Xuân về trẩy hội vật làng Sình ở Cố đô Huế

Mỗi độ Xuân về, khi sắc mai vàng còn vương trước ngõ, người dân Lại Ân (hay còn gọi làng Sình ở phường Dương Nỗ, thành phố Huế) lại nô nức mở hội vật truyền thống. Không chỉ là hoạt động thể thao đầu năm, hội vật còn là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, thể hiện tinh thần thượng võ và khát vọng về một năm mới khỏe mạnh, bình an.

Tưng bừng hội vật đầu Xuân

Hằng năm cứ vào ngày mùng 10 tháng Giêng, làng Sình lại rộn ràng tiếng trống, hò reo từ sáng sớm bởi không khí lễ hội truyền thống vật nơi đây. Tờ mờ sáng, Ban điều hành làng văn hóa Lại Ân và Hội đồng tộc trưởng gồm các cụ cao niên trong làng thực hiện nghi lễ truyền thống, vật lễ ở đình làng. Sau đó, phần hội chính thức được bắt đầu tại sới vật trung tâm phường.

Võ đài là sới vật bằng đất bột, mỗi bề rộng khoảng bốn năm sải tay, cao hơn một mét, bốn bề có giăng dây bảo vệ. Khi tiếng trống khai hội vừa dứt, các đô vật bắt đầu lên sới thi đấu. Nhờ sức trẻ, các đô vật cống hiến cho người xem nhiều cuộc đấu hấp dẫn với thế đánh đẹp mắt. Mỗi miếng đánh, thế quật đều thể hiện sự dẻo dai, khéo léo của các đô vật.

Không khí bắt đầu nóng lên, khán giả đến cổ vũ ngày càng đông hơn. Bên ngoài khán đài, tiếng trống cùng sự hò reo của khán giả càng thôi thúc các đô vật thi đấu hăng say và quyết liệt hơn, tạo nên bầu không khí náo nhiệt đầu năm.

Tương tự luật thi đấu vật dân tộc, đô vật đánh ngã đồng thời giữ hoặc đè được đối thủ ở tư thế "lấm lưng, trắng bụng" (tức một phần hoặc cả hai phần lưng của đối phương phải lấm đất, bụng ngửa lên trời) trong vòng 3 giây thì được công nhận thắng. Bởi chú trọng tinh thần thượng võ nên tại hội vật, những đòn nguy hiểm như bẻ, vặn khóa trái khớp hay tấn công vào hạ bộ, yết hầu, mắt… bị cấm hoàn toàn. Điều đặc biệt là theo lệ làng quy định, các đô vật dự đấu không nhất thiết phải là người địa phương mà bất kỳ khán giả nào cũng có thể được lên sới thi đấu. Các đô vật được thi đấu theo nhóm tuổi: thanh niên và thiếu niên. Cứ đô vật nào thắng 3 trận sẽ được vào vòng bán kết. Vượt qua vòng bán kết mới được vào vòng chung kết.

Chiến thắng 3 trận đấu liên tục trong vòng loại, đô vật trẻ Dương Văn Quốc Đạt vui mừng được bước tiếp vào vòng bán kết. Quốc Đạt cho biết, năm 2025 là lần đầu tiên Đạt bước lên sới vật để tham gia vật biểu diễn. Ở lễ hội năm nay, Đạt đã chuẩn bị tập luyện nhiều từ trước và được các anh chị hướng dẫn các tư thế võ. Trước khí thế đầu năm mới và không khí cổ vũ của các khán giả, Đạt đã quyết tâm hạ được đối thủ.

Là một du khách đến Huế vào đầu Xuân Bính Ngọ, ông Arnaud (từ Pháp) chia sẻ sự thích thú khi cùng gia đình theo dõi các trận đấu từ lúc khai màn. Ông cảm nhận được sự náo nhiệt của lễ hội và các vận động viên tham gia thi đấu rất ấn tượng, thu hút đông đảo người xem. Điều đó càng khiến ông mong muốn khám phá thêm văn hóa và con người Huế.

Bên cạnh sới vật chính, người dân và du khách tham gia Hội vật làng Sình còn có dịp thưởng thức món ăn thơm ngon của địa phương như bún bò, bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh canh... hay tham quan, trải nghiệm sản phẩm truyền thống như hoa giấy Thanh Tiên, tranh dân gian làng Sình, đồ chơi thủ công, tranh thờ.

Lưu giữ, phát huy truyền thống vật võ

Làng Sình là một trong những ngôi làng được hình thành khá sớm ở Đàng trong, nằm ven sông Hương, ở hạ lưu ngã ba Sình. Làng cũng là địa chỉ cuối cùng về phương Nam còn lưu giữ truyền thống vật võ. Đến nay, lễ hội truyền thống vật làng Sình đã tồn tại hơn 400 năm.

Theo các bậc cao niên trong làng, vùng đất làng Sình từng là nơi rèn luyện quân binh, hun đúc tinh thần chiến đấu bảo vệ giang sơn. Những miếng vật, thế võ được chắt lọc từ tinh hoa nhiều miền đất nước đã hội tụ về đây, trở thành hồn cốt riêng của làng Sình. Vậy nên, hội vật ngày nay được tổ chức nhằm tạo sân chơi thể thao đầu Xuân, thể hiện tinh thần thượng võ, lòng quả cảm và ý chí kiên cường của cha ông trong hành trình dựng làng, giữ nước. Sự duy trì đều đặn của lễ hội đã góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân gian trong đời sống đương đại.

Câu ca xưa vẫn nhắc nhở "Dù ai đi đó đi đây - Đến ngày hội vật nhớ quay về Sình". Hội vật truyền thống làng Sình đến nay vẫn giữ được sức hút. Không chỉ trai trẻ trong làng tìm về các sới vật để tranh tài mà không ít người dân vùng lân cận, du khách cũng đến làng để ghi danh, thách đấu. Một số người phải đợi gần 3 giờ để có thể đến lượt bước lên sới.

Từ "cái nôi" làng Sình, nhiều thanh niên được hun đúc tinh thần thượng võ ngay từ thuở ấu thơ, miệt mài khổ luyện trên sới vật quê nhà để rồi từng bước chạm tới ước mơ trở thành đô vật xuất sắc, kiện tướng quốc gia, mang vinh quang về cho quê hương.

Ông Võ Văn Thịnh, Chủ tịch UBND phường Dương Nỗ cho hay, hội vật không chỉ gọi bước chân người con xa quê trở về, mà còn mở rộng vòng tay chào đón bạn bè, du khách trong và ngoài thành phố đến với địa phương để cảm nhận một không gian văn hóa đậm đà bản sắc Huế, chân tình và hiếu khách. Lễ hội vật truyền thống làng Sình là nét đẹp văn hóa đặc sắc đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của bao thế hệ người dân nơi đây. Do đó, giữ gìn và phát huy hội vật chính là bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, trao truyền cho thế hệ trẻ tinh thần rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại, hun đúc ý chí, nghị lực và khát vọng vươn lên.

Rời trung tâm thành phố Huế, xuôi về hạ lưu sông Hương, du khách du Xuân đến Dương Nỗ không chỉ hòa mình vào không khí sôi động của lễ hội vật đầu năm mà còn có thể tham gia hành trình trải nghiệm đậm sắc văn hóa làng quê. Từ xem vật hội, du khách tiếp tục ghé thăm làng tranh dân gian Sình, làng hoa giấy Thanh Tiên, hay cùng người dân gói bánh tét, bánh chưng truyền thống… tạo nên một tour khám phá giàu bản sắc, kết nối lễ hội - làng nghề - ẩm thực trong cùng một không gian di sản.

Từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Dương Nỗ chứng kiến lễ hội vật, chị Đặng Thị Kim San ấn tượng bởi sự kịch tính của các trận đấu và tinh thần hội làng mộc mạc. Người già, trẻ nhỏ, du khách thập phương cùng bên sới vật hò reo rôm rả, gắn kết với nhau. Theo lời giới thiệu của người thân, chị dự định tiếp tục ghé thăm làng tranh dân gian Sình và chụp ảnh ở làng hoa giấy Thanh Tiên cách sới vật không xa, để chuyến du Xuân được phong phú và tròn đầy trải nghiệm.

Giữa nhịp sống hiện đại, sới vật đầu năm vẫn giữ được vẻ mộc mạc, chân chất của làng quê xứ Huế. Đó không chỉ là cuộc tranh tài sức lực, mà còn là nơi kết nối cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống thượng võ của dân tộc.