Venice Biennale 2026: Việt Nam lần đầu “chào sân”, cùng 5 gian hàng châu Á nổi bật

Sự trở lại của triển lãm Venice Biennale 2026 (từ 9/5 đến 22/11) tiếp tục khẳng định vị thế của một trong những sự kiện nghệ thuật đương đại danh giá nhất thế giới.

Được ví như “Thế vận hội của mỹ thuật”, Biennale không chỉ là nơi phô diễn những thực hành nghệ thuật tiên phong mà còn là diễn đàn đối thoại về các vấn đề toàn cầu, từ biến đổi khí hậu đến bản sắc văn hóa và ký ức lịch sử.

Trong bức tranh chung đó, châu Á đang chuyển mình mạnh mẽ: từ vị thế bên lề trở thành trung tâm của nhiều cuộc đối thoại nghệ thuật quan trọng. Năm 2026 đánh dấu hàng loạt cột mốc đáng chú ý, từ việc Việt Nam lần đầu có gian hàng quốc gia, đến sự hợp tác lịch sử giữa Nhật Bản và Hàn Quốc, hay việc Qatar thiết lập không gian trưng bày lâu dài tại Venice.

Dưới đây là 5 gian hàng và dự án tiêu biểu không thể bỏ qua.

Việt Nam: Lần đầu tiên cất tiếng nói trên bản đồ Biennale

Sự xuất hiện của Việt Nam là một trong những điểm nhấn quan trọng nhất năm nay. Gian hàng quốc gia đặt tại cung điện Ca’ Giustinian Faccanon - một công trình lịch sử ngay trung tâm Venice - với chủ đề “Vietnam: Art in Global Flow”.

Dưới sự giám tuyển của Đỗ Tường Linh, triển lãm quy tụ 10 nghệ sĩ, mang đến cái nhìn toàn diện về nghệ thuật đương đại Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu. Điểm đáng chú ý là cách các nghệ sĩ kết hợp chất liệu truyền thống như sơn mài với các hình thức sắp đặt đa phương tiện, sử dụng lụa, gỗ và vàng lá.

Ở cấp độ sâu hơn, sự hiện diện này không chỉ là một triển lãm nghệ thuật, mà còn là một “tuyên ngôn văn hóa”: thể hiện khát vọng hội nhập, đồng thời khẳng định bản sắc riêng của Việt Nam trong không gian nghệ thuật quốc tế.

Đặc biệt, nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu gây chú ý với sắp đặt Tằm - một tác phẩm kết tinh gần một thập kỷ nghiên cứu về di sản, đời sống thường nhật và tín ngưỡng, thay vì khai thác trực diện ký ức chiến tranh.

Hồng Kông (Trung Quốc): Vẻ đẹp của đời sống thường nhật

Không chạy theo những chủ đề lớn lao, gian hàng của Hồng Kông mang đến một góc nhìn nhẹ nhàng hơn, tập trung vào vẻ đẹp của đời sống thường ngày.

Hai nghệ sĩ Angel Hui và Kingsley Ng tham gia trong khuôn khổ các sự kiện vệ tinh (Collateral Events). Kingsley Ng lấy cảm hứng từ hình ảnh người dân Venice phơi chăn ngoài cửa sổ - một chi tiết đời thường gợi liên tưởng đến các khu nhà tập thể ở Hồng Kông với những cây tre phơi đồ đặc trưng.

Nghệ sĩ Angel Hui và Kingsley Ng (trái)

Trong khi đó, Angel Hui tiếp tục khai thác các chất liệu truyền thống như thêu và gốm Trung Hoa, đồng thời mang đến loạt tác phẩm “túi cá vàng” - hình ảnh quen thuộc nhưng được tái diễn giải bằng ngôn ngữ đương đại.

Nhật Bản - Hàn Quốc: Cái bắt tay mang tính lịch sử

Lần đầu tiên, hai quốc gia Đông Á là Nhật Bản và Hàn Quốc hợp tác trong một dự án chung tại Biennale, mở ra một cuộc đối thoại nghệ thuật về lịch sử và ký ức tập thể.

