Sáng 6/11, tại Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ 4 với chủ đề “Hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật Việt Nam trong kỷ nguyên số”.
Hội thảo có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và nghệ sĩ trong nước, quốc tế nhằm trao đổi các giải pháp đổi mới đào tạo nghệ thuật, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, nghiên cứu, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, giáo dục nghệ thuật không thể là phần phụ của giáo dục mà phải trở thành một con đường thiết yếu để nuôi dưỡng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra không chỉ là đưa công nghệ vào lớp học nghệ thuật mà còn phải đưa các giá trị nhân văn vào quá trình sử dụng công nghệ.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đều thống nhất ở quan điểm lấy con người làm trung tâm của phát triển. Kỷ nguyên số mở ra nhiều cơ hội tiếp cận, sáng tạo và phổ biến nghệ thuật, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa, hình thành năng lực thẩm mỹ cho thế hệ trẻ. Công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo, AI có thể mở rộng phương tiện biểu đạt nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong trao truyền tình yêu quê hương, con người và văn hóa dân tộc.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn. Ảnh: Chu Thanh Vân - TTXVN
Để phát triển giáo dục nghệ thuật, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn đề nghị thay đổi nhận thức và cách đầu tư, xác định giáo dục nghệ thuật là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển con người. Đồng thời, cần xây dựng hệ sinh thái kết nối nhà trường với bảo tàng, nhà hát, nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nghiệp văn hóa và công nghệ; đặt đội ngũ giáo viên ở vị trí trung tâm của đổi mới; thúc đẩy hội nhập quốc tế trên nền tảng bản sắc văn hóa Việt Nam.
Ghi nhận những kết quả hợp tác quốc tế của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, năm 2025, nhà trường triển khai 22 hoạt động hợp tác với đối tác thuộc 10 quốc gia (gần gấp 3 lần năm trước), ký mới 6 văn bản hợp tác. Đáng chú ý, nhà trường đã tham gia dự án VIETMUS thuộc chương trình Erasmus+ của Liên minh châu Âu; hợp tác đào tạo chứng chỉ âm nhạc theo chuẩn quốc tế và mở rộng trao đổi sinh viên với các cơ sở đào tạo nghệ thuật nước ngoài.
Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế đề nghị nhà trường tiếp tục coi hợp tác quốc tế là động lực đổi mới đào tạo, nghiên cứu; chuyển các quan hệ đối tác thành những sản phẩm khoa học cụ thể, tăng cường nghiên cứu chung, công bố quốc tế, liên kết đào tạo và trao đổi giảng viên, sinh viên.
Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương Đào Đăng Phượng. Ảnh: Việt Hà - TTXVN
Nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh đang làm thay đổi hoạt động sáng tác và đào tạo nghệ thuật, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương cho rằng, việc sử dụng AI trong bài tập, đồ án đặt ra những vấn đề mới về đánh giá kết quả học tập, quyền tác giả, sở hữu trí tuệ và đạo đức sáng tạo.
Theo Hiệu trưởng Đào Đăng Phượng, xây dựng hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, gồm cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý, nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nghiệp, cộng đồng nắm giữ di sản và các đối tác quốc tế. Các bên cần phối hợp phát triển học liệu số, cơ sở dữ liệu di sản, hạ tầng công nghệ và cơ chế chia sẻ nguồn lực, gắn đào tạo với thực tiễn sáng tạo và thị trường.
Với một phiên toàn thể và 3 phiên chuyên đề song song, hội thảo lần này nhận được hơn 170 tham luận của các nhà khoa học, nhà giáo, nghệ sĩ trong nước và quốc tế. Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương đã lựa chọn 145 bài qua phản biện khoa học để công bố trong kỷ yếu. Các tham luận tập trung vào 3 lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, âm nhạc và mỹ thuật, với những nội dung như ứng dụng AI trong sáng tác và đào tạo, phát triển học liệu số, đổi mới phương pháp giảng dạy, khai thác bảo tàng số, số hóa di sản và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Học sinh khối lớp 4 trường Tiểu học Kỳ Bá (phường Trần Lãm, tỉnh Hưng Yên) đồng diễn chèo. Ảnh: Thế Duyệt – TTXVN
Tham luận về việc cụ thể hóa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong đào tạo nghệ thuật, Tiến sĩ Nguyễn Hoa Mai, Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chia sẻ: Mặc dù người học có nhận thức tích cực về vai trò của bản sắc văn hóa và trách nhiệm xã hội trong sáng tạo nghệ thuật nhưng khả năng kết hợp chất liệu truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại vẫn còn hạn chế. Việc tích hợp các giá trị văn hóa vào đào tạo cũng chưa đồng đều, đặc biệt ở khâu xây dựng chương trình, học liệu và đánh giá kết quả học tập.
Từ thực tế này, Tiến sĩ Nguyễn Hoa Mai kiến nghị tăng cường lồng ghép các giá trị văn hóa vào chương trình đào tạo, mở rộng hoạt động trải nghiệm di sản, giao lưu với nghệ sĩ, nghệ nhân; đồng thời phát huy vai trò của giảng viên trong định hướng giá trị, giúp người học phát triển năng lực sáng tạo gắn với bản lĩnh văn hóa và trách nhiệm xã hội.
