Văn học nghệ thuật thổi hồn vào di sản

Nếu thiên nhiên ban tặng cho Ninh Bình một hình hài kỳ vĩ, văn học nghệ thuật chính là người dệt nên tâm hồn cho vùng đất ấy. Từ những trang viết đậm trầm tích lịch sử, những bức ảnh rực rỡ sắc màu đến tiếng hát dân ca réo rắt trên dòng sông Ngô Đồng, nghệ thuật đang trở thành cánh tay nối dài, dẫn lối cho bước chân du khách tìm về với miền di sản.

Sợi dây kết nối đưa du khách về miền di sản

Tại Ninh Bình, hàng năm diễn ra hàng loạt hoạt động lễ hội và sự kiện du lịch quy mô lớn thu hút hàng triệu lượt khách. Trong chuỗi sự kiện sôi động đó, văn học nghệ thuật không đứng ngoài cuộc mà đóng vai trò là linh hồn, chất xúc tác cốt lõi không thể thiếu để tạo nên thành công và chiều sâu cho từng lễ hội. Ninh Bình đã tạo bước đột phá khi biến chính không gian thực địa của danh thắng thành thánh đường nghệ thuật. 

Tiếng hát Xẩm, hát Chèo không còn đóng khung trong nhà hát mà được mang lên những mạn thuyền rẽ nước trên dòng Ngô Đồng hay sông Sào Khê. Những đêm đại nhạc hội thực cảnh hòa quyện giữa ánh sáng hiện đại và nền đá vôi cổ xưa đã tạo nên một sợi dây liên kết vô hình. Nghệ thuật lúc này vừa tôn vinh vẻ đẹp di sản vừa mượn sự kỳ vĩ của thiên nhiên để nâng tầm giá trị biểu diễn, tạo cho du khách một cảm giác choáng ngợp và ấn tượng khó phai. Khách du lịch đến Ninh Bình không chỉ ngắm nhìn cảnh quan mà là để tìm kiếm không gian văn hóa đã được định hình trước đó qua trang sách. Văn học đã tạo ra "bản đồ tâm tưởng" thôi thúc du khách đến để tự mình kiểm chứng và trải nghiệm.

Chương trình Forestival 2026 đang trở thành tâm điểm chú ý và được cộng đồng yêu âm nhạc cùng giới sáng tạo đặc biệt mong đợi. Năm nay, sự kiện đánh dấu những bước chuyển mình mạnh mẽ với nhiều điểm nhấn độc đáo như, sân khấu hòa quyện tuyệt đối vào thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ; các tác phẩm nghệ thuật được trình diễn nhằm tôn vinh biểu tượng "Chiến binh Bình Minh". Hình tượng này mang các tầng ý nghĩa cốt lõi như "Bình Minh" đại diện cho buổi rạng đông của lịch sử loài người, nguồn cội sơ khởi của người Việt cổ trên đất Cố đô. Tinh thần "chiến binh" đại diện cho năng lượng bền bỉ, khát vọng sinh tồn mãnh liệt và tư thế luôn hướng về phía ánh sáng. 

Đây trở thành đề tài sáng tạo để các nghệ sĩ trẻ dùng âm nhạc, mỹ thuật chuyển hóa ký ức của đất đá, lịch sử thành dòng chảy nghệ thuật đương đại sống động. Dưới bàn tay dàn dựng tài hoa của đạo diễn Cao Trung Hiếu, giám đốc sáng tạo nổi tiếng tại Việt Nam, không gian thiên nhiên hoang sơ được biến hóa thành một thánh đường nghệ thuật hiện đại. Sự kết hợp duy mỹ giữa âm thanh, ánh sáng và mỹ thuật sân khấu không làm mờ đi vẻ đẹp của di sản mà ngược lại, tôn vinh, biến từng gốc cây, ngọn gió thành một phần của tác phẩm.

Sự thành công lớn nhất của các chương trình lễ hội tại Ninh Bình là sự đồng điệu trong cảm xúc của hàng vạn khán giả, theo chia sẻ của du khách Nguyễn Đăng Dung đến từ Thanh Hóa. Thay vì chỉ ấn tượng bởi quy mô sân khấu, kỹ xảo âm thanh hay ánh sáng, người xem hoàn toàn bị cuốn vào một không gian sử thi thiêng liêng, nơi khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như tan biến. Qua đó, thế hệ đi trước cảm thấy vô cùng tự hào, trong khi thế hệ trẻ có cơ hội thấu hiểu sâu sắc hơn về nguồn cội dân tộc.

