Không gian sáng tạo 'Chiến tranh và Hòa bình'
Các mảnh xác máy bay được treo ở cao độ trung gian, tạo nên sự chuyển dịch trong cách tiếp cận hiện vật, từ góc nhìn lịch sử sang trải nghiệm suy tư, chiêm nghiệm. Bên cạnh chất liệu kim loại lạnh, hệ thống khối cầu, mảng hình học và các dải lụa bằng giấy dó, giấy dứa phủ sơn mài được kết hợp xen kẽ, tạo nên tương phản thị giác mạnh mẽ.
Thay vì trưng bày hiện vật như những chứng tích lịch sử đơn thuần, các nghệ sĩ Thu Trần và Tây Phong đã đặt chúng vào một cấu trúc thẩm mỹ mới, tạo nên đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình.
Nghệ sĩ Thu Trần: "Biến các hiện vật đó thành tác phẩm. Ví dụ mảnh bom kia như biểu tượng sinh khí của trời đất, những mảnh bom này lại như những cụm hoa sen nở… Hay cái càng kia như hình chữ thập, thể hiện đức tin…. Tôi nghĩ rằng tất cả những điều đó mang lại cho chúng ta sự an ổn trong hòa bình và trong mỗi con người chúng ta, nếu chúng ta có đủ đức tin để ngồi lại với nhau, cùng nhau chia sẻ thì đó chính là ý nghĩa của câu chuyện hòa bình."
Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở VH&TT Hà Nội: "Với những chất liệu tưởng chừng không còn giá trị, nhóm nghệ sĩ này đã lựa chọn không gian, đưa ra giải pháp sắp đặt nghệ thuật, kết nối với không gian bảo tàng nằm trong chuỗi Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 đã được phát động từ đầu năm. Đây cũng đánh dấu mốc sự kiện mở cửa trở lại của Bảo tàng Hà Nội sau một thời gian tu bổ."
Không gian mới của Bảo tàng Hà Nội cho thấy cách tiếp cận mới trong phát huy giá trị di sản, giá trị hiện vật bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Những di vật mang tính lịch sử vừa được giữ nguyên bản, vừa tạo được cấu trúc thẩm mỹ đủ tinh tế để mở ra đối thoại với người xem.
Nghệ sĩ Tây Phong: "Rất may mắn khi Bảo tàng đã trao cho nghệ sĩ một quyền nhất định với những vật phẩm chiến tranh, để chúng ta thỏa sức sáng tạo, đưa cái tôi của mình vào tác phẩm. Đây là cơ hội khi mình được đối diện với những vật phẩm của chiến tranh. Nhìn nó không phải để tiếp cận với quá khứ mà khi tiếp cận nó để có câu chuyện của mỗi cá nhân của nghệ sĩ và cả những người tham quan suy nghĩ về hòa bình và chiến tranh."
Nghệ sĩ Thu Trần: "Một hiện vật, nếu như chúng ta trưng bày giống như trong bảo tàng, sẽ khó đẹp, khó cuốn hút. Nhưng nếu chúng ta làm thành không gian như thế này, sẽ dẫn dắt người ta liên tưởng đến nhiều thứ hay hơn. Các hiện vật được sắp xếp rất ý nghĩa, chúng vẫn ở cạnh nhau thôi nhưng có bàn tay của nghệ sĩ thì tôi tin rằng mọi thứ nó trở nên đẹp đẽ hơn và có ý nghĩa hơn."
Cùng với đó, không gian sắp đặt mang tên "Vũ điệu xuân" của nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương cũng được mở ra tại Bảo tàng Hà Nội. Không gian này là sự kết hợp giữa vật liệu tre cùng những dải màu tươi sáng tạo hiệu ứng thị giác sinh động, gợi nhịp điệu mùa xuân và tinh thần tái tạo.
Nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương: "Trong nghệ thuật sân khấu tuồng, người ta diễn tả hình ảnh những con ngựa một cách ước lệ, không quá cụ thể, chỉ dùng hình ảnh tượng trưng chiếc roi, với những màu sắc khác nhau tùy vào chức vụ các vị tướng. Tôi rất thích những hình ảnh ước lệ như vậy, tôi muốn biến nó thành tác phẩm sắp đặt, và nó chuyển đổi dạng thức từ nghệ thuật truyền thống sang một cách tiếp cận mới. Tôi muốn thể hiện điều đó thông qua tác phẩm lần này."
Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở VH&TT Hà Nội: "Đối với Nghị quyết 80 mà chương trình hành động của thành phố về phát triển văn hóa Việt Nam, ngoài việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống cũng như giữ gìn bản sắc, bảo tồn văn hóa cũng như xây dựng con người Hà Nội thanh lịch văn minh, cùng việc tạo ra không gian mới, những tác phẩm nghệ thuật đương đại sẽ làm phong phú thêm môi trường văn hóa của Thủ đô."
Việc tổ chức đồng thời hai không gian sắp đặt với hai sắc thái biểu đạt khác nhau đã tạo nên một chỉnh thể hài hòa: một bên lắng đọng, chiêm nghiệm về quá khứ; một bên rực rỡ, hướng tới tương lai.
Thông qua đó, Bảo tàng Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò là thiết chế văn hóa sáng tạo, nơi di sản không chỉ được lưu giữ, mà còn được "đánh thức" bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới, lan tỏa thông điệp về hòa bình, sáng tạo và phát triển bền vững../.
