Quyết định của Quốc hội sáng 24/4 về việc thiết lập "Ngày Văn hóa Việt Nam" vào 24/11 hằng năm, với chế độ nghỉ làm hưởng nguyên lương, không chỉ là một lựa chọn về lịch làm việc. Đó là một lựa chọn về định hướng phát triển. Khi văn hóa được "đặt lịch" trong đời sống quốc gia, điều được khẳng định không chỉ là sự tôn vinh, mà là sự ưu tiên – một ưu tiên có tính thể chế.

Trong nhiều năm, chúng ta vẫn nói "văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển". Nhưng để một nguyên lý trở thành động lực, nó phải được cụ thể hóa bằng chính sách, nguồn lực và cơ chế vận hành. Quy định một ngày nghỉ chính thức cho văn hóa, vì thế, mang ý nghĩa vượt ra ngoài biểu tượng: đó là bước chuyển từ nhận thức sang hành động.

Ở góc độ xã hội, một ngày nghỉ cho văn hóa không phải là "thêm một ngày nghỉ", mà là "thêm một không gian sống". Khi người dân được miễn, giảm phí tham quan tại các thiết chế văn hóa công lập; khi thanh niên, trẻ em được khuyến khích tham gia các hoạt động văn hóa; khi gia đình có thêm một dịp để cùng nhau trải nghiệm di sản, nghệ thuật, thể thao… thì văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành trải nghiệm cụ thể, gần gũi và lan tỏa.

Điều quan trọng hơn, đó là cách để hình thành thói quen. Một xã hội chỉ thực sự "giàu văn hóa" khi các hành vi văn hóa trở thành nếp sống. Một ngày trong năm có thể chưa đủ để thay đổi tất cả, nhưng đủ để tạo ra một điểm nhấn, một lời nhắc tập thể rằng: phát triển không chỉ đo bằng tăng trưởng, mà còn bằng chiều sâu giá trị.

Nhìn rộng hơn, Nghị quyết lần này không dừng ở việc thiết lập một ngày lễ. Hàng loạt chính sách đi kèm cho thấy một cách tiếp cận toàn diện: từ nguồn lực ngân sách, cơ chế tài chính, đến ưu đãi thuế và thu hút đầu tư cho công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, việc thí điểm Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công - tư, vận hành như một quỹ đầu tư mạo hiểm, cho thấy một tư duy mới: chấp nhận rủi ro để tìm kiếm giá trị đột phá. Văn hóa không chỉ là bảo tồn, mà còn là sáng tạo; không chỉ giữ gìn, mà còn phải phát triển. Và sáng tạo, như mọi lĩnh vực khác, cần không gian thử nghiệm, cần cơ chế chấp nhận thất bại để đi đến thành công.

Cùng với đó, các chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực văn hóa – từ miễn thuế thu nhập, giảm thuế trong nhiều năm, đến khuyến khích đầu tư vào hạ tầng số và công nghệ cao – mở ra một cánh cửa quan trọng: đưa văn hóa gắn với kinh tế, với đổi mới sáng tạo, với chuyển đổi số.

Đây chính là điểm giao thoa của hai dòng chảy: văn hóa và phát triển. Khi văn hóa trở thành một lĩnh vực có thể đầu tư, có thể sinh lợi, có thể cạnh tranh – nhưng vẫn giữ được giá trị cốt lõi – thì khi đó, chúng ta mới thực sự bước vào giai đoạn phát triển dựa trên sức mạnh mềm.

Đại biểu dự phiên họp

Tất nhiên, như mọi chính sách mới, việc quy định ngày nghỉ hưởng lương cho "Ngày Văn hóa Việt Nam" cũng đặt ra yêu cầu về sự đồng bộ pháp lý. Việc Chính phủ chủ động đề xuất sẽ bổ sung vào Bộ luật Lao động trong kỳ sửa đổi sắp tới cho thấy một cách làm nhất quán: thể chế phải đi cùng thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) vừa được vinh danh là "Điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới năm 2025" tại lễ trao giải thưởng du lịch thế giới (World Travel Awards - WTA) diễn ra ở Bahrain (6/12/2025)

Nhưng nếu chỉ nhìn vào khía cạnh kỹ thuật, chúng ta có thể bỏ lỡ điều quan trọng hơn. Câu hỏi không phải là "có thêm một ngày nghỉ hay không", mà là "chúng ta sẽ làm gì với ngày đó". Một chính sách chỉ thực sự phát huy giá trị khi được xã hội tiếp nhận như một cơ hội, chứ không phải một quyền lợi đơn thuần.

Làm thế nào để ngày 24/11 không chỉ là một ngày "đi chơi", mà là một ngày "sống cùng văn hóa"? Trong ảnh: An Giang là tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long và là cửa ngõ ra biển, có nguồn tài nguyên phong phú để phát triển du lịch cộng đồng, với sự giao thoa văn hóa độc đáo giữa người Chăm, Khmer và người Kinh, cùng những cảnh quan đặc sắc như núi Cấm, núi Sam, rừng tràm Trà Sư hay các làng nghề truyền thống…

Ở đây, vai trò của các thiết chế văn hóa, của chính quyền địa phương, của hệ thống giáo dục và truyền thông trở nên đặc biệt quan trọng. Làm thế nào để ngày 24/11 không chỉ là một ngày "đi chơi", mà là một ngày "sống cùng văn hóa"? Làm thế nào để mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cảm nhận được niềm tự hào, sự gắn kết và trách nhiệm với các giá trị văn hóa của dân tộc?

Lễ rước kiệu về Đền Hùng, tri ân công đức các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước, với sự tham gia của 5 xã, phường của tỉnh và thành phố Hà Nội

Câu trả lời không nằm ở một hoạt động đơn lẻ, mà ở cách chúng ta tổ chức một hệ sinh thái văn hóa sống động, sáng tạo và hấp dẫn. Khi bảo tàng không còn là nơi "trưng bày tĩnh", khi di sản được kể lại bằng ngôn ngữ số, khi nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, khi thể thao trở thành một phần của lối sống… thì ngày văn hóa sẽ không chỉ tồn tại trong lịch, mà hiện diện trong đời sống hằng ngày.

Hội thi gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy năm 2026 tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ ngày 24/4/2026 (tức mùng 8/3 âm lịch)

Một ngày dành cho văn hóa, nếu được thực thi đúng tinh thần, sẽ không chỉ là một ngày nghỉ. Đó sẽ là một lời cam kết: rằng chúng ta lựa chọn phát triển bằng giá trị, bằng bản sắc, bằng con người. Và khi văn hóa trở thành nhịp sống, thì tương lai phát triển của đất nước sẽ có một nền móng vững bền hơn, sâu sắc hơn - và cũng bền bỉ hơn.