Du lịch Ô Diên - đánh thức “mạch ngầm” văn hóa xứ Đoài

Cách trung tâm Hà Nội không xa, xã Ô Diên đang dần hiện lên như một "tọa độ" mới trên bản đồ du lịch văn hóa của Thủ đô. Không ồn ào, không vội vã, vùng đất cổ này hấp dẫn bởi chiều sâu lịch sử, sự phong phú của di sản và nhịp sống cộng đồng còn nguyên vẹn - những yếu tố ngày càng được du khách hiện đại tìm kiếm.

Ô Diên mang đậm dấu ấn văn hóa xứ Đoài, nơi hội tụ tới 67 di tích lịch sử - văn hóa. Những cái tên như đền Văn Hiến, đình Vạn Xuân, chùa Hải Giác, miếu Voi Phục… không chỉ là công trình kiến trúc cổ mà còn là những "chứng nhân" của dòng chảy lịch sử.

Đặc biệt, dấu tích Thành cổ Ô Diên từng được xem là kinh đô của Nhà nước Vạn Xuân thế kỷ VI, vẫn hiện diện như một biểu tượng về thời kỳ dựng nước. Đây cũng là quê hương của danh nhân Tô Hiến Thành, góp phần tạo nên bề dày văn hiến hiếm có cho vùng đất này.

Không dừng lại ở di sản vật thể, Ô Diên còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc như Hội hát Chèo Tàu Tổng Gối, nghề làm diều làng Bá Dương Nội… cùng đời sống sinh hoạt đậm chất làng quê Bắc Bộ. Chính sự hòa quyện này tạo nên nền tảng lý tưởng để phát triển du lịch trải nghiệm gắn với cộng đồng - xu hướng đang lên của ngành du lịch.

Trải nghiệm từ những giá trị sống

Trong chương trình khảo sát, kết nối điểm đến do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 24/4, nhiều hoạt động trải nghiệm đã được giới thiệu: từ "Con đường Đạo học", hát Chèo Tàu Tổng Gối, đến làm diều sáo hay thưởng thức ẩm thực địa phương.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Quyết (làng Bá Dương Nội) chia sẻ, "Tôi mang cánh diều về đây không chỉ để giữ gìn thú chơi truyền thống mà còn mong giới thiệu cho các bạn trẻ, để những giá trị cổ xưa của cha ông được tiếp nối. Nếu phát triển thành sản phẩm du lịch, người dân và người làm nghề cũng sẽ có thêm thu nhập, cuộc sống tốt hơn."

Ở một góc nhìn khác, em Nguyễn Hiền Thu, học sinh lớp 9 Trường THCS Tô Hiến Thành, bày tỏ sự hào hứng, "Con rất thích trải nghiệm làm chữ Nôm, hôm nay con được làm chữ 'Liêm'. Con mong những truyền thống này sẽ được lan tỏa đến nhiều người hơn."

Những chia sẻ mộc mạc ấy cho thấy sức sống của di sản khi được đặt vào không gian trải nghiệm, nơi quá khứ không chỉ được kể lại mà còn được "chạm" và "sống cùng".

Từ tiềm năng đến sản phẩm du lịch

Với vị trí gần trung tâm Hà Nội, Ô Diên có lợi thế phát triển các tour du lịch ngắn ngày, kết nối thuận tiện với tuyến sông Hồng và các điểm du lịch phía Tây. Hạ tầng giao thông cơ bản đồng bộ cũng mở ra nhiều cơ hội liên kết vùng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động du lịch tại đây vẫn còn ở quy mô nhỏ lẻ. Năm 2025, khu vực Hạ Mỗ đón khoảng 25.000 lượt khách, chủ yếu tham quan di tích, trong khi các dịch vụ đi kèm còn hạn chế, khiến hiệu quả khai thác chưa tương xứng với tiềm năng.

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang nhấn mạnh, mỗi địa phương đều có sản phẩm mang giá trị riêng, nhưng nếu còn rời rạc thì khó tạo sức hút. Việc kết nối các điểm đến với doanh nghiệp lữ hành, xây dựng sản phẩm đặc trưng và nâng cao chất lượng dịch vụ là yêu cầu cấp thiết.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Đạt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội - đề xuất cần nâng cao chất lượng thuyết minh theo hướng sinh động, lấy con người làm trung tâm; đồng thời phát triển các sản phẩm trải nghiệm phù hợp với từng nhóm khách như học sinh, sinh viên hay khách quốc tế.

Bên cạnh đó, việc tổ chức bài bản các hoạt động văn hóa, tạo điểm nhấn đủ hấp dẫn để du khách lưu trú lâu hơn và chia sẻ trải nghiệm trên mạng xã hội cũng được xem là "chìa khóa" để quảng bá hiệu quả.

Từ những nền tảng sẵn có, cùng sự vào cuộc của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, Ô Diên đang đứng trước cơ hội "chuyển mình" thành điểm đến du lịch văn hóa, trải nghiệm đặc sắc của Thủ đô.

Không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, hành trình ấy còn là cách để gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa lâu đời. Khi di sản trở thành tài sản sống, khi cộng đồng trở thành chủ thể sáng tạo, Ô Diên có thể sẽ không chỉ là một điểm đến, mà là một ký ức văn hóa được đánh thức giữa nhịp sống đương đại.