Tuần Du lịch Ninh Bình đang diễn ra tại địa phương được văn học nghệ thuật tôn vinh bằng ngôn ngữ hội họa, nhiếp ảnh và âm nhạc. Không gian lễ hội năm nay biến dòng sông Ngô Đồng và những cánh đồng lúa chín tại Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động thành sân khấu thực cảnh khổng lồ. Từ các làn điệu hát Xẩm, hát Chèo mộc mạc trên thuyền cho đến những màn trình diễn nghệ thuật ánh sáng đêm khai mạc, tất cả tạo nên một bức tranh đa sắc, đưa hình ảnh Ninh Bình viral mạnh mẽ trên khắp các nền tảng truyền thông.

Theo ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình, thông qua chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và các sản phẩm du lịch đặc sắc như chương trình nghệ thuật khai mạc Tuần du lịch Ninh Bình năm 2026 Nét họa ngàn năm, Lễ hội Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An, Lễ hội âm nhạc sáng tạo Tràng An, Liên hoan Yosakoi Việt Nam 2026 và nhiều hoạt động văn hóa, du lịch đa dạng khác, Ninh Bình mong muốn mang đến cho du khách một không gian trải nghiệm đa sắc màu, sinh động, nơi truyền thống và hiện đại hòa quyện, nơi di sản được tiếp nối bằng sự sáng tạo và đổi mới.

Đưa hình ảnh Cố đô vươn tầm thế giới

Ninh Bình là vùng đất Cố đô có bề dày văn hóa - lịch sử, nơi hội tụ của kinh kỳ ngàn năm văn hiến và những tuyệt tác danh thắng được UNESCO vinh danh. Sự đan xen hoàn hảo giữa dòng chảy lịch sử hào hùng của các triều đại Đinh - Lê - Lý và vẻ đẹp kỳ vĩ của núi đá vôi, hang động tĩnh lặng đã tạo nên một trường năng lượng đặc biệt. Mảnh đất này không chỉ là điểm đến lý tưởng của du khách mà còn là nơi gợi cảm xúc sáng tác, "bến đỗ" nuôi dưỡng tâm hồn cho nhiều văn nghệ sĩ thuộc mọi lĩnh vực nghệ thuật.

Trong những năm qua, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Ninh Bình có sự phát triển vượt bậc về số lượng hội viên lẫn chất lượng chuyên môn. Sự trẻ hóa đội ngũ cùng tư duy sáng tạo đổi mới đã tạo nên một làn sóng sáng tác mạnh mẽ, biến mỗi nghệ sĩ thành một "chiến sĩ" trên mặt trận văn hóa, dùng ngòi bút, cây cọ và ống kính để định vị thương hiệu quê hương. Các nhà văn, nhà thơ liên tục trình làng những tập truyện, ký sự, trường ca ghi lại hơi thở phát triển của vùng đất di sản. Bên cạnh đó, các họa sĩ Ninh Bình đã khéo léo sử dụng các chất liệu truyền thống lẫn hiện đại để vẽ nên một Ninh Bình vừa cổ kính, vừa hội nhập. 

Các triển lãm mỹ thuật khu vực và toàn quốc luôn ghi dấu ấn đậm nét của những mảng màu đặc trưng xứ đại ngàn đá vôi. Tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh vươn ra tầm quốc tế mang hình ảnh về miền quê Ninh Bình đến khắp nơi trên thế giới. Nổi bật là những tác phẩm của các nhiếp ảnh gia Vũ Đức Phương, Ninh Mạnh Thắng, Nguyễn Đức Nguyên...

Ông Nguyễn Đăng Hào, Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Ninh Bình cho biết, thời gian tới, Hội tiếp tục xây dựng đội ngũ đoàn kết, tạo điều kiện cho các hội viên đi vào cuộc sống, mọi vùng, mọi miền để làm sao khai thác được nhiều đề tài để quảng bá hình ảnh đất và người Ninh Bình đến với bạn bè quốc tế.

Sự gắn kết của đội ngũ văn nghệ sĩ và chiến lược phát triển đúng đắn của tỉnh Ninh Bình khẳng định mạnh mẽ: Văn học nghệ thuật địa phương sẽ luôn là dòng chảy không ngừng, tạo ra các giá trị mới, gìn giữ ký ức dân tộc và nâng tầm thương hiệu du lịch Cố đô trên thế giới.