ASIAD 2026 sẽ lần đầu tiên Á vận hội diễn ra mà không có một Làng VĐV truyền thống. Thay vào đó, hàng nghìn VĐV và quan chức sẽ được bố trí chỗ ở trên du thuyền, trong các khu nhà tạm hoặc khách sạn rải rác.
Mô hình này được Nhật Bản lựa chọn nhằm tiết kiệm chi phí và tận dụng cơ sở hạ tầng sẵn có, nhưng đang vấp phải nhiều câu hỏi khi số lượng người tham dự vượt xa dự kiến ban đầu.
Khi ASIAD 2026 khai mạc tại Nhật Bản vào ngày 19/9, các VĐV và quan chức sẽ không tập trung trong một Làng VĐV quy mô lớn như những kỳ Á vận hội trước. Thay vào đó, họ sẽ được phân bổ tại nhiều loại hình lưu trú khác nhau: từ một du thuyền, những căn nhà gỗ dạng mô-đun cho tới hệ thống khách sạn ở nhiều khu vực.
Mô hình này xuất phát từ mong muốn của nước chủ nhà Nhật Bản nhằm giữ quy mô tổ chức gọn hơn, tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có và tránh phải xây dựng một khu Làng VĐV mới với chi phí rất lớn.
Xây dựng một Làng VĐV riêng luôn là bài toán tốn kém, đặc biệt đối với một sự kiện đa môn có các địa điểm thi đấu trải rộng trên một khu vực lớn.
Ban tổ chức Aichi-Nagoya vốn đã phải đối mặt với chi phí ngày càng tăng. Vì vậy, quyết định không xây dựng một Làng VĐV mới phù hợp với chiến lược tận dụng tối đa cơ sở hạ tầng có sẵn thay vì tạo ra một khu phức hợp khổng lồ có thể khó sử dụng sau khi ASIAD kết thúc. Ngay từ năm 2024, Hội đồng Olympic châu Á (OCA) đã mô tả việc không xây Làng VĐV truyền thống là một mô hình mới đối với ASIAD.
Theo thỏa thuận đăng cai, hệ thống lưu trú ban đầu được tính toán để phục vụ khoảng 15.000 người. Nhưng đến tháng 8/2026, OCA cho biết số lượng người tham dự đã lên khoảng 17.000, trong đó khoảng 11.000 VĐV và 6.000 quan chức. Việc bổ sung thêm một số môn thể thao như padel và teqball góp phần khiến số lượng người tham dự tăng lên.
Khoảng cách giữa công suất ban đầu và nhu cầu thực tế khiến hệ thống lưu trú bắt đầu chịu áp lực. Ngày 26/8, Reuters đưa tin ban tổ chức đang xem xét các giải pháp để kiểm soát số lượng người tham dự do vấn đề chỗ ở. Hai ngày sau, Ban tổ chức ASIAD 2026 (AINAGOC) và OCA ra tuyên bố chung khẳng định tất cả hơn 17.000 VĐV và quan chức đăng ký trước thời hạn tháng 7 đều đã được bố trí nơi ở phù hợp với tiêu chuẩn ASIAD.
AINAGOC thực tế có phương án lưu trú cho khoảng 15.000 người. Với một số quan chức đoàn vượt quá công suất này, họ được yêu cầu tự thu xếp khách sạn thông qua Ủy ban Olympic quốc gia của mình. Nói cách khác, chỗ ngủ vẫn có, nhưng câu hỏi lớn hơn là chất lượng và trải nghiệm của mô hình lưu trú mới sẽ ra sao.
Theo kế hoạch, khoảng 4.000 VĐV và quan chức sẽ được bố trí lưu trú trên du thuyền Costa Serena tại cảng Nagoya, trong khi những người còn lại ở các khách sạn trong khu vực. Vấn đề là mô hình này được xây dựng dựa trên một quy mô người tham dự thấp hơn thực tế.
Du thuyền Costa Serena có sức chứa khoảng 4.000-5.000 người. Du thuyền dài gần 290 m, về cơ bản sẽ trở thành một "Làng VĐV nổi" trong thời gian diễn ra đại hội. Costa Serena có nhà hàng, khu vui chơi, hồ bơi và nhiều tiện ích khác. Vị trí tại cảng Nagoya cũng cho phép hàng nghìn VĐV và quan chức được tập trung tại một địa điểm thay vì phải phân tán hoàn toàn.
Chi phí thuê du thuyền được truyền thông ước tính khoảng 30 triệu USD. Ý tưởng sử dụng du thuyền để giải quyết bài toán lưu trú không hoàn toàn mới. Tại ASIAD Doha 2006, các tàu du lịch cũng từng được sử dụng khi ban tổ chức đối mặt với nhu cầu chỗ ở tăng cao.
Bên cạnh du thuyền, khoảng 2.000 VĐV và quan chức sẽ được bố trí tại những khu nhà tạm dạng mô-đun bằng gỗ quanh khu vực cảng Nagoya. Các căn hộ tạm thời này có phòng ngủ, khu vực sinh hoạt và những tiện nghi cơ bản.
