70 năm Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam: Những thế hệ nghệ sĩ hội tụ, tiếp nối và tỏa sáng

Chương trình nghệ thuật "70 năm – Những thanh âm ngân mãi" vừa diễn ra tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, quy tụ nhiều thế hệ nghệ sĩ, giảng viên và học trò trưởng thành từ mái trường này. 

Không chỉ là đêm diễn kỷ niệm dấu mốc 70 năm xây dựng và phát triển của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, chương trình còn là dịp nhìn lại những thành tựu đào tạo, tôn vinh đóng góp của các thế hệ nhà giáo, nghệ sĩ đã góp phần đặt nền móng và phát triển nền thanh nhạc chuyên nghiệp Việt Nam.

Trên sân khấu, những giọng ca thuộc nhiều thế hệ cùng trở lại, có người đã thành danh trên các sân khấu lớn trong nước và quốc tế, có người đang tiếp tục sự nghiệp biểu diễn và giảng dạy, cũng có những nghệ sĩ trẻ đang đảm nhận vai trò truyền dạy cho thế hệ kế tiếp. Sự hội tụ ấy tạo nên điểm đặc biệt của "70 năm – Những thanh âm ngân mãi": những người từng là thầy và trò nay cùng đứng trên một sân khấu, cùng nhìn lại hành trình nghề nghiệp được khởi nguồn từ mái trường chung.

Mở đầu chương trình, PGS.TS.NSƯT Nguyễn Thị Tân Nhàn, Trưởng khoa Thanh nhạc, Tổng đạo diễn, chia sẻ về hành trình 70 năm với niềm tự hào và sự tri ân dành cho những thế hệ đi trước. Theo NSƯT Tân Nhàn, đằng sau mỗi tiếng hát là quá trình khổ luyện, sự rung động của tâm hồn, vốn sống, văn hóa và khả năng cảm nhận vẻ đẹp của con người, quê hương, đất nước. Bởi vậy, công tác đào tạo thanh nhạc không chỉ dừng ở việc trang bị kỹ thuật, mà còn phải nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc, khả năng cảm thụ, bản lĩnh biểu diễn và nhân cách nghệ thuật.

Thông điệp ấy được gửi gắm ngay trong tiết mục mở màn "Bài ca người giáo viên nhân dân" của nhạc sĩ Hoàng Vân, qua phần thể hiện của TS - NSƯT Phương Nga, Sao Mai Bích Hồng và Thu Hằng. Tiếp đó, "Nhạc rừng" của nhạc sĩ Hoàng Việt do NSND Hà Thủy, NSƯT Kim Phúc và NSƯT Diệu Linh trình diễn mang đến một cuộc hội ngộ đặc biệt. Đây là lần đầu tiên ba nữ nghệ sĩ, đồng thời là những giảng viên thanh nhạc có nhiều đóng góp cho công tác đào tạo, cùng đứng chung sân khấu. Sự kết hợp không chỉ đem lại một tiết mục đáng nhớ mà còn gợi nhắc về vai trò của những người thầy đang bền bỉ truyền dạy và giữ gìn các giá trị thanh nhạc.

Từ những ca khúc về người thầy, chương trình mở rộng mạch cảm xúc bằng các tác phẩm gắn với lịch sử, con người và những vùng đất của Việt Nam. "Người Hà Nội" của nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi qua giọng hát NSƯT Phương Nga gợi lên vẻ đẹp và khí phách của Thủ đô; "Tôi là người thợ lò" của nhạc sĩ Hoàng Vân do ca sĩ Phúc Tiệp thể hiện khắc họa hình ảnh người lao động. Những tác phẩm "Sông ơi đừng chảy", "Gửi em ở cuối sông Hồng" qua phần trình diễn của Anh Thơ, NSƯT Việt Hoàn tiếp tục nối dài cảm xúc về quê hương, tình yêu và con người.

