Thăng hoa cùng bản sắc, xiếc Việt Nam vươn ra quốc tế

Trong những năm gần đây, xiếc Việt Nam đã từng bước định danh thương hiệu với nhiều giải thưởng danh giá tại các đấu trường quốc tế quy tụ nhiều cường quốc xiếc. Để có được những thành tích như vậy, Bộ VHTT&DL và Liên đoàn Xiếc đã có những đầu tư chiến lược với mục tiêu đạt thành tích cao, khẳng định đẳng cấp của nghệ thuật xiếc, đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. 

Những "nàng công chúa xiếc" giành Vương miện Bạc

Là đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt tại Liên hoan quốc tế Công chúa Xiếc 2026 diễn ra ở Saratov (Liên bang Nga), tiết mục xà đơn trên đùi "Thiên thần đến từ Thiên hà" của Liên đoàn Xiếc Việt Nam do NSND Tống Toàn Thắng đạo diễn, với sự tham gia biểu diễn của 5 nữ nghệ sĩ: Thu Hường, Hồng Yến, Cẩm Ly, Lệ Phương và Thảo Vân xuất sắc đạt Vương miện Bạc.

NSND Tống Toàn Thắng cho biết, thông thường, khi tham gia các liên hoan xiếc quốc tế, Liên đoàn Xiếc Việt Nam thường mang tới những tiết mục đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, lần tham dự này, với tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", ê-kíp lựa chọn hướng tiếp cận mới, khai thác câu chuyện mang hơi thở thời đại, phản ánh tinh thần của kỷ nguyên công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và robot.

NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam chia sẻ: "Tiết mục thăng bằng xà đơn trên đùi mới được 1 năm. Tiết mục năm ngoái là nằm trong đơn đặt hàng của Bộ Văn hóa. Chúng tôi vừa ra tiết mục vào tháng 11 năm ngoái, chúng tôi tiếp tục duy trì và đến bây giờ chúng tôi hái được thành quả là đạt được Vương miện bạc của công chúa xiếc Nga. Đây phải nói sự đầu tư của Bộ khi mà sử dụng nguồn đơn đặt hàng dàn dựng các tiết mục mang tầm cỡ để đi thi quốc tế cũng là điểm mạnh để hỗ trợ chúng tôi có nguồn lực, để chúng tôi sản xuất ra những tiết mục để mang đi thi và đem lại vinh quang cho xiếc Việt Nam".

Cùng với sự đầu tư đặt hàng từ Bộ VHTT&DL, Liên đoàn xiếc dàn dựng những tiết mục phát huy được khả năng kỹ thuật cũng như lợi thế của các nghệ sĩ Việt Nam. "Thiên thần đến từ Thiên hà" mang phong cách đương đại, tạo dấu ấn riêng biệt đối với khán giả và giới chuyên môn quốc tế bởi đây là tiết mục duy nhất ở thể loại thăng bằng xà đơn trên đùi tại Liên hoan Công chúa xiếc.

Theo NSND Tống Toàn Thắng, có những động tác được Ban giám khảo đánh giá cao như: nghệ sĩ Thu Hường đảm nhận vị trí trụ chính bên dưới, trực tiếp nâng đỡ 4 nghệ sĩ còn lại thực hiện các động tác thăng bằng trên xà; các nghệ sĩ dùng răng để giữ thăng bằng cho xà; dùng răng để xoay đạo cụ hoặc sử dụng tóc để thực hiện các động tác xoay…

Theo nghệ sĩ Nguyễn Thị Thu Hường, Tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", Liên đoàn Xiếc Việt Nam, "với tiết mục này, đối với tôi quan trọng nhất là thể lực. Thứ hai là sự kết nối giữa con và trụ. Chúng tôi làm với nhau, kết hợp với nhau. chúng tôi không thể nào mà mặc kệ người này người kia được mà phải luôn luôn trụ phải nghe con mà con lại phải nghe theo cái nhịp của trụ, thì chúng tôi mới có thể tải được, chịu được cân nặng rất nhiều".

Nghệ sĩ Lê Cẩm Ly, Tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", Liên đoàn Xiếc Việt Nam bày tỏ: "Đó là một động tác rất là khó, bởi vì kết hợp giữa hai người trụ đã là khó rồi. Một người ở dưới, một người ở trên, người trên chịu đựng 3 người, chúng tôi ở bên trên một cái sà nó cũng khá cao. Người ở dưới trụ dưới thì chịu hoàn toàn 4 người trên không như vậy, nó là một sự cân bằng, sự giằng co thể lực, tôi thấy đấy là một động tác rất là khó. Để mà tĩnh đã khó rồi, khi chúng tôi làm động thì nó sẽ càng khó hơn".