Mô hình giúp Nhật Bản tránh việc phải xây dựng một khu Làng VĐV khổng lồ. Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi: Một sự kiện thể thao đa môn có thể cắt giảm cơ sở hạ tầng đến mức nào mà không ảnh hưởng đến trải nghiệm của VĐV?
Khoảng 4.000 VĐV và quan chức sẽ được bố trí lưu trú trên du thuyền Costa Serena tại cảng Nagoya - Ảnh Asian Games.
Phàn nàn của các đoàn thể thao
Môn cricket là trường hợp khiến vấn đề lưu trú được chú ý hơn trong những tuần cuối trước thời điểm ASIAD 2026 khởi tranh.
Các trận đấu cricket sẽ diễn ra tại Korogi Sports Park ở thành phố Nisshin, một cơ sở bóng chày được cải tạo cách trung tâm Nagoya khoảng 20 km. Sân được hoàn thiện vào tháng 3 và đã tổ chức 6 trận đấu tại vòng loại ICC Men's T20 World Cup khu vực Đông Á - Thái Bình Dương hồi tháng 5.
Tuy nhiên, một số cường quốc cricket được cho là đã bày tỏ lo ngại về cả sân thi đấu lẫn nơi lưu trú. Khách sạn dành cho các đội cricket nằm cách sân khoảng 20 km. Ngoài khoảng cách, một số vấn đề như diện tích phòng và không gian dành cho dụng cụ cricket cũng được đặt ra. Một số thông tin khác còn đặt câu hỏi về khoảng cách từ khu vực thi đấu tới phòng thay đồ và nhà vệ sinh.
Hiệp hội Cricket Nhật Bản (JCA) đã lên tiếng bác bỏ một số thông tin. CEO JCA Naoki Alex Miyaji cho biết JCA không trực tiếp chịu trách nhiệm cho toàn bộ hệ thống lưu trú của ASIAD, đồng thời nhấn mạnh họ và AINAGOC đã thảo luận về vấn đề này trong thời gian dài. Các đội cricket được cung cấp khách sạn, nhưng hoàn toàn có thể tự đặt chỗ ở riêng nếu muốn. Miyaji cũng khẳng định nhà vệ sinh sẽ có ngay trong khu vực dành cho cầu thủ, trong khi địa điểm thi đấu có cả cơ sở vật chất cố định và tạm thời.
Aichi trước đây không có sân cricket đạt tiêu chuẩn, vì vậy Korogi Sports Park gần như phải được phát triển từ con số 0. Ban tổ chức chỉ có khoảng 17 tháng để hoàn thiện cơ sở vật chất kể từ khi cricket được xác nhận trong chương trình ASIAD. Đây là một trong những lý do JCA cho rằng không nên đánh giá sân đấu chỉ dựa trên việc một số hạng mục mang tính tạm thời. Theo phía Nhật Bản, mặt sân sẽ có kích thước đầy đủ, sử dụng cỏ và pitch hỗn hợp, với sự tham gia của những chuyên gia giàu kinh nghiệm.
Một câu hỏi khác từng được đặt ra từ phía Ấn Độ liên quan tới việc bố trí các VĐV của những môn thể thao như bắn súng và bắn cung trên du thuyền. Với những môn đòi hỏi độ ổn định và khả năng kiểm soát vận động cực kỳ chính xác, ngay cả sự chuyển động nhỏ cũng có thể ảnh hưởng tới thành tích.
Du thuyền có ưu điểm rất rõ: có thể chứa hàng nghìn người tại cùng một địa điểm. Nhưng chính đặc tính khiến nó trở thành du thuyền – khả năng di chuyển trên mặt nước, lại có thể không phải môi trường lý tưởng cho các VĐV cần sự ổn định tuyệt đối. Do đó, "Làng VĐV nổi" không còn đơn thuần là một ý tưởng độc đáo về lưu trú.
Nó đặt ra câu hỏi lớn hơn: Liệu một giải pháp có thể phù hợp với tất cả các môn thể thao hay không?
Một VĐV cầu lông, một VĐV cricket, một VĐV bắn súng hay một VĐV điền kinh có yêu cầu rất khác nhau về thiết bị, lịch thi đấu, phục hồi thể lực, di chuyển và không gian sinh hoạt. Một mô hình có thể hoàn hảo với môn này nhưng lại trở thành bất tiện với môn khác.
Bài toán của ASIAD Aichi-Nagoya không chỉ là tìm đủ giường ngủ cho hơn 17.000 người. Đó là câu hỏi liệu một mô hình lưu trú phân tán có thể bảo đảm cho hàng nghìn VĐV từ hàng chục quốc gia được ăn, ngủ, hồi phục và thi đấu ở điều kiện tốt nhất hay không. Câu trả lời sẽ chỉ thực sự rõ ràng khi ASIAD 2026 chính thức bắt đầu.