Gian hàng Hàn Quốc - với kiến trúc chủ yếu bằng kính - trở thành một ẩn dụ cho sự mong manh trong các mối quan hệ địa chính trị. Các nghệ sĩ như Choi Go Eun và Ro Hye Ree cùng góp mặt, bên cạnh nhà văn đoạt giải Nobel Han Kang. Tác phẩm của Han Kang, lấy cảm hứng từ cuốn tiểu thuyết We Do Not Part (2001), tiếp cận nỗi đau và sự mất mát như một quá trình kéo dài, không có điểm kết.

Tác phẩm Meridian của Choi Go Eun sử dụng các ống đồng công nghiệp chạy xuyên suốt không gian gian hàng, xuyên qua tường và sàn, kết nối nội thất với ngoại thất. Nghệ sĩ ví những đường ống này như các kinh mạch trong cơ thể, nơi năng lượng lưu thông.

Nếu dự án của Choi Go Eun gợi liên tưởng đến một "pháo đài", thì sắp đặt Bearing của Ro Hye Ree lại đóng vai trò như một "tổ ấm" mong manh bên trong. Cô dự kiến bao phủ không gian bằng khoảng 4.000 mảnh organza - một loại vải mỏng, trong suốt.

Phía Nhật Bản, nghệ sĩ trình diễn Ei Arakawa Nash mang đến sắp đặt tương tác Grass, Moon and Babies với 200 búp bê. Người xem được mời “chăm sóc” một búp bê và nhận về mã QR liên kết tới các cột mốc lịch sử - một cách tiếp cận độc đáo về ký ức và cộng đồng.

Đài Loan (Trung Quốc): Nỗi buồn của thời đại hình ảnh

Nghệ sĩ Li Yi Fan đại diện Đài Loan với tác phẩm Screen Melancholy, sử dụng công nghệ game engine để tạo hình ảnh.

Tác phẩm đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa con người và hình ảnh trong thời đại số - nơi mọi thứ được trung gian hóa qua màn hình. Những nhân vật giống “con rối” trong không gian tối tăm liên tục độc thoại về công nghệ, phản ánh sự bất an trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh.

Đây là một trong những dự án hiếm hoi tại Biennale năm nay đi thẳng vào trải nghiệm tâm lý của “thế hệ hình ảnh”, nơi ranh giới giữa thực và ảo ngày càng mờ nhạt.

Qatar: Không gian mới, tham vọng mới

Năm 2026 cũng đánh dấu bước tiến quan trọng của Trung Đông khi Qatar thiết lập gian hàng thường trực tại Venice, sau thỏa thuận giữa Bảo tàng Qatar và chính quyền thành phố.

Được thiết kế bởi kiến trúc sư Lina Ghotmeh, gian hàng mang tên untitled 2026 (A Gathering of Remarkable People), với cấu trúc lấy cảm hứng từ lều - một không gian mở, linh hoạt và mang tính cộng đồng.

Dự án quy tụ nhiều nghệ sĩ quốc tế như Rirkrit Tiravanija với công trình mang tính tương tác, cùng Sophia Al-Maria với một bộ phim thử nghiệm. Các buổi trình diễn trực tiếp cũng đóng vai trò quan trọng, biến gian hàng thành một không gian sống động thay vì chỉ là nơi trưng bày tĩnh.

Từ những bước đi đầu tiên của Nhật Bản vào thập niên 1950 đến sự hiện diện ngày càng dày đặc của các quốc gia và vùng lãnh thổ, châu Á đang khẳng định vai trò trung tâm tại Venice Biennale.

Năm 2026 không chỉ là câu chuyện về số lượng gian hàng, mà còn là sự đa dạng trong cách tiếp cận: từ việc tái hiện đời sống thường nhật, đối thoại lịch sử, đến phản tư về công nghệ và bản sắc. Trong dòng chảy đó, sự góp mặt lần đầu của Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn mở ra một chương mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam trên bản đồ thế giới.