Theo nghệ sĩ Trần Thị Thảo Vân, Tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", Liên đoàn Xiếc Việt Nam, "quay tóc thì trước tiên mình phải buộc tót thật là chắc, và phải đúng tâm để mình sẽ theo chiều quay đúng và không bị lắc. Cùng vào đó trụ cũng cột tóc thật chắc, và sẽ không để chúng tôi đang quay mà bị tuột".

Nghệ sĩ Hoàng Lệ Phương, Tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", Liên đoàn Xiếc Việt Nam nói, "trong tiết mục, động tác biểu diễn cùng với bạn Thảo Vân và động tác kết của tôi là đứng tay trên cao nhất. Mình cần phải tập luyện rất là nhiều, ví dụ luyện đứng tay dựa tường cho nó khỏe vai mà khi rút lên thì mình vẫn phải tĩnh để cho trụ dưới làm không bị động".

Nghệ sĩ Lê Hồng Yến, Tiết mục "Thiên thần đến từ Thiên hà", Liên đoàn Xiếc Việt Nam không giấu nổi niềm vui, cô nói: "Tất cả mọi người trong 5 người chúng tôi đều vỡ òa trong hạnh phúc. Trong một cái đấu trường lớn của quốc tế thì bọn tôi đã mang xiếc Việt Nam tới nước ngoài để cho các bạn cùng trong chương trình đó người ta sẽ hô vàng. Lúc bọn tôi diễn người ta hô vang là Việt Nam Việt Nam, vỡ òa luôn tôi rất vui, sung sướng và hạnh phúc".

Chia sẻ về nỗ lực lan tỏa và khẳng định vị thế của xiếc Việt Nam trên các đấu trường quốc tế, đặc biệt ở châu Âu, NSND Tống Toàn Thắng cho biết, Liên đoàn Xiếc đã có những đầu tư chiến lược với mục tiêu đạt thành tích cao, khẳng định đẳng cấp của nghệ thuật xiếc, thể hiện bản sắc văn hóa Việt Nam.

NSND Tâm Chính, Nguyên Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam đánh giá, "đó cũng là sáng tạo của các nghệ sĩ xiếc Việt Nam, để đến một liên hoan xiếc quốc tế, khi giới thiệu đến Việt Nam thì người ta bảo đây là Việt Nam thật. Vì từ bản nhạc, rồi từ những bộ quần áo, những nội dung không phải biểu diễn kỹ thuật bình thường, kỹ thuật đã hay rồi nhưng mình để đưa thêm nội dung nữa thì rất độc đáo và các nghệ sĩ mang lại những giải lớn mang về cho đất nước".

NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam khẳng định, "định hướng, sự nỗ lực của các nghệ sĩ với cách dàn dựng, với cách tiếp cận mới, chúng tôi sẽ có cơ hội sẽ tiếp tục được sưu tầm thêm những cái bộ huy chương của các Liên hoan xiếc quốc tế. Khởi đầu năm, chúng tôi đã có giải thưởng tại Tây Ban Nha, để khẳng định rằng chúng tôi không phải ăn may, mà đây là định hướng rõ ràng và một tiêu chí một cách tiếp cận mới để chúng tôi mang được lan tỏa văn hóa Việt Nam, con người Việt Nam bằng những cuộc thi xiếc quốc tế trên thế giới".

Theo Liên đoàn Xiếc Việt Nam, sắp tới, hàng loạt nghệ sĩ xiếc Việt Nam sẽ sang biểu diễn và thi đấu tại các châu lục. Dự kiến, trong tháng 7, tiết mục "Đu son" tham gia Liên hoan xiếc quốc tế tại thành phố Almaty, Kazakhstan. Trong khi đó, "Due Love" – tiết mục từng đạt Huy chương Bạc Liên hoan Xiếc quốc tế "Không biên giới" (Nga) lưu diễn tại Munich, Đức vào tháng 11. Tiết mục "Đu nón" cũng sẽ tham dự Liên hoan xiếc danh giá nhất thế giới, Monte Carlos, được coi là giải "Oscar" của làng xiếc, từ ngày 22 đến ngày 31/1/2027.

Liên đoàn Xiếc Việt Nam đánh giá, việc được tham gia những Liên hoan quy tụ tài năng, kỹ thuật đỉnh cao sẽ tiếp tục mở ra cơ hội rất lớn cho xiếc Việt Nam, vừa khẳng định đẳng cấp, góp phần định danh thương hiệu xiếc Việt, mang tới những hợp đồng biểu diễn châu Âu cho các nghệ sĩ Việt Nam, đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam tới thế giới../.