Một trong những khoảnh khắc đáng chú ý là sự xuất hiện của ba nghệ sĩ gạo cội NSND Quang Thọ, NSND Dương Minh Đức và NSND Ngọc Khang trong ca khúc "Bình Trị Thiên khói lửa" của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. Những tràng pháo tay kéo dài khi ba giọng ca cùng hội ngộ trên sân khấu cho thấy tình cảm và sự trân trọng của công chúng dành cho các nghệ sĩ đã có nhiều năm cống hiến cho nền âm nhạc nước nhà.

Trong phần giao lưu sau tiết mục, NSND Quang Thọ kể lại hành trình gắn bó với Học viện: từ sinh viên năm 1972, tốt nghiệp sau tám năm học tập, rồi trở lại giảng dạy năm 1985 và đảm nhiệm cương vị Trưởng khoa Thanh nhạc giai đoạn 2001-2008. Dù đã nghỉ hưu theo chế độ, ông vẫn tiếp tục công việc giảng dạy. Với NSND Quang Thọ, niềm tự hào lớn nhất là chứng kiến Khoa Thanh nhạc ngày càng phát triển, nhiều thế hệ học trò trưởng thành, đạt thành tích và giải thưởng đáng ghi nhận.

NSND Dương Minh Đức cũng nhắc đến sự tận tâm của những người thầy, người cô đã dành nhiều năm cho công tác đào tạo, trong đó có những giảng viên ngoài 80 tuổi vẫn miệt mài đứng lớp. Ông cho rằng sự tiến bộ của các thế hệ học trò hôm nay là kết quả từ công sức bền bỉ của đội ngũ nhà giáo. Còn NSND Ngọc Khang nhấn mạnh, bên cạnh kỹ thuật thanh nhạc, người thầy cần bồi đắp tâm hồn, tình yêu và niềm đam mê âm nhạc, giúp học trò có bản lĩnh và tinh thần cống hiến.

Những chia sẻ ấy cho thấy thành tựu của một cơ sở đào tạo nghệ thuật không chỉ được đo bằng số lượng nghệ sĩ thành danh, mà còn nằm ở sự bền bỉ của đội ngũ giảng viên và khả năng truyền nối tri thức, kinh nghiệm nghề nghiệp qua nhiều thế hệ.

Nếu các nghệ sĩ gạo cội đại diện cho nền tảng và chiều sâu của truyền thống đào tạo, những gương mặt trưởng thành từ Học viện đang hoạt động sôi nổi trên các sân khấu chuyên nghiệp chính là minh chứng cho sức lan tỏa của môi trường đào tạo này. Trong chương trình, NSƯT Tân Nhàn và Sao Mai Thu Hà cùng thể hiện "Hai quê" của nhạc sĩ Đinh Miên Vũ. 

Hai giọng hát giàu màu sắc dân gian, đằm thắm và giàu cảm xúc cũng cho thấy sự kết hợp giữa hoạt động biểu diễn và công tác đào tạo. Hiện NSƯT Tân Nhàn là PGS.TS, Trưởng khoa Thanh nhạc; ca sĩ Thu Hà là Tiến sĩ, Trưởng khoa Nghệ thuật, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Cả hai tiếp tục đảm nhiệm vai trò quản lý, giảng dạy, góp phần đào tạo những thế hệ nghệ sĩ mới.

Ở một mạch cảm xúc khác, "Khát vọng" của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn qua giọng hát Trọng Tấn và bản mashup "Đường chúng ta đi – Hà Nội niềm tin và hy vọng" do NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn và Lê Anh Dũng thể hiện đã tạo điểm nhấn về tinh thần hướng tới tương lai. Trong phần giao lưu, NSƯT Đăng Dương nhớ lại những năm tháng theo học đàn bầu tại Học viện từ khi còn nhỏ, sau đó chuyển sang học thanh nhạc năm 18 tuổi. Tại đây, anh có cơ hội học tập và gặp gỡ những nghệ sĩ mà mình ngưỡng mộ như NSND Trung Kiên, NSND Quang Thọ, NSND Lê Dung. Những năm tháng học tập dưới mái trường đã tạo nền tảng để anh theo đuổi và gắn bó với con đường nghệ thuật chuyên nghiệp.

