng cao năng lực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Trong đó, vai trò của Thành phố Là xây dựng chương trình kết nối sản phẩm sáng tạo với thị trường trong nước và quốc tế thông qua hội chợ chuyên ngành, liên hoan phim, triển lãm, các sự kiện kết nối nhà đầu tư, nền tảng phân phối và hoạt động cấp phép IP... Đồng thời tăng cường tư vấn pháp lý, hỗ trợ đăng ký quyền phù hợp, phổ biến kiến thức về hợp đồng cấp phép và thúc đẩy xử lý hành vi xâm phạm theo pháp luật.
