Công nghiệp Văn hóa

Kinh tế sáng tạo TP.HCM - Bài 2: Kỳ vọng trung tâm sáng tạo khu vực

18/11/2026 10:39 GMT+7 Google News
Kinh tế sáng tạo TP.HCM - Bài 2: Kỳ vọng trung tâm sáng tạo khu vực

Với lợi thế về thị trường, doanh nghiệp, nguồn nhân lực và sức sống đô thị, TP.HCM có cơ sở để giữ vai trò đầu tàu công nghiệp văn hóa Việt Nam. Nhưng để trở thành một trung tâm sáng tạo có sức cạnh tranh trong khu vực, Thành phố cần chuyển từ lợi thế quy mô sang năng lực tạo lập tài sản trí tuệ, phát triển thương hiệu và đưa sản phẩm văn hóa ra thị trường quốc tế.

Trong bản đồ công nghiệp văn hóa Việt Nam, TP.HCM có vị thế đặc biệt: vừa là thị trường tiêu dùng văn hóa lớn, vừa là nơi tập trung hoạt động sản xuất, phân phối, đầu tư và kinh doanh nhiều sản phẩm sáng tạo. Điện ảnh, quảng cáo, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, thời trang, thiết kế, truyền thông số và giải trí là những lĩnh vực có điều kiện phát triển nhờ sự kết hợp giữa năng lực doanh nghiệp, đội ngũ sáng tạo và nhu cầu thị trường.

Vị thế đầu ngành của ngành công nghiệp văn hóa TP.HCM

Thống kê cho thấy, công nghiệp văn hóa TP.HCM đóng góp khoảng 5,7% GRDP năm 2025, tăng từ mức 3,54% năm 2020; toàn Thành phố có khoảng 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 97.000 lao động. Thành phố đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp của ngành lên 7,2% GRDP vào năm 2030. Đây là những chỉ dấu cho thấy quy mô và dư địa phát triển đáng kể, dù cần tiếp tục chuẩn hóa phương pháp thống kê để so sánh chính xác giữa các địa phương và quốc gia.

Một tiết mục nghệ thuật biểu diễn đặc sắc tại TP.HCM - một trong những lĩnh vực đóng vai trò nòng cốt trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố. Ảnh: H.Tuyết

Một tiết mục nghệ thuật biểu diễn đặc sắc tại TP.HCM - một trong những lĩnh vực đóng vai trò nòng cốt trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố. Ảnh: H.Tuyết

CHIA SẺ

Nghị quyết 80, đã khẳng định rõ văn hóa phải được đặt ở vị trí trung tâm của phát triển; phát triển văn hóa phải gắn kết chặt chẽ với phát triển con người, với khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, truyền thông, du lịch, công nghiệp văn hóa, đối ngoại và xây dựng thương hiệu quốc gia... Đây là định hướng có ý nghĩa chiến lược, thể hiện tầm nhìn mới, toàn diện và hiện đại về phát triển văn hóa thành phố trong thời kỷ nguyên mới.

Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 của Chính phủ  cũng xác định 10 lĩnh vực chủ chốt, từ điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo đến phần mềm, trò chơi giải trí, quảng cáo và du lịch văn hóa. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa các ngành này đóng góp 7% GDP cả nước.

Doanh thu điện ảnh của Thành phố ước khoảng 500 triệu USD/năm (tương đương 12.950 tỷ đồng), đóng góp khoảng 0,43% GRDP và chiếm khoảng 40% thị phần điện ảnh cả nước. Lĩnh vực phát thanh, truyền hình đạt khoảng 12.000 tỷ đồng/năm, lĩnh vực xuất bản đạt khoảng 110.000 tỷ đồng/năm (Nguồn Sở VH-TT TPHCM)

Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và coi đây là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động.

Nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực và thúc đẩy kinh tế sáng tạo

Đối với TP.HCM, việc quán triệt và áp dụng tinh thần Nghị quyết 57 đòi hỏi ngành công nghiệp văn hóa phải nhanh chóng gắn kết chặt chẽ với hạ tầng công nghệ số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng trực tuyến.

Sự kết hợp giữa sức sáng tạo văn hóa truyền thống, đương đại với nền tảng công nghệ số tiên tiến sẽ là chìa khóa để TP.HCM tạo ra các sản phẩm văn hóa có hàm lượng giá trị gia tăng cao, vượt qua các giới hạn không gian truyền thống để vươn ra thị trường khu vực và thế giới.

