Thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt mới nhờ vào chuyển đổi số. Dữ liệu đang trở thành nguồn lực mới, công nghệ đi vào quản lý và tổ chức thi đấu, còn AI, Big Data được đặt trước bài toán nâng cao thành tích thi đấu...
1. Xây dựng "bộ nhớ số" của thể thao Việt Nam
Điểm thay đổi đáng chú ý nhất trong vài năm qua không nằm ở việc thể thao Việt Nam có thêm bao nhiêu phần mềm, hay máy móc, thiết bị chuyên dùng... mà ở cách ngành thể thao bắt đầu nhìn nhận nguồn dữ liệu của chình mình. Nếu trước đây dữ liệu chủ yếu phục vụ lưu trữ, thì nay dữ liệu được xác định là nguồn lực phục vụ quản lý, hoạch định chính sách, tuyển chọn và huấn luyện vận động viên.
Một dấu mốc đáng chú ý được ghi nhận từ năm 2024. Theo Trung tâm Thông tin - Truyền thông TDTT, trong 6 tháng đầu năm, đơn vị đã thu thập và cập nhật dữ liệu thành tích của khoảng 60 giải thể thao thành tích cao, với khối lượng quy đổi tương đương khoảng 16.000 trang A4, lên hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Cục TDTT. Cùng với dữ liệu thành tích, ngành thể thao đang từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu vận động viên, huấn luyện viên hướng tới tích hợp thông tin về thành tích thi đấu, cơ sở vật chất và phong trào thể dục thể thao quần chúng...
Tới năm 2025, Cục TDTT xác định việc hoàn thiện, vận hành cơ sở dữ liệu số của ngành là một nhiệm vụ quan trọng, đồng thời đặt vấn đề ứng dụng AI, Big Data và phân tích thông minh vào tuyển chọn, huấn luyện và quản lý thể thao thành tích cao.
Đáng chú ý, Bộ VH-TT&DL đã ban hành Quyết định 3515/QĐ-BVHTTDL ngày 2/10/2025, phê duyệt Đề án chuyển đổi số trong lĩnh vực TDTT. Đề án xác định 7 nhóm mục tiêu gồm: Hạ tầng số, nền tảng số, cơ sở dữ liệu, ứng dụng số, thể chế - chính sách, nhân lực số và ứng dụng công nghệ tại cơ sở.
Như vậy, sau 5 năm, chuyển đổi số của thể thao Việt Nam đã có một bước tiến quan trọng: Từ câu chuyện "có nên chuyển đổi hay không" sang câu chuyện xây dựng một hệ thống dữ liệu đủ lớn, đủ chuẩn và đủ khả năng phục vụ toàn ngành.
2. Thay đổi cách thể thao được quản lý và tổ chức
Nếu dữ liệu là nền móng, công nghệ đang trở thành công cụ trực tiếp thay đổi cách ngành thể thao vận hành. Một minh chứng là Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, với 48 môn và 973 nội dung thi đấu tại TP.HCM, Đồng Nai và Đồng Tháp. Cổng thông tin Đại hội cho biết sự kiện dự kiến quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV và VĐV của 36 đoàn.
Với quy mô lớn, quản lý thủ công tạo áp lực về dữ liệu và phối hợp. Công nghệ được đưa trực tiếp vào quá trình tổ chức Đại hội lần này. Hệ thống phần mềm và Cổng thông tin điện tử hỗ trợ quản lý bộ môn, vận động viên, đội tuyển, trọng tài, địa điểm thi đấu; xây dựng lịch; nhập, kiểm tra và xác nhận kết quả; quản lý vé, mã QR; cập nhật bảng xếp hạng và cung cấp thông tin cho khán giả...
Chuyển đổi số đã, đang và sẽ thay đổi mạnh mẽ nền thể thao Việt Nam - Ảnh AI
Điểm đáng chú ý là dữ liệu được tạo lập, cập nhật và khai thác xuyên suốt quá trình tổ chức, mở ra phương thức quản trị tập trung và kết nối nhiều khâu.
Ở lĩnh vực chuyên môn, cảm biến IoT có thể theo dõi thông số kỹ thuật của vận động viên. Công nghệ 3D được sử dụng để thu thập dữ liệu phục vụ huấn luyện. Phần mềm tích hợp AI hỗ trợ số hóa bài tập, kiểm tra, đánh giá vận động viên; công nghệ hiện đại cũng được ứng dụng trong dinh dưỡng và điều trị chấn thương. Ứng dụng điện thoại, thiết bị đeo, GPS, Smart Gym, AR, VR và các lớp học thể thao trực tuyến tiếp tục mở rộng không gian tập luyện...
3. Từ dữ liệu đến bài toán nâng tầm thể thao Việt Nam
Mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số không chỉ là làm cho bộ máy quản lý nhanh hơn hay các giải đấu thuận tiện hơn. Với thể thao thành tích cao, giá trị lớn hơn nằm ở khả năng khai thác dữ liệu để nâng cao chất lượng tuyển chọn, huấn luyện và thi đấu.
Một phân tích của Cổng thông tin điện tử Bộ VH-TT&DL năm 2025 cho rằng hàm lượng công nghệ trong huấn luyện thể thao Việt Nam còn thấp, trong khi đầu tư vào dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu.
Trong thể thao hiện đại, thành tích chỉ là một phần của bức tranh. Quá trình tập luyện, cường độ vận động, tốc độ, kỹ thuật, khả năng hồi phục và diễn biến phong độ đều có thể tạo thành dữ liệu quan trọng. Khi được thu thập và tích hợp, dữ liệu cung cấp thêm căn cứ để huấn luyện viên và chuyên gia điều chỉnh giáo án, theo dõi sự phát triển của vận động viên và nhận diện vấn đề cần can thiệp.
AI và Big Data có thể tạo ra bước tiến mới nhờ khả năng nhận diện xu hướng, phát hiện chỉ số bất thường, so sánh quá trình phát triển của VĐV và hỗ trợ dự báo. Tuy nhiên, ứng dụng những công nghệ này đòi hỏi nguồn lực lớn và đội ngũ chuyên gia.
Bài toán vì thế không chỉ nằm ở việc mua sắm công nghệ. Thể thao Việt Nam còn phải giải quyết các rào cản về chính sách, tài chính, nhân lực và hạ tầng. Tài liệu của ThS. Trần Văn Mạnh, Tổng Thư ký Ủy ban Olympic Việt Nam chỉ ra rằng chính sách chưa đồng bộ, đầu tư tài chính còn hạn chế, thiếu chuyên gia về AI và công nghệ số, trong khi nhiều nền tảng và thiết bị chưa được triển khai đồng bộ.
Chuyển đổi số đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế thể thao. Thị trường công nghệ thể thao toàn cầu được dự báo tăng từ 12,25 tỷ USD năm 2022 lên 47,25 tỷ USD vào năm 2029. Tại Việt Nam, khoảng 40.000 giải thể thao mỗi năm cho thấy dư địa phát triển còn lớn. Giai đoạn mới của chuyển đổi số thể thao cần được nhìn nhận rộng hơn việc số hóa hồ sơ hay ứng dụng vài phần mềm. Đó là quá trình xây dựng hạ tầng, dữ liệu, nền tảng, nhân lực và thể chế để hình thành phương thức vận hành mới, góp phần hiện đại hóa toàn ngành.
Thách thức của Thể thao Việt Nam trong chuyển đổi số
* Chính sách chưa đồng bộ: Hành lang pháp lý và chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển thể thao số chưa thực sự thống nhất. Thủ tục tổ chức giải đấu, đăng ký doanh nghiệp trong lĩnh vực mới còn phức tạp, trong khi một số địa phương chưa dành sự quan tâm tương xứng.
* Nguồn lực tài chính hạn chế: Đầu tư của Nhà nước và doanh nghiệp vẫn chủ yếu tập trung vào thể thao truyền thống, thể thao thành tích cao. Các mô hình như Esports, thể chất số còn phụ thuộc nhiều vào tài trợ, chưa tạo được nguồn thu ổn định từ bản quyền, thương mại hay sản phẩm số.
* Thiếu nhân lực công nghệ: Thể thao Việt Nam còn thiếu HLV, chuyên gia am hiểu AI, dữ liệu và công nghệ số. Hệ thống đào tạo nhân lực chuyên sâu trong nước chưa hoàn thiện, chất lượng cũng chưa đồng đều giữa các địa phương.
* Khai thác công nghệ chưa hiệu quả: Nền tảng số, thiết bị và hệ thống quản lý giải đấu còn thiếu đồng bộ. Những mô hình kiếm tiền từ nội dung số, NFT, Fan Token và các sản phẩm thể thao số vẫn chưa được khai thác tương xứng.
Trần Giáp
