Cà phê đầu tuần: Arteta không có ký ức chiến thắng

Mùa 2008/09, sau khi trượt chân lãng xẹt vào giai đoạn nước rút dù chơi cực hay trong hầu hết mùa giải, Liverpool dưới thời HLV Rafa Benitez để tuột chức vô địch Premier League vào tay Man United.

1. Benitez rất sốc, nhưng dường như không quá bất ngờ. Trả lời báo chí Anh, ông đúc kết lý do bước hụt của đội bằng đúng một câu: "Chúng tôi thiếu sức mạnh tinh thần vì không có ký ức vô địch gần đây".

Benitez có lẽ không ngờ rằng phải gần 10 năm sau, Liverpool mới giải được cơn khát 30 năm không vô địch quốc gia Anh. Trước đó, mùa 2013-2014, đội bóng áo đỏ đã dẫn đầu trong hầu hết mùa bóng, với 11 chiến thắng liên tiếp, nhưng pha trượt chân của Steven Gerrard trong trận gặp Chelsea đã khiến họ để mất chức vô địch vào tay Man City.

Vào thời điểm quyết định, người đáng tin cậy nhất bấy giờ của Liverpool cũng mắc lỗi. Lý do cũng rất đơn giản: Gerrard chưa từng vô địch Premier League, cho đến khi kết thúc sự nghiệp. Anh không có ký ức gì về việc đứng trên đỉnh cao của bóng đá Anh, và vì thế khi tiến sát mục tiêu, một cầu thủ bản lĩnh như anh cũng lúng túng rõ rệt.

Cuộc đua vô địch đang nóng lên từng ngày: Arsenal sảy chân trong khi Man City giành chiến thắng đầy kịch tính trước Newcastle để rút ngắn khoảng cách xuống còn 2 điểm. Câu chuyện này có vẻ rất quen với Arsenal, thậm chí đoán trước được. Cứ tiến gần đến chức vô địch là thể nào họ cũng mắc phải sai lầm nghiêm trọng nào đó.

2. Man City có sai lầm không? Tất nhiên là có, thậm chí rất nhiều. Nhưng họ đứng dậy cũng rất nhanh, và khi mùa giải càng trôi về cuối, đội bóng của Pep Guardiola lại ngày càng tỉnh táo và đáng sợ hơn.

Ngay cả ở mùa trước, khi gần như quên tiệt cách chơi bóng vào mùa đông, Man City vẫn gắng gượng đủ thoải mái lọt vào Top 4 và thậm chí đi đến chung kết FA Cup.

Trong 4 mùa giải trước đó, họ đều chơi cực tốt trong giai đoạn nước rút để giành chức vô địch. Vào mùa 2023-24, họ lật ngược thế cờ trước chính Arsenal nhờ chuỗi thắng vào mùa xuân. Năm trước đó, họ làm điều tương tự với Liverpool, bứt phá thành công trong những vòng cuối cùng. Năm trước nữa, họ thắng liền 24 trận trên mọi đấu trường để đăng quang.

Vào năm 2019, City cũng toàn thắng 14 vòng cuối cùng để vượt Liverpool trong gang tấc. Mùa trước đó họ thắng liền 18 trận, lập kỷ lục mới ở Premier League. Tức là lúc nào City của Pep cũng biết cách rồ ga khi các đối thủ hụt hơi.

Thói quen này tương phản hoàn toàn với Arsenal của Mikel Arteta: Cũng giống như Liverpool trước đây, cứ chạm gần đến chiến thắng thì Arsenal càng lúng túng.

Lần gần nhất Arsenal vô địch ngoại hạng Anh diễn ra cách đây đã hơn 20 năm, và sự đói khát này kích hoạt một trạng thái tâm lý thường thấy ở những người không có ký ức chiến thắng: Họ không biết làm gì khi gần đạt được nó.

3. Trạng thái tâm lý này có thể tạo ra những sai lầm ngớ ngẩn, kiểu như cú trượt chân lãng xẹt của Gerrard năm nào. Với Arsenal, Mikel Arteta đã đưa ra một quyết định khó hiểu trong trận hoà đội bét bảng Wolves: Khi đang dẫn 2-0, ông đột nhiên cho các cầu thủ chơi phòng ngự co cụm, nhường hoàn toàn thế trận cho đối thủ.

Nhưng nếu nhìn lại chính con người Arteta, bạn có lẽ cũng không quá ngạc nhiên vì sự căng thẳng thái quá khiến ông mắc sai lầm. Khi còn là cầu thủ, Arteta cũng chưa từng vô địch Ngoại hạng. Ông mới chỉ 2 lần vô địch FA Cup với Arsenal. Lần vô địch quốc gia gần nhất của ông trên phương diện là cầu thủ diễn ra cách đây cũng hơn 20 năm, trong màu áo CLB Rangers ở giải Scotland.

Đây là mùa giải "thiên thời, địa lợi, nhân hoà" với Arsenal: Man City suy yếu còn các đối thủ khác như Man United và Chelsea đều đang chật vật tái thiết. Arteta đã tích luỹ đủ thời gian để xây dựng được một nền móng khá vững chắc về triết lý và lực lượng để chinh phục Premier League cùng Arsenal.

Nhưng như Icarus bị thiêu đốt đôi cánh sáp ong khi bay quá gần mặt trời, Arteta và Arsenal cũng đã vấp ngã vì thiếu ký ức của những chiến thắng. Pep và tập thể Man City thì đã quá quen với những chặng nước rút để tiến đến chức vô địch. Các dữ liệu của chiến thắng đã khắc sâu vào đội bóng này, và trong chính Guardiola, một nhà vô địch thực thụ dù là HLV hay cầu thủ.

Không ai nói rằng Arsenal hay Arteta kém cỏi cả, nhưng việc họ không vô địch cũng có đầy đủ lý do lịch sử của nó. Cho dù nỗ lực đến đâu và nghiêm túc cỡ nào, cả hai cũng đối diện với một thực tế phũ phàng của chọn lọc tự nhiên: Có thể là họ chẳng bao giờ vô địch nổi, trong hàng thập kỷ tới, vì thiếu đi những ký ức quan trọng nhất khắc vào tâm khảm.

Phạm An