Trong bối cảnh đó, TP.HCM không chỉ cần đóng góp lớn vào tăng trưởng chung mà còn có thể đóng vai trò thử nghiệm mô hình phát triển, hình thành doanh nghiệp sáng tạo có năng lực cạnh tranh và tạo ra các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam. Tuy nhiên, vị thế đầu tàu không nên được đo đơn thuần bằng số lượng doanh nghiệp, sự kiện hay doanh thu. Thước đo sâu hơn là khả năng biến nguồn lực văn hóa thành tài sản trí tuệ có giá trị lâu dài.

Nhìn ra Đông Nam Á, TP.HCM đang bước vào một không gian cạnh tranh sôi động. Thái Lan có lợi thế về du lịch, ẩm thực, thời trang, âm nhạc và khả năng kết hợp văn hóa với dịch vụ. Indonesia sở hữu thị trường nội địa lớn cùng hệ sinh thái sáng tạo đa dạng. Singapore có thế mạnh về tài chính, sở hữu trí tuệ, công nghệ và kết nối kinh doanh quốc tế. Malaysia và Philippines cũng có những năng lực đáng chú ý trong thiết kế, nội dung số, âm nhạc và sản xuất truyền thông.

Trụ sở UBND TP.HCM được rực sáng trong chương trình trình chiếu nghệ thuật ánh sáng, minh chứng cho sự kết hợp giữa không gian đô thị, văn hóa và công nghệ số trong kỷ nguyên mới. Ảnh: H.Tuyết

Trụ sở UBND TP.HCM được rực sáng trong chương trình trình chiếu nghệ thuật ánh sáng, minh chứng cho sự kết hợp giữa không gian đô thị, văn hóa và công nghệ số trong kỷ nguyên mới. Ảnh: H.Tuyết

CHIA SẺ

Các số liệu được công bố về kinh tế sáng tạo của những nước này thường sử dụng phạm vi thống kê khác nhau. Vì vậy, không thể lấy một tỷ lệ đóng góp GDP hoặc một con số doanh thu riêng lẻ để xếp hạng trực tiếp TP.HCM với Bangkok, Jakarta hay Singapore.

Điều có thể khẳng định là các trung tâm trong khu vực đang phát triển những lợi thế riêng, khiến cạnh tranh ngày càng chuyển từ khai thác tài nguyên văn hóa sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, công nghệ và thị trường. Báo cáo của ASEAN về kinh tế sáng tạo cũng nhấn mạnh vai trò của số hóa, tính bền vững và hợp tác khu vực trong giai đoạn mới.

Kiến tạo hệ sinh thái số theo tinh thần Nghị quyết 57

Thành phố cần tiên phong kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa số hiện đại, nơi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hỗ trợ cơ chế, chính sách đặc thù, còn doanh nghiệp và đội ngũ nhân lực sáng tạo là chủ thể trung tâm. Đồng thời, việc khai thác hiệu quả các thành tựu khoa học công nghệ theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW sẽ giúp Thành phố tối ưu hóa chuỗi giá trị từ khâu sáng tác, sản xuất, phân phối cho đến bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Hoạt động biểu diễn âm nhạc và sự kiện giải trí tại TP.HCM, thể hiện tiềm năng to lớn của các ngành công nghiệp sáng tạo trong việc thu hút công chúng và thúc đẩy kinh tế đêm. Ảnh: H.Tuyết

Hoạt động biểu diễn âm nhạc và sự kiện giải trí tại TP.HCM, thể hiện tiềm năng to lớn của các ngành công nghiệp sáng tạo trong việc thu hút công chúng và thúc đẩy kinh tế đêm. Ảnh: H.Tuyết

CHIA SẺ

Với TP.HCM, lợi thế không nhất thiết là phải vượt lên trên mọi đô thị trong mọi lĩnh vực. Thành phố cần xác định những phân khúc có khả năng tạo dấu ấn riêng: điện ảnh và sản xuất nội dung; âm nhạc, biểu diễn và sự kiện; thiết kế, thời trang; quảng cáo và truyền thông số; du lịch đô thị gắn với ẩm thực, di sản và đời sống đương đại.

Đặc biệt, việc TP.HCM được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo ở lĩnh vực điện ảnh năm 2025 mở ra cơ hội nâng cao nhận diện quốc tế, mở rộng hợp tác và phát triển mạng lưới sản xuất phim. Theo đánh giá của UNESCO, Thành phố có hệ sinh thái điện ảnh gồm các cơ sở sản xuất, hệ thống rạp, cơ sở đào tạo và không gian sáng tạo; điện ảnh cũng có khả năng liên kết với âm nhạc, thời trang, thiết kế và du lịch. Tuy nhiên, danh hiệu quốc tế chỉ tạo ra giá trị bền vững khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, hợp tác và phân phối thực chất. 

L.Hiền-S.Dũng

Cùng chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm