"Vó ngựa biên cương" - nối dài hành trình đưa người lính lên sân khấu xiếc

Khép lại sau 4 suất diễn từ 24 đến 26/7 tại Rạp Xiếc Trung ương (Hà Nội), Vó ngựa biên cương mang đến câu chuyện về những người lính biên phòng với nhiệm vụ gìn giữ chủ quyền Tổ quốc. Phía sau chương trình là hành trình của Đi cùng năm tháng - chuỗi chương trình được Liên đoàn Xiếc Việt Nam thực hiện mỗi dịp 27/7 trong suốt 8 năm qua.

1. Lấy bối cảnh vùng biên giới phía Bắc, Vó ngựa biên cương tái hiện cuộc sống của các chiến sĩ biên phòng - những người lính luôn gắn bó với đồng bào các dân tộc vùng cao trong hành trình gìn giữ chủ quyền Tổ quốc. Đáng nói, suốt 90 phút, chương trình được xây dựng như một câu chuyện xuyên qua nhiều hoạt cảnh và tiết mục, dẫn dắt người xem đi từ nhịp sống bình yên nơi biên cương đến những thử thách, mất mát, sự hy sinh và niềm tin vào những thế hệ người lính nối tiếp nhau.

Câu chuyện ấy bắt đầu bằng hoạt cảnh Chiều biên giới với cảnh quân và dân cùng lao động, sinh hoạt giữa núi rừng. Rồi không gian dần chuyển sang những biến động của chiến tranh trong Hát về anh. Sau tiếng bom và khói lửa, sân khấu lặng đi với những kỷ vật còn lại như ba lô, bi đông, đôi giày hay những tấm ảnh gia đình. Đồng đội và người dân lặng lẽ nâng niu, đặt chúng bên cột mốc biên cương như một lời tri ân dành cho những người đã ngã xuống.

Từ đó, với những tiết mục Phiên chợ vùng cao, Đồng đội, Chúng tôi lính biên phòng, Vó ngựa biên cương... câu chuyện tiếp tục được nối dài qua các tiết mục khắc họa hình tượng người lính biên phòng trong đời sống và thực hiện nhiệm vụ, đan xen với những lát cắt về tình đồng đội, tình quân dân và bản sắc văn hóa vùng cao. Chương trình khép lại bằng Hành khúc chiến sĩ biên phòng và Như có Bác trong ngày đại thắng, khi hình ảnh lá cờ Tổ quốc tung bay trên sân khấu hòa cùng giai điệu quen thuộc, khép lại một hành trình cảm xúc.

Theo NSND Tống Toàn Thắng (Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, đồng thời là tác giả kịch bản và đạo diễn chương trình), Vó ngựa biên cương lựa chọn hướng biểu đạt giàu tính gợi mở. Ánh sáng, âm nhạc, đạo cụ cùng những khoảng lặng trên sân khấu được sử dụng để khơi gợi ký ức và cảm xúc. Cách kể ấy cũng chi phối toàn bộ ngôn ngữ biểu diễn của chương trình, khi mỗi kỹ thuật xiếc đều được lựa chọn theo yêu cầu của câu chuyện. Tại đó, mỗi màn biểu diễn đều nhận được những tràng vỗ tay, tiếng reo hò của khán giả, đặc biệt ở những pha xử lý mạo hiểm, góp phần đẩy cảm xúc của chương trình lên cao trào.

2. Đáng chú ý, Vó ngựa biên cương không phải một chương trình biểu diễn đơn lẻ. Đây là số thứ tám của Đi cùng năm tháng - chuỗi chương trình nghệ thuật được Liên đoàn Xiếc Việt Nam duy trì vào dịp 27/7 hằng năm. Mỗi chương trình lựa chọn một lát cắt khác nhau của lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc để kể bằng ngôn ngữ đặc trưng của nghệ thuật xiếc.

Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2018, khi Liên đoàn Xiếc Việt Nam quyết định xây dựng một chương trình thường niên nhân Ngày Thương binh - Liệt sĩ nhằm tri ân các anh hùng liệt sĩ, người có công với cách mạng, đồng thời góp phần bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước cho công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Đều đặn trong 8 năm qua, lần lượt từ Sống mãi với Điện Biên, Ký ức Trường Sơn, Biển đảo là quê hương, Vùng trời bình yên đến Vó ngựa biên cương, hình tượng người chiến sĩ luôn là trung tâm của chuỗi chương trình, trong mối quan hệ với nhân dân, gia đình và Tổ quốc.

Theo NSND Tống Toàn Thắng, lợi thế của xiếc nằm ở ngôn ngữ hình thể, kỹ năng biểu diễn và khả năng tạo nên những hình tượng giàu cảm xúc mà không cần nhiều lời thoại. Bởi vậy, Liên đoàn Xiếc Việt Nam luôn mong muốn mở rộng khả năng biểu đạt của loại hình nghệ thuật này, đưa xiếc đến gần hơn với các đề tài lịch sử, xã hội và con người. Trong mỗi số Đi cùng năm tháng, chuyển động hình thể của xiếc được hòa cùng âm nhạc và nghệ thuật thị giác để kể câu chuyện về người lính, sự gắn bó quân dân hay những hy sinh thầm lặng phía sau nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Thực tế, đây cũng là lý do để Đi cùng năm tháng luôn được gắn với các hoạt động tri ân. Qua nhiều năm, chương trình đã đồng hành cùng các cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ, thương bệnh binh, người có công với cách mạng và nạn nhân chất độc da cam thông qua nhiều hoạt động xã hội. Riêng trong 4 đêm diễn vừa qua, Vó ngựa biên cương thu hút gần 4.000 khán giả, trong đó có khoảng 1.000 vé mời cán bộ, chiến sĩ quân đội, công an, thương binh và thân nhân các gia đình chính sách. Dịp này, ban tổ chức cũng vận động trao tặng khoảng 100 phần quà và một số xe lăn tới các gia đình thương binh, liệt sĩ, góp phần để tinh thần tri ân được nối dài từ sân khấu đến cộng đồng.