Từ những ứng dụng phục vụ khách tham quan đến số hóa hiện vật và quản lý dữ liệu, công nghệ đang mở thêm phương thức bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ. Trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với đó là Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, việc đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng nhân lực và khai thác hiệu quả nguồn lực di sản đang được đặt ra từ chính hoạt động của đơn vị quản lý.
Từ đổi mới nhận thức đến thay đổi phương thức điều hành
Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển đất nước. Trong khi đó, Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam đặt ra những định hướng đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đổi mới phương thức quản lý văn hóa và huy động nguồn lực cho phát triển.
Đối với các đơn vị quản lý di sản, những định hướng này có mối liên hệ trực tiếp với công việc hằng ngày, từ quản trị cơ quan, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn đến giới thiệu di tích và phát triển các sản phẩm phục vụ du khách.

Trao đổi với phóng viên Thể thao và Văn hóa (TTXVN), ông Trịnh Hữu Anh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để tạo ra những giá trị mới, đồng thời góp phần tiết kiệm sức lao động, thời gian và nâng cao hiệu quả công việc”.
Việc ứng dụng công nghệ được triển khai trong hoạt động hành chính, điều hành và các nhiệm vụ chuyên môn, trên cơ sở xác định mục tiêu, lựa chọn công việc ưu tiên phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị.
Ông Trịnh Hữu Anh: Trong công tác hành chính, quản trị cơ quan, chúng tôi đã tiến hành số hóa tối đa các hồ sơ, văn bản, giấy tờ và từng bước tổ chức những cuộc họp theo hướng không sử dụng tài liệu giấy. Việc tổ chức họp có thể thực hiện trực tuyến hoặc trực tiếp, nhưng chúng tôi hướng tới sử dụng các ứng dụng công nghệ để cung cấp tài liệu và trao đổi thông tin.
Một nội dung được quan tâm là truyền tải tài liệu qua các nền tảng số để cán bộ, viên chức và người lao động có thể tiếp cận trước khi cuộc họp diễn ra hoặc trước khi nhiệm vụ được triển khai. Khi nhận tài liệu sớm, mỗi người có điều kiện nghiên cứu những vấn đề liên quan đến công việc, chuẩn bị ý kiến và tham gia trao đổi chủ động hơn. Nhờ đó, những nội dung cần thảo luận có thể được chuẩn bị trước, giúp quá trình thực hiện nhiệm vụ thuận lợi hơn.

Chúng tôi cũng yêu cầu đội ngũ cán bộ, viên chức thường xuyên học hỏi, trau dồi kiến thức về chuyển đổi số và tăng cường sử dụng các ứng dụng công nghệ trong công việc hằng ngày. Mỗi người từng bước làm quen với cách thức làm việc mới, chủ động tìm hiểu những công cụ có thể hỗ trợ nhiệm vụ chuyên môn của mình. Đây là quá trình cần được thực hiện thường xuyên.
Ông Trịnh Hữu Anh: Chúng tôi xác định muốn thực hiện chuyển đổi số hiệu quả thì yếu tố con người rất quan trọng. Trong quá trình triển khai, bên cạnh việc sử dụng những nền tảng công nghệ hiện có, Ban Quản lý chú trọng khuyến khích, động viên cán bộ, viên chức tự học hỏi, tìm hiểu các tính năng và phần mềm phục vụ công việc.
Mỗi bộ phận có yêu cầu chuyên môn riêng. Vì vậy, việc sử dụng công nghệ phải gắn với nhiệm vụ cụ thể mà cán bộ đang đảm nhiệm. Khi trực tiếp khai thác các ứng dụng, mỗi người sẽ hiểu rõ hơn những tiện ích và cách thức sử dụng phù hợp.
Chuyển đổi số cũng đòi hỏi sự thay đổi về phương pháp làm việc: cán bộ chủ động tiếp cận thông tin, nghiên cứu tài liệu, khai thác công cụ hỗ trợ và vận dụng vào thực tế. Từ những công việc thường xuyên ấy, đơn vị từng bước nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.
Hướng tới khai thác hiệu quả thị trường khách quốc tế
Ông Trịnh Hữu Anh: Đây thực sự là một bài toán khó. Trong hoạt động du lịch, số lượng khách đến tham quan có thể đông, nhưng việc đo lường mức chi tiêu và những giá trị kinh tế mà du khách mang lại vẫn là vấn đề cần quan tâm.
Bên cạnh việc tăng cường quảng bá, giới thiệu những giá trị của di tích, chúng tôi hướng tới các nhóm khách có khả năng đóng góp vào sự phát triển của hoạt động du lịch, trong đó đặc biệt quan tâm đến khách quốc tế.
Thực tế, lượng khách du lịch nước ngoài đến tham quan di sản có thể chưa đông, nhưng đây là nhóm khách có khả năng mang lại giá trị kinh tế lớn. Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để tiếp cận và khai thác hiệu quả hơn thị trường này. Chúng tôi xác định trước hết cần nâng cấp hệ thống cung cấp thông tin, tạo điều kiện để du khách nước ngoài tìm hiểu về điểm đến một cách thuận tiện.