Ca sĩ Trọng Tấn và Lê Anh Dũng cũng bày tỏ lòng biết ơn đối với những người thầy đã dìu dắt mình. Đáng chú ý, Lê Anh Dũng hiện tiếp tục gắn bó với Học viện trên cương vị giảng viên thanh nhạc, nối tiếp hành trình từ người học trò trở thành người truyền dạy. Đây cũng là một trong những biểu hiện rõ nét của sự tiếp nối trong công tác đào tạo: những nghệ sĩ trưởng thành từ mái trường trở lại đóng góp kinh nghiệm và tri thức cho các thế hệ sau.

Phần cuối chương trình mang đến những sắc thái âm nhạc đa dạng hơn. "Hà Nội đêm trở gió" của nhạc sĩ Trọng Đài qua giọng hát Mỹ Linh gợi lại những rung cảm về Thủ đô. Tiết mục "Ôi quê tôi" của nhạc sĩ Lê Minh Sơn với sự kết hợp giữa NSND Thanh Lam và Mỹ Linh tạo nên cuộc gặp gỡ thú vị giữa hai cá tính nghệ thuật nổi bật. Bên cạnh đó là "Không thể và có thể", "Ngày xưa ơi – Về đi em", "Gọi anh", "Ngỡ" qua phần thể hiện của nhiều nghệ sĩ thuộc các thế hệ khác nhau.

Đặc biệt, chương trình khép lại bằng ca khúc "Việt Nam tự hào bước tiếp tương lai" của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, qua phần trình diễn của Thu Hằng và Hương Ly – hai nữ nghệ sĩ trẻ hiện là giảng viên Khoa Thanh nhạc. Lựa chọn tác phẩm mang tinh thần hướng tới tương lai làm tiết mục kết thúc cũng là cách chương trình nhấn mạnh vai trò của thế hệ kế tiếp trong việc phát huy nền tảng đã được các thế hệ đi trước xây dựng.

Trong 70 năm hình thành và phát triển của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Khoa Thanh nhạc là một trong những đơn vị đào tạo nòng cốt, góp phần xây dựng nền thanh nhạc chuyên nghiệp. Nhiều thế hệ nghệ sĩ, giảng viên đã trưởng thành từ đây, trở thành những tên tuổi có vị trí trong đời sống âm nhạc, đồng thời đóng góp cho công tác đào tạo, nghiên cứu và biểu diễn. Từ NSND Quang Thọ, NSND Dương Minh Đức, NSND Ngọc Khang đến NSND Hà Thủy, NSƯT Tân Nhàn, NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn, Mỹ Linh, NSND Thanh Lam, Anh Thơ, Việt Hoàn…, mỗi người ở một vị trí và con đường nghệ thuật riêng đều góp phần tạo nên diện mạo phong phú của âm nhạc Việt Nam.

Điều đáng ghi nhận là thành tựu ấy không chỉ thể hiện qua sự hiện diện của các nghệ sĩ trên những sân khấu lớn, mà còn qua việc nhiều người tiếp tục đảm nhiệm vai trò giảng viên, nhà quản lý, trực tiếp truyền dạy kỹ năng và kinh nghiệm nghề nghiệp. Sự kết nối giữa biểu diễn và đào tạo giúp những giá trị của nền thanh nhạc chuyên nghiệp được duy trì, đồng thời tạo điều kiện để các thế hệ trẻ tiếp cận những chuẩn mực nghệ thuật ngày càng cao.

Chương trình "70 năm – Những thanh âm ngân mãi" do PGS.TS.NSƯT Nguyễn Thị Tân Nhàn làm Tổng đạo diễn, nhạc sĩ Lưu Hà An đảm nhiệm Giám đốc âm nhạc, TS.NSƯT Nguyễn Thị Phương Nga chỉ đạo sản xuất, ThS. Nguyễn Thị Bích Hồng làm Chủ nhiệm chương trình và đạo diễn sân khấu Ngọc Châm. Cùng với Concert Resonantia – chương trình hòa nhạc thính phòng cổ điển diễn ra ngày 24/10 trước đó, đêm nhạc là hoạt động nghệ thuật ý nghĩa của Khoa Thanh nhạc hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đồng thời tri ân các thế hệ thầy cô nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.