Âm nhạc giao hưởng với tính hàn lâm và chiều sâu biểu đạt, từ lâu đã được xem là một đỉnh cao của nghệ thuật bác học. Sự ra đời của Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội đã mở ra một hướng tiếp cận đầy mới mẻ, khi âm nhạc hàn lâm được đặt trong một môi trường đặc thù - nơi hội tụ của kỷ luật, bản lĩnh và tinh thần người lính. Đây không chỉ là bước phát triển về mặt tổ chức, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc nâng cao đời sống tinh thần, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa trong quân đội và xã hội.
Định hướng mới cho Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội
Đại tá, Nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn
Khác với hình dung quen thuộc về âm nhạc quân đội gắn liền với những giai điệu hành khúc hùng tráng, dàn nhạc giao hưởng mang màu áo lính lại cho thấy một diện mạo mới: mềm mại hơn, tinh tế hơn, nhưng vẫn giữ được cốt cách mạnh mẽ và kỷ luật. Chính sự hòa quyện giữa "chất lính" và ngôn ngữ giao hưởng đã tạo nên một bản sắc riêng, vừa trang nghiêm, vừa giàu cảm xúc, góp phần làm phong phú thêm bức tranh âm nhạc quân đội trong thời kỳ mới.
Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội
Không chỉ dừng lại ở yếu tố bản sắc, dàn nhạc còn sở hữu những nét đặc thù riêng biệt, từ đội ngũ nghệ sĩ được đào tạo bài bản, môi trường rèn luyện nghiêm túc, đến định hướng hoạt động gắn với nhiệm vụ chính trị và phục vụ cộng đồng. Đây chính là nền tảng để dàn nhạc xây dựng một phong cách biểu diễn vừa chuẩn mực, vừa gần gũi với đời sống.
Đại tá, Nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn chỉ huy dàn nhạc
Chia sẻ về điều này, Đại tá, Nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn đã có cuộc trò chuyện với Phóng viên báo Thể thao và Văn hóa.
- Thưa Đại tá, Nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn, việc thành lập một Dàn nhạc Giao hưởng chuyên nghiệp ngay trong lòng Quân đội mang ý nghĩa đặc biệt như thế nào trong bối cảnh văn hóa nghệ thuật hiện nay?
Có thể nói, so với quốc tế, số lượng dàn nhạc giao hưởng ở Việt Nam vẫn còn hạn chế. Dù thời gian qua đã có nhiều nỗ lực đầu tư, xuất hiện thêm một số dàn nhạc mới từ các tổ chức và nhóm tư nhân, nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển âm nhạc trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh đó, việc thành lập Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội là một bước đi mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng trong việc nâng cao chất lượng đời sống âm nhạc trong quân đội, đồng thời đóng góp cho nền âm nhạc nước nhà. Có thể nói, dàn nhạc ra đời đúng thời điểm, hội tụ đủ các yếu tố từ nhu cầu thực tiễn, sự quan tâm của các cấp đến năng lực của đội ngũ nghệ sĩ.
- Khán giả thường hình dung âm nhạc quân đội gắn liền với sự hùng tráng, kỷ luật của quân nhạc. Vậy 'chất lính' sẽ hòa quyện với sự hàn lâm, uyển chuyển của giao hưởng như thế nào để tạo nên bản sắc riêng?
Tính kỷ luật chính là thế mạnh của chúng tôi. Thực tế, kỷ luật cũng là yếu tố cốt lõi của bất kỳ dàn nhạc giao hưởng nào trên thế giới. Khi mời các nghệ sĩ ngoài quân đội tham gia, tất cả đều tuân thủ nghiêm túc quy định chung. Điều này giúp tạo nên sự thống nhất, chuyên nghiệp trong biểu diễn. Bên cạnh đó, chúng tôi có đội ngũ nhạc sĩ sáng tác, phối khí vững vàng, có thể tự chủ trong nhiều khâu. Định hướng của dàn nhạc là phát triển theo hướng đương đại, đồng thời nâng tầm các tác phẩm âm nhạc cách mạng bằng ngôn ngữ giao hưởng, qua đó đưa âm nhạc hàn lâm đến gần hơn với công chúng.
- Vậy Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội có gì đặc biệt so với những dàn nhạc khác?
Chúng tôi được xây dựng với quy mô tương đối lớn, hướng tới chuẩn mực quốc tế. Ngoài các bộ nhạc cụ giao hưởng truyền thống, dàn nhạc còn có sự bổ sung các yếu tố hiện đại như nhạc cụ điện tử. Điểm đặc thù là bên cạnh biểu diễn các tác phẩm kinh điển, dàn nhạc còn có nhiệm vụ thể hiện các tác phẩm âm nhạc cách mạng, đặc biệt là những sáng tác về người lính. Vì vậy, việc mở rộng màu sắc âm thanh sẽ giúp quá trình dàn dựng, biểu diễn linh hoạt hơn, phù hợp với nhiều không gian và đối tượng khán giả.
- Ông có thể chia sẻ thêm về quá trình xây dựng lực lượng cho dàn nhạc?
Ngay từ đầu, chúng tôi xác định yếu tố quan trọng nhất là chất lượng. Vì vậy, việc tuyển chọn nghệ sĩ được tiến hành rất kỹ lưỡng, không chạy theo số lượng. Sau đợt tuyển dụng đầu tiên, chúng tôi mới đáp ứng được một phần chỉ tiêu. Tuy nhiên, ở đợt thứ hai đã có gần 100 hồ sơ đăng ký, cho thấy sức hút của dàn nhạc. Với lực lượng hiện có trong quân đội cùng các nghệ sĩ được tuyển chọn, chúng tôi cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn đầu. Về lâu dài, chúng tôi sẽ tiếp tục đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài trong và ngoài nước, nhằm từng bước hoàn thiện tổ chức, đồng thời nâng cao chất lượng nghệ thuật.
- Ông có thể cho biết định hướng tiếp cận công chúng của dàn nhạc trong thời gian tới sẽ như thế nào?
Trước mắt, chúng tôi tập trung khai thác kho tàng âm nhạc cách mạng và dân gian, chuyển soạn sang ngôn ngữ giao hưởng. Đây là cách để nâng cao giá trị nghệ thuật, đồng thời giúp khán giả dễ tiếp cận hơn.
Về lâu dài, dàn nhạc sẽ từng bước mở rộng sang các chương trình khí nhạc chuyên sâu, kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau. Chúng tôi hướng tới mục tiêu vừa đảm bảo tính học thuật, vừa gần gũi với đông đảo công chúng, để giao hưởng không còn là nghệ thuật "trong tháp ngà".
- "Mục tiêu lớn nhất mà Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội hướng tới trong thời tian tới là gì? Liệu chúng ta có kỳ vọng đưa âm nhạc giao hưởng 'màu áo lính' vươn ra các sàn diễn quốc tế?"
Ngay từ khi xây dựng đề án, chúng tôi đã xác định mục tiêu là xây dựng một dàn nhạc có quy mô và chất lượng tiệm cận quốc tế. Đây là nhiệm vụ khó, nhưng cũng là động lực để chúng tôi nỗ lực. Trong tương lai, dàn nhạc sẽ định hình phong cách riêng, kết hợp giữa âm nhạc hàn lâm và bản sắc văn hóa Việt Nam. Chúng tôi mong muốn đưa giao hưởng đến gần hơn với công chúng, đồng thời từng bước vươn ra quốc tế.