Hiện nay, Ban Quản lý đang triển khai dự án nâng cấp trang thông tin điện tử thanhnhaho.vn, trong đó có việc trang bị những tính năng công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực đường truyền, băng thông phục vụ người sử dụng quốc tế.
Trên nền tảng này, chúng tôi hướng tới tích hợp những giải pháp phù hợp để tiếp cận sát hơn với nhu cầu, sở thích của khách du lịch nước ngoài khi tìm hiểu và đến với các vùng di sản. Đây là hướng đi được đơn vị quan tâm để nâng cao hiệu quả giới thiệu di tích, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường du lịch quốc tế.
Ông Trịnh Hữu Anh: Chúng tôi nhận thức rằng khi du khách đến với di sản, bên cạnh nhu cầu tìm hiểu những giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc, họ còn muốn trải nghiệm những nét đặc trưng trong đời sống cộng đồng. Đây là nội dung được chúng tôi quan tâm trong quá trình phát triển các hoạt động phục vụ khách tham quan, đặc biệt là khách quốc tế.
Các giá trị văn hóa cộng đồng gắn với di tích có thể tạo thêm những trải nghiệm cho du khách. Vì vậy, cần quan tâm giới thiệu những đặc trưng văn hóa địa phương trong hoạt động du lịch di sản. Cùng với đó, Ban Quản lý cũng hướng tới giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp bảo đảm tiêu chí chất lượng, có khả năng đăng ký OCOP và phục vụ nhu cầu của khách tham quan.
Chúng tôi quan tâm khai thác những nền tảng công nghệ hiện có, trong đó có các ki-ốt thông minh, để hỗ trợ giới thiệu những sản phẩm ấy tới du khách. Mục tiêu là phát huy giá trị của di tích gắn với văn hóa cộng đồng và nguồn lực địa phương. Khi những yếu tố này được kết hợp phù hợp, hoạt động tham quan có điều kiện tạo ra giá trị tổng thể lớn hơn, góp phần phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Đồng bộ nguồn lực để chuyển đổi số đạt hiệu quả
Ông Trịnh Hữu Anh: Để chuyển đổi số thực sự hiệu quả và thiết thực, việc đồng bộ các nguồn lực có ý nghĩa rất quan trọng. Chúng ta phải quan tâm đồng thời đến cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực, cũng như kinh phí dành cho đào tạo, bồi dưỡng và duy trì hiệu quả của những ứng dụng chuyển đổi số.
Hiện nay, tại Di sản Thành Nhà Hồ, với điều kiện nguồn lực hiện có, chúng tôi đang nỗ lực tận dụng những nền tảng công nghệ để tăng cường ứng dụng chuyển đổi số. Ban Quản lý luôn khuyến khích cán bộ, viên chức chủ động tìm hiểu, nghiên cứu các tính năng và phần mềm có thể phục vụ nhiệm vụ chuyên môn. Việc nâng cao năng lực sử dụng công nghệ đã giúp đội ngũ từng bước khai thác hiệu quả hơn những ứng dụng trong thực tế.
Tuy nhiên, để chuyển đổi số phát huy tác dụng lâu dài, nguồn lực dành cho cơ sở vật chất, con người, đào tạo và duy trì các ứng dụng phải được quan tâm đồng bộ. Nếu thiếu một trong những yếu tố ấy, quá trình triển khai sẽ gặp khó khăn. Đây là vấn đề mà chúng tôi luôn chú trọng trong định hướng thực hiện chuyển đổi số tại đơn vị.
Ông Trịnh Hữu Anh: Chúng tôi tin tưởng rằng việc ứng dụng chuyển đổi số sẽ tiếp tục tạo ra những giá trị mới, đồng thời giúp tiết kiệm chi phí, thời gian và nhân lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Chúng tôi xác định đây là một trong những nhiệm vụ cốt lõi để phát triển di tích, đưa những giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với du khách tham quan.
Trong thời gian tới, với sự quan tâm của Tỉnh ủy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là việc tăng cường triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa gắn với chuyển đổi số, chúng tôi tin tưởng sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để phát huy giá trị di sản và tạo ra những lợi ích kinh tế thiết thực.
Cùng với giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa của từng di tích, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những giá trị đặc trưng của cộng đồng, gắn với nguồn lực địa phương. Định hướng của chúng tôi là phát huy những giá trị ấy trong một tổng thể, để các di tích, di sản có thể đóng góp tốt hơn cho sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời ngày càng gần gũi với công chúng.
Với sự quan tâm của tỉnh, của ngành văn hóa và những nỗ lực từ phía đơn vị, chúng tôi tin tưởng công tác chuyển đổi số sẽ tiếp tục tạo thêm điều kiện để phát huy những giá trị vốn có của Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm trong những năm tới.
Thể thao và Văn hóa